Görev Tanımında Olmayan Emre İtiraz ve Disiplin İncelemesi
Görev tanımında yer almayan bulaşık yıkama gibi bir işin emredilmesi karşısında personelin bu işin görev tanımında bulunmadığını veya kendisine ait olmadığını belirtmesi durumunda, emrin tamamen reddedilmesi ile emrin uygunsuzluğuna itiraz edilmesi olguları idarece ayrı değerlendirilmelidir. Personelin görev tanımı dışındaki bir işe yönelik beyanının doğrudan en ağır disiplin fiili sayılan amirin emrini yerine getirmemek kapsamında görülmeyip emre itiraz boyutuyla ele alınması ve eylemin gerçek mahiyetine göre nitelendirilmesi gerekir.
7068 sayılı Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca, usulüne uygun olarak verilmiş bir emir üzerine amir tarafından karar verilene kadar astın fikrini savunması veya emrin kanunsuz olduğu hususundaki kanaatini belirtmek için amire itirazda bulunması disiplinsizlik teşkil etmez. Buna karşılık, amir tarafından karar verilene kadar yapılan bu itirazın dışındaki hallerde, emrin uygun olmadığı, yanlış verildiği veya yapılamayacağı şekillerde amirin alenen eleştirilmesi yahut amire karşı itirazda bulunulması uyarma cezasını gerektirir.
7068 sayılı GENEL KOLLUK DİSİPLİN HÜKÜMLERİ HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN KABUL EDİLMESİNE DAİR KANUN m. 8Kaynağı aç
Disiplin Hukukunda Fiilin Nitelendirilmesi ve Ağır Yaptırımlar
7068 sayılı Kanun'un 8. maddesinin beşinci fıkrasının (ç) bendinin 4 numaralı alt bendinde, amirin usulüne göre verdiği emri yerine getirmemek fiili yirmi dört ay uzun süreli durdurma cezasını gerektiren haller arasında düzenlenmiştir. Disiplin hukukunda personelin fiilinin doğru nitelendirilmesi zorunludur ve davranış hangi disiplin maddesine uyuyorsa cezanın o maddeye göre verilmesi gerekir. Personelin eyleminin yanlış ve daha ağır bir disiplin maddesi kapsamında değerlendirilmesi işlemi hukuka aykırı kılar.
Mevzuat ve talimatlarla personele tevdi edilmiş görevlerin gerektirdiği sorumluluğu üstlenmekten imtina ettiğini gösterecek tavır ve davranışlarda bulunmak kınama cezasını gerektirir. Görevdeyken, yetkili makamlar tarafından izin verilen durumlar haricinde görev veya hizmetle ilgisi olmayan işlerle uğraşmak fiili ise üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezası ile yaptırıma bağlanmıştır.
Amir ve üstlerin uygulamalarına karşı çıkıp bu tutumu toplu eyleme dönüştürerek hizmetin yürütülmesine veya göreve çıkılmasına engel olunması, bu tür eylemlere iştirak edilmesi yahut personelin buna yönlendirilip kışkırtılması meslekten çıkarma cezasını gerektirir. Aynı şekilde amire veya üste karşı itaatsizlikte bulunmaya, mukavemet göstermeye ya da fiili saldırı gerçekleştirmeye tahrik veya teşvik etmek de meslekten çıkarma yaptırımına bağlanmıştır.
Aylıktan Kesinti Oranları ve İdari Yargı Yolu
7068 sayılı Kanun uyarınca Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununa tabi personelin kısa süreli durdurma cezasını gerektiren hallerde brüt aylıklarının 1/5'i ila 1/4'ü, uzun süreli durdurma cezası hallerinde ise brüt aylıklarının 1/3'ü ila 1/2'si kesilir. Bu cezalar yetkili disiplin kurullarınca verilir.
Uzman erbaş hakkında tesis edilen disiplin cezaları idari işlem niteliğinde olduğundan iptal davasına konu edilebilir. Disiplin cezasının mahkeme tarafından iptal edilmesi durumunda, personelin işlem sebebiyle yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle ödenmesi ve aylık kesintilerinin iadesi gündeme gelir; ayrıca cezaya bağlı uygulanan disiplin ceza puanının hukuki dayanağı ortadan kalkar.
Görev tanımında olmayan emre itiraz disiplinsizlik sayılır mı?
Görev tanımında olmayan bir emre itiraz kendiliğinden genel bir disiplin muafiyeti oluşturmaz. 7068 sayılı Kanun uyarınca yalnızca amir nihai kararını verene kadar personelin fikrini savunması veya emrin kanunsuzluğu yönündeki kanaatini bildirmesi disiplinsizlik teşkil etmez; bu sınırların dışındaki aleni itiraz ve eleştiriler uyarma cezasını gerektirir.
Amirin usulüne göre verdiği emri yerine getirmemenin cezası nedir?
7068 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca, amirin usulüne göre verdiği emri yerine getirmemek fiili yirmi dört ay uzun süreli durdurma cezasını gerektirir.
Disiplin cezasının mahkemece iptali halinde parasal kesintiler iade edilir mi?
Disiplin cezasının iptal edilmesi halinde işlem sebebiyle personelin yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle ödenmesi ve aylıktan yapılan kesintilerin iadesi gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

