Uzman Çavuşlarda Sicil Değerlendirmesinin Hukuki Çerçevesi
Uzman çavuşların sicil değerlendirme düzeni; 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu, Uzman Erbaş Yönetmeliği, TSK Sicil Yönetmeliği ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümleri dairesinde icra edilir. Uzman erbaşlar bakımından sicil takvimi, her yılın 2 Mayıs günü başlar ve takip eden yılın 2 Mayıs gününe kadar geçen süreyi kapsar.
Sicil değerlendirmesini yapan amirler, sicil belgelerindeki nitelikleri takdir ederken tam bir tarafsızlık ve adalet ölçüsüyle hareket etmek ve yürütülen görevin taşıdığı önemi dikkate almakla mükelleftir. Sicil belgesi düzenleme kılavuzundaki usul kurallarına aykırı biçimde tanzim edilen sicil belgeleri şekil ve usul eksikliği taşır.
Sicil tam notunun yüzde doksanı ve üzerinde bir ortalamaya ulaşılması; personelin tercihli atama haklarından yararlanmasına, sözleşme temditlerinde öncelik elde etmesine ve hizmet içi eğitim faaliyetlerine katılmasına imkân sağlar. Buna karşılık, sicil notu ortalamasının tam notun yüzde altmışının altına düşmesi uzman çavuşu yetersiz sicil kategorisine sokar; bu durum sözleşmenin yenilenmemesine veya terhise dayanak oluşturabilir.
Hukuka Aykırı Sicil Notları ve İptal Sebepleri
Önceki görev safahatında uzun seneler boyunca yüksek sicil notu almış bir personelin, herhangi bir disiplin cezası bulunmadığı veya somut ve makul bir gerekçe gösterilmediği hâlde aniden düşük nota düşürülmesi idari yargıda iptal gerekçesidir. Böylesi objektif temelden yoksun not takdirleri yetkinin kötüye kullanıldığını gösterir.
Hukuki dayanaktan yoksun sicil notları gerekçe gösterilerek tesis edilen sözleşme feshi kararları zincirleme iptal sebebi oluşturur. Sözleşmesi bu suretle feshedilen veya yenilenmeyen personel, sicil işleminin iptali ile fesih işleminin iptalini aynı davada birlikte ileri sürebilir.
Görevli ve Yetkili İdare Mahkemesi
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nin ilga edilmesi sonrasında askerî personelin idari işlemlerine ilişkin uyuşmazlıklar genel idari yargı mercilerine devredilmiştir. Türk Silahlı Kuvvetleri kadrosundaki uzman çavuşların açacağı sicil iptal davalarında görevli yargı yeri idare mahkemeleri olup hasım mevkiindeki davalı merci Millî Savunma Bakanlığı'dır.
2577 sayılı Kanun'un 20/C maddesinin birinci fıkrası uyarınca, Millî Savunma Bakanlığı teşkilatındaki kamu görevlileri ile Askeralma Kanunu kapsamındaki kişilerin askerî hizmete dair işlemlerinden kaynaklanan davalarda, personelin görev icra ettiği yerin yargı çevresi bakımından bağlı kaldığı bölge idare mahkemesinin konuşlu bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 20/CKaynağı aç
Dava Dilekçesi Şartları, Başvuru Usulü ve Yürütmenin Durdurulması
Askerî hizmete ilişkin uyuşmazlıklarda hazırlanacak dava dilekçelerinde, 2577 sayılı Kanun'un üçüncü maddesindeki zorunlu unsurlara ek olarak davacının sicili, varsa sınıfı ve rütbesi de belirtilmelidir. İlgili evrak ve dilekçeler kanuni kabul makamlarına teslim edilebileceği gibi, yetkili idari yargı merciine iletilmek üzere en yakın amire de verilebilir.
İdari yargılamada telafisi güç veya imkânsız zararların önlenmesi adına yürütmenin durdurulması müessesesi işletilebilir. Ancak 2577 sayılı Kanun'un 20/C maddesinin dördüncü fıkrası mucibince, askerî hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıklarda savaş hâlinde yürütmenin durdurulmasına karar verilemez.
Sicilin Tebliği ve Dava Açma Süresinin Hesabı
Uzman erbaş sicil belgeleri gizlilik derecesine tabi tutulmakta olup personele düzenli tebligat yapılmaz. Dolayısıyla 2577 sayılı Kanun'da yer alan 60 günlük genel dava açma süresi tebliğden değil, işlemin içeriğinin fiilen öğrenildiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Sicilin tebliğ edilmeyip gizli tutulması dolayısıyla, öğrenme tarihi ispatlandığı takdirde geçmiş dönemlere ait sicil notları da dava konusu edilebilir.
Uzman çavuş sicil davasında yetkili mahkeme neresidir?
Millî Savunma Bakanlığı bünyesindeki uzman çavuşlar için yetkili mahkeme, görev yapılan yerin yargı çevresi bakımından bağlı olduğu bölge idare mahkemesinin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir; görevli mahkeme idare mahkemesi, davalı idare ise Millî Savunma Bakanlığı'dır.
Sicil notunun düşürülmesine karşı dava süresi ne zaman başlar?
Sicil evrakı gizlilik kaydı taşıdığı ve ilgiliye resmen tebliğ edilmediği için kanuni dava açma süresi tebliğle değil, sicil notunun öğrenildiği tarihten itibaren başlar.
Düşük sicil notu nedeniyle sözleşme feshedilirse hangi davalar açılabilir?
Hukuka aykırı sicil notu sebebiyle sözleşmesi feshedilen uzman çavuş, zincirleme hukuka aykırılık kapsamında hem sicil notunun hem de sözleşme feshinin iptalini birlikte talep edebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy