Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik, 10.02.2022 tarihli ve 31746 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. İlgili mevzuat; uzaktan sağlık hizmeti veren tesisleri, bu süreçte görev alan sağlık personellerini, bilgi sistemi üreticilerini ve hizmetten yararlanan kişileri kapsamaktadır. Tesis bünyesinde faaliyet izni bulunması koşuluyla, meslek mensubunun bilişim altyapısı üzerinden sunduğu hizmetler bu çerçevede değerlendirilir. Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihte mevcut hizmeti sürdüren sağlık kuruluşlarının altı ay içinde izin belgesi temin etmesi kurala bağlanmıştır.
Faaliyet İzni ve Başvuru Usulü
Uzaktan sağlık hizmeti sunmak isteyen sağlık tesisine gerekli şartları sağlaması hâlinde Sağlık Bakanlığınca uzaktan sağlık hizmeti faaliyet izin belgesi verilir ve bu faaliyet izni sağlık tesisinin mevcut faaliyet izin belgesine işlenir. Bakanlığa bağlı sağlık tesisleri için ise Bakanlık resen uzaktan sağlık hizmeti faaliyet izni verebilir. İlgili başvuru il sağlık müdürlüğüne yapılır. Müdürlük başvuruyu dosya üzerinde inceler; eksiklik veya uygunsuzluk tespit edilmesi durumunda bu hususları başvuru sahibine en geç 15 iş günü içerisinde bildirir.
Başvurunun uygun bulunması halinde inceleme süreci, il sağlık müdürlüğü nezdindeki bir heyet tarafından yürütülür. Heyet bünyesinde sağlık hizmetleri biriminden bir hekim başkanlık görevini üstlenirken, müdürlük çalışanları arasından öncelikle bilişim alanında birikime sahip teknik bir personel ile kalite alanında tecrübeli bir sağlık görevlisi yer alır.
Bilgi Sistemi ve Teknik Altyapı Şartları
Hizmet sunumunda yararlanılacak yazılımların Bakanlık sistemine kaydı zorunlu olup tescil edilmemiş sistemler üzerinden uzaktan sağlık hizmeti verilemez. Kullanılan bilgi sistemi, süreçte yürütülen işlemlerin tesisin kendi yönetim sistemine aktarımına ve raporlanmasına elverişli nitelikte kurulmalıdır. Görevli sağlık personelinin sisteme erişebilmesi amacıyla lüzumlu teknik donanım ve bağlantı altyapısının temini sağlık tesisinin yükümlülüğündedir.
Hizmetin Kapsamı ve Uygulanabilecek Tıbbi İşlemler
Uzaktan sağlık hizmeti başvurusunda bulunan kişi, sunumun niteliğinin elverdiği sınırda muayeneden geçirilebilir; mevcut teşhisli hastalıkların kontrolü ile hastanın izlem ve takibi gerçekleştirilebilir. Süreçte tıbbi danışmanlık sağlanması veya konsültasyon ile ikincil görüş istenmesi mümkündür; hekimce yapılacak değerlendirmeler sonucunda ise e-reçete ve e-rapor düzenlenebilir. Bakanlığa ve devlet üniversitelerine ait kuruluşların konsültasyon veya ikinci görüş niteliğindeki işlemleri yetki dışı sağlık hizmeti sunma yasağı çerçevesinde ihlal sayılmaz.
Teknik imkanların elverişliliği ve Bakanlıktan onay alınması kaydıyla, uygun görülen cerrahi veya girişimsel tıbbi müdahaleler uzaktan gerçekleştirilebilir. Bir sağlık kuruluşu, ilgili uzmanlık dalında izin belgesine sahip bulunmak kaydıyla farklı bir tesisteki hastaya uzaktan sağlık hizmeti sağlayabilir. Uluslararası sağlık turizmi yetki belgesine sahip tesisler de yürürlükteki mevzuat dairesinde yabancı hastalara ve turist sağlığına yönelik uzaktan hizmet verebilmektedir.
Hasta Bilgilendirmesi, Kimlik Tespiti ve Veri Saklama Süreleri
Uzaktan sağlık hizmeti sunulmaya başlanmadan önce ve sunulacak sağlık hizmetinin niteliğine uygun düştüğü ölçüde hasta sade bir dille bilgilendirilir. Bilgilendirme; hizmeti sunacak sağlık meslek mensubunun kimliği ve varsa uzmanlığı, sağlık meslek mensubunun kendisi ile fiziksel olarak aynı ortamda bulunmayacağı, uzaktan sağlık hizmetinin yüz yüze verilen sağlık hizmetinin muadili olamayacağı, acil tıbbî durumlarda en yakın acil servise başvurulması gerektiği ve tarafların açık rızası olmaksızın kayıt alınamayacağı hususlarını kapsar. Ayrıca görüşme sırasında taraflardan birinin bulunduğu ortamda görüşmeyi görebilecek veya duyabilecek üçüncü bir kişinin varlığı durumunda taraflar birbirini bilgilendirmekle yükümlüdür.
Sağlık meslek mensubu, hizmet sunduğu kişiden resmi kimliğini kamera aracılığıyla göstermesini talep edebilir. Kimlik konusunda tereddüt oluşması halinde meslek mensubu doğrulama isteyebilir; bu talebin karşılanmaması durumunda hizmeti başlatmama veya yürütülen işlemi sonlandırma yetkisine sahiptir. Tesis ya da görevli personel, hastayı uzaktan hizmet seçeneğine yönelmeye zorlayamaz; randevu takvimleri kişilerin kuruma bizzat gelmesini güçleştirecek yahut önleyecek tarzda oluşturulamaz.
Rıza doğrultusunda kaydedilen ses ve görüntü dosyaları yalnızca sağlık kuruluşunda yahut Bakanlık onaylı güvenli veri merkezlerinde tutulabilir. Bahse konu kayıtların saklanma süresi en çok on iki ay olup bu sürenin bitiminde bildirim şartı aranmaksızın kayıtlar imha edilir. Süreç boyunca Bakanlık tarafından belirlenen iz kayıtlarının mevzuatın öngördüğü müddetçe saklanması zorunludur. Yurt dışı uygulamaları haricinde, hastaların yalnızca Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumu sistemine kayıtlı cihazları kullanmalarına müsaade edilir.
Denetim Usulü ve İdari Yaptırımlar
Uzaktan sağlık hizmetleri, şikâyet veya soruşturma hâlleri ayrık tutulmak üzere, Ek-2'de yer alan denetleme formuna uygun biçimde il sağlık müdürlüğü tarafından yılda en az bir defa denetlenir. Özel sağlık tesisleri tarafından sunulan uzaktan sağlık hizmetlerinde mevzuata aykırılık tespiti durumunda Yönetmeliğin Ek-2 cetvelinde yer alan idarî yaptırımlar uygulanır. Kamu sağlık tesisleri tarafından sunulan uzaktan sağlık hizmetlerinde ise bir aykırılık ortaya çıkması hâlinde ilgililer hakkında kendi mevzuatına göre işlem tesis edilir.
Uzaktan sağlık hizmeti yüz yüze sağlık hizmetinin muadili midir?
Uzaktan sağlık hizmeti, yüz yüze verilen sağlık hizmetinin muadili değildir. Hizmet sunulmadan önce ve verilecek hizmetin niteliğine uygun düştüğü ölçüde kişiye bu husus ile acil tıbbi durumlarda uzaktan sağlık hizmeti yerine en yakın acil servise başvurulması gerektiği bildirilir.
Uzaktan sağlık hizmetinde alınan görüntü ve ses kayıtları ne kadar saklanır?
Açık rıza ile alınan görüntülü veya sesli kayıtlar, sağlık tesisinde veya Bakanlığın izin verdiği güvenli veri merkezlerinde en fazla on iki ay saklanabilir ve sürenin dolmasıyla birlikte ayrıca bir bildirim aranmaksızın silinir.
Sağlık tesisi hastayı uzaktan sağlık hizmeti almaya zorlayabilir mi?
Sağlık tesisi ve sağlık meslek mensubu, randevu alacak kişiyi uzaktan sağlık hizmeti almaya zorlayacak şekilde davranamaz. Randevu programları kişilerin sağlık tesisine gelme imkânını zorlaştıracak ya da engelleyecek biçimde kurgulanamaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy