Vakıf Üniversitelerinin Öğretim Ücreti Davaları

Ek Madde 9 – (Ek: 17/8/1983 – 2880/32 md.) Vakıf yükseköğretim kurumlarının eğitim – öğretim esasları, öğretim süreleri ve öğrenci hakları ile ilgili hususlar bu Kanun hükümlerine tabidir. Öğrencilerden alınacak ücretler mütevelli heyet tarafından tespit edilir. (Ek cümle:4/12/2025-7566/12 md.) Ancak hazırlık sınıfına ve/veya birinci sınıfa yerleştirme yılı dışındaki öğrenim ücretleri, cari yıl haziran ayı yıllık üretici fiyat endeksi artışı ile cari yıl haziran ayı yıllık tüketici fiyat endeksi artışı ortalaması da dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulunun tespit edeceği esaslara göre belirlenir. (Ek fıkra: 15/4/2020-7243/12 md.) Vakıf yükseköğretim kurumları, ön lisans, lisans, tezli yüksek lisans ve doktora düzeyindeki her bir diploma programında öğrenim gören öğrencilerden; ilgili programın en yüksek merkezi yerleştirme puanına sahip en az yüzde on beşi kadar öğrenciyi, söz konusu programın öğrenim süresi boyunca ücretsiz okutmakla yükümlüdür. Bu öğrencilerden eğitim ve öğretim süreçlerine ilişkin herhangi bir ücret talep edilmez. Tezli yüksek lisans, doktora ve özel yetenek sınavı ile öğrenci alan programlarda en yüksek yerleştirme puanı sıralaması dikkate alınır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.

13. Hukuk Dairesi         2017/1899 E.  ,  2020/3378 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Tüketici Mahkemesi Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü. KARAR Davacı, davalı Üniversitede 2003–2004 döneminde öğrenci olarak eğitime başladığını, başarısız olduğu dersler için fazladan ücret ödemek zorunda kaldığını, bir dönem içerisinde ders alabilmenin not ortalamasının yanında krediye de tabi olduğunu, bu nedenle başarısız olduğu dersleri bir sonraki sene tekrar alması halinde asıl alması gereken dersleri alamayacağı ve okulu normal süresinde bitiremeyeceğini,öğrenim gördüğü süre içerisinde birden çok tekrarlanan derse sürekli ücret ödemenin hukuka aykırı olduğunu, öğrencileri okullarını uzatmamak için yaz okuluna gitmeye mecbur bırakan sistem nedeniyle yaz okulunda aynı dersler için fazla ücret ödemek zorunda kaldığını, yaz okuluna gitmediği bazı yarı yıllar sadece tekrar ettiği dersleri aldığı halde tam yarı yıl parası ödediğini, yaz öğretiminin o seneki eğitim öğretim yılına dahil olduğunu, sene içinde ücreti verilmiş ders için yaz öğretiminde bir daha ücret verilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 7.000,00 TL'nin faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir. Davalı, davanın reddini dilemiştir. Mahkemece, davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile 3.618,00 TL alacağın dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,davacının fazlaya ilişkin istemlerinin reddine karar verilmiş; hüküm, taraflarca temyiz edilmiştir. 1-Davacı, eğitim gördüğü dönem içerisinde başarısız olup tekrar almış olduğu derslere ilişkin olarak davalı üniversiteye mükerrer ödeme yapması nedeniyle eldeki davayı açmıştır. Mahkemece, davacının Başkent Üniversitesi Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği gereği 2005–2006 güz yarıyılında sadece üç ders alabildiğini, bu derslerin daha önce iki kez alınan EKON101, SİBU103 ve İŞLE241 kodlu dersler olduğunı,söz konusu yarıyılda yeni hiçbir ders alınamadığını ve Yükseköğretim Kurulu'nun 15.09.2008 tarihli kararında belirlendiği şekilde, sadece daha önce ücreti ödenmiş olan derslerin tekrarından ibaret olan söz konusu dönem için tam dönem ücreti alındığını, bu nedenle 2005–2006 güz yarıyılı bakımından Yükseköğretim Kurulu'nun 15.09.2008 tarihli kararına aykırı bir uygulamanın yapıldığı anlaşıldığını,davacının ödediği 2005–2006 güz yarıyılı dönem ücretinin yalnızca daha önce ücretini ödemiş olduğu dersleri kapsadığı için mükerrer ödeme olduğunu bu durumda Yönetmelik gereği daha önce aldığı dersleri almak durumunda olan öğrenci bakımından Yönetmeliğe uygun olsa bile dönem ücreti alınmasının, Yükseköğretim Kurulu'nun 15.09.2008 tarihli anılan kararının uygulanmaması sonucunu doğuracağını, davacının daha önce iki kez dönem ücreti içinde ödemiş olduğu dersler için tam dönem ücretini ödeyerek mağdur edilmesinin Yükseköğretim Kurulu kararına aykırılık teşkil edeceğini bu nedenlerle Üniversitenin söz konusu yarıyıl ücretini iade etmesi gerektiği kanaatine varıldığını ve davacının, davalı Üniversite tarafından alınan KDV ücretinin haksız olarak alındığı talebine ilişkin ise; davalı Üniversitede KDV uygulamasının 2005-2006 akademik yılından itibaren uygulanmaya başlaması ve devlete vergi olarak ödenen KDV'nin okul ücretine yansıtılmasında Üniversitenin bir kazancı olmadığını, davacının Üniversiteye kaydolduğunda Üniversitenin KDV mükellefi olmadığını ve 2005 yılına kadar KDV ödemediğini, Üniversitenin KDV mükellefi olma tarihinden itibaren KDV tutarını öğretim ücretine yansıttığı anlaşılmasına göre bu durumun yasal bir zorunluluğun yerine getirilmesi olduğunu, KDV'nin haksız şart olmadığı kanaatiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Başkent Üniversitesi, Yüksek Öğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu gereğince kurulmuş Vakıf Üniversitesidir. 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu'nun Ek 9. maddesine göre, Vakıf yüksek öğretim kurumlarının eğitim-öğretim esasları, öğretim süreleri ve öğrenci hakları ile ilgili hususlar bu Kanuna tabidir, öğrencilerden alınacak ücretler mütevelli heyeti tarafından tespit edilmektedir. Ek 10. madde gereğince vakıf üniversiteleri Yüksek Öğretim Kurumunun gözetimi ve denetimi altındadır. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurulu'nun 15.09.2008 tarihli kararında; ''2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu'nun Ek 10. maddesine göre mali, idari ve ekonomik konularda kurulun gözetim ve denetimine tabi olan vakıf yükseköğretim kurumlarında okuyan öğrencilerden kayıt yaptırdıkları dönem ve eğitim – öğretim yılı için ücret alındığı, bir üst sınıfa geçen ve bir önceki eğitim – öğretim yılı dönemi için ücret ödemiş olan öğrencilerden daha önce alıp da başaramadığı ve yeniden alması gereken ücretleri daha önce alınmış/ödenmiş olan alt sınıf dersleri için bir ücret alınmasının uygun olmadığına karar verilmiştir.'' Yüksek Öğretim Kurulu 'nun 18.03.2015 tarih ve 12 nolu oturumunda uygulamada yaşanan tereddütlerin giderilmesi amacıyla ''Vakıf Yükseköğretim kurumlarında ders ücreti ödediği yılda/ dönemde başarısız olan öğrenci, bir sonraki yılda/ dönemde bu dersi dönem /eğitim-öğretim yılı dışında ek bir ücret ödemeden alma hakkına sahip iken, başarısız olunan dersi zorunlu olmayan yaz okulunda kendi talebi ile almak istediği taktirde ücret ödemesi gerektiği, ayrıca öğrencilerden dönem tekrarı veya normal eğitim süresine aşan eğitim- öğretim yılı / dönemi için ücret alınıp alınmayacağı hususunun yüksek öğretim kurumları tarafından kararlaştırılabileceğini '' şeklinde düzenlenmesine karar verildiği belirtilmiştir. Bu durumda, vakıf üniversitelerince, öğrencilerin başarısız olduğu ya da hiç almadığı derse ilişkin bir sonraki dönem alacağı dersler için öğretim ücreti dışında her ne ad altında olursa olsun ayrı bir ücret alınması hukuka aykırıdır aksi bir uygulama halinde fazla tahsil edilen ücretler sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri alınabilecektir. Ancak, dönemin uzaması nedeniyle öğrenciden ücret alınmasına dair bir engel bulunmamaktadır. Hal böyle olunca, mahkemece başarısız olunan derslerle ilgili davacı öğrencinin ödediği ücretlerin Başkent Üniversitesi'nin belirlediği dönem ücreti dışında ek ücret olup olmadığının tespit edilerek karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde yanılgılı değerlendirme sonucu karar verilmiş olması hatalı olup, bozmayı gerektirir. 2-Bozma sebebine göre tarafların diğer temyiz itirazlarının incelenmesine gerek görülmemiştir. SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, ikinci bentte açıklanan nedenlerle tarafların diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, HUMK'nin 440/III-1 maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 18/03/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi

Ek Madde 10 – (Ek: 17/8/1983 – 2880/32 md.) Vakıflar tarafından kurulacak yükseköğretim kurumları çalışmalarını Devlet yükseköğretim kurumları gibi, her ders yılı sonunda Yükseköğretim Kuruluna sunarlar. Bu kurumlar mali, idari ve ekonomik konularda Yüksekögretim Kurulunun gözetim ve denetimine tabidirler. (Ek fıkra: 9/5/2018-7141/3 md.) Yükseköğretim Kurulu gözetim ve denetim görevi kapsamında, vakıf yükseköğretim kurumlarının ilişkili kişiler ile yaptıkları mal veya hizmet alım ya da satımlarına veya parasal hareketlere ilişkin olarak bu kişilerden bilgi ve belge isteyebilir ya da bu kişiler nezdinde söz konusu işlemlere ilişkin olarak inceleme yapılmasını talep edebilir. Bu hükmün uygulanmasında ilişkili kişi, kurucu vakıf ve vakıf yükseköğretim kurumlarının mütevelli heyet üyeleri ve yöneticilerinin ilgili bulunduğu gerçek kişi veya kurum ile idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunduğu ya da nüfuzu altında bulundurduğu gerçek kişi veya kurumları ifade eder. Mütevelli heyet üyeleri ve yöneticilerin eşleri, mütevelli heyet üyeleri ve yöneticilerin veya eşlerinin üstsoy ve altsoyu ile üçüncü derece dahil yansoy hısımları ve kayın hısımları da ilişkili kişi sayılır. (Ek fıkra: 9/5/2018-7141/3 md.) Yükseköğretim Kurulu tarafından vakıf yükseköğretim kurumlarının yurt dışı mali ve finansal ilişkilerinin denetimi ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından talep edilebilir.

13. Hukuk Dairesi         2017/2170 E.  ,  2020/3172 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Tüketici Mahkemesi Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü. KARAR Davacı, … Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Fakültesi'nde okuduğunu, 2006-2013 yılları arasında ait olduğu yarıyılda ücretlerini ödenmesine rağmen, başarısız olup sonradan tekrar ettiği 22 adet dersten 21 ders için haksız olarak ve yeniden tahsil edilen ücret aslı 56.250,00 TL, haksız her bir ücretin tahsil edildikleri tarihlerden dava tarihine kadar işlemiş kanuni faizleri 21.000,00 TL olmak üzere şimdilik 77.250,00 TL'nin davalı üniversiteden tahsiline karar verilmesini istemiştir. Davalı, davanın reddini dilemiştir. Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile 56.250,00 TL'nin dava tarihinden itibaren ıslah edilen 19.470,00TL'nin ise ıslah tarihi olan 01.03.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiş; hüküm, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir. Davacı, eğitim gördüğü dönem içerisinde başarısız olup tekrar almış olduğu derslere ilişkin olarak davalı üniversiteye mükerrer ödeme yapması nedeniyle eldeki davayı açmıştır. Mahkemece, davacının davalı kuruma 02.01.2011-20.06.2013 dönemi için toplam 75.720,00 TL tutarında fazladan eğitim ücreti ödediği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. … Üniversitesi'nin, Yüksek Öğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu gereğince kurulmuş Vakıf Üniversitesidir. 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu'nun Ek 9. maddesine göre, Vakıf yüksek öğretim kurumlarının eğitim-öğretim esasları, öğretim süreleri ve öğrenci hakları ile ilgili hususlar bu Kanuna tabidir, öğrencilerden alınacak ücretler mütevelli heyeti tarafından tespit edilmektedir. Ek 10. madde gereğince vakıf üniversiteleri Yüksek Öğretim Kurumunun gözetimi ve denetimi altındadır. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurulu’nun 15.09.2008 tarihli kararında; ''2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu'nun Ek 10. maddesine göre mali, idari ve ekonomik konularda kurulun gözetim ve denetimine tabi olan vakıf yükseköğretim kurumlarında okuyan öğrencilerden kayıt yaptırdıkları dönem ve eğitim – öğretim yılı için ücret alındığı, bir üst sınıfa geçen ve bir önceki eğitim – öğretim yılı dönemi için ücret ödemiş olan öğrencilerden daha önce alıp da başaramadığı ve yeniden alması gereken ücretleri daha önce alınmış/ödenmiş olan alt sınıf dersleri için bir ücret alınmasının uygun olmadığına karar verilmiştir." Yüksek Öğretim Kurulu'nun 18.03.2015 tarih ve 12 nolu oturumunda uygulamada yaşanan tereddütlerin giderilmesi amacıyla ''Vakıf Yükseköğretim kurumlarında ders ücreti ödediği yılda/ dönemde başarısız olana öğrenci, bir sonraki yılda/ dönemde bu dersi dönem /eğitim-öğretim yılı dışında ek bir ücret ödemeden alma hakkına sahip iken, başarısız olunan dersi zorunlu olmayan yaz okulunda kendi talebi ile almak istediği taktirde ücret ödemesi gerektiği, ayrıca öğrencilerden dönem tekrarı veya normal eğitim süresine aşan eğitim- öğretim yılı / dönemi için ücret alınıp alınmayacağı hususunun yüksek öğretim kurumları tarafından kararlaştırılabileceğini '' şeklinde düzenlenmesine karar verildiği belirtilmiştir. Bu durumda vakıf üniversitelerince, öğrencilerin başarısız olduğu ya da hiç almadığı derse ilişkin bir sonraki dönem alacağı dersler için öğretim ücreti dışında her ne ad altında olursa olsun ayrı bir ücret alınması hukuka aykırıdır aksi bir uygulama halinde fazla tahsil edilen ücretler sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri alınabilecektir.Ancak dönemin uzaması nedeniyle öğrenciden ücret alınmasına dair bir engel bulunmamaktadır. Hal böyle olunca, mahkemece başarısız olunan derslerle ilgili davacı öğrencinin ödediği ücretlerin … Üniversitesi'nin belirlediği dönem ücreti dışında ek ücret olup olmadığı tespit edilerek karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu karar verilmiş hatalı olup, bozmayı gerektirir. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün davalı yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, HUMK’nun 440/I maddesi uyarınca tebliğden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 11/03/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.