Uyuşturucu Ticareti ile Kullanmak İçin Bulundurma Ayrımının Esasları
Ceza yargılamasında bir eylemin uyuşturucu madde ticareti mi yoksa kullanma amaçlı bulundurma suçu mu sayılacağının tespitinde somut olgular birlikte ele alınır. Failin ticarete yönelik hareket tarzı, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirildiği ortam ile paketlenme ve bulundurulma biçimi, failin geçmişte madde kullanıcısı ya da bağımlısı olup olmadığı, failin mali durumu ve ele geçirilen maddenin miktarı ile kişisel tüketim eşikleri bu değerlendirmede temel ölçütlerdir.
Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti Suçunun Yaptırımı
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 188. maddesinin 3. fıkrası uyarınca; uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin yasal izin bulunmaksızın veya izne aykırı biçimde ülke içinde satılması, satışa arzı, başkalarına temini, sevki, nakli, depolanması, satın alınması, kabulü veya bulundurulması durumunda on yıldan az olmamak üzere hapis ile bin günden yirmi bin güne kadar adlî para cezası uygulanır. Maddenin verildiği ya da satıldığı kişinin çocuk olması durumunda ise verilecek hapis cezası on beş yıldan az olamaz.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 188Kaynağı aç
ruhsata aykırı olarak imal, ithal veya ihraç eden kişi, yirmi yıldan otuz yıla
kadar hapis ve ikibin günden yirmibin güne kadar adlî para cezası ile
cezalandırılır.
(2) Uyuşturucu veya uyarıcı madde ihracı fiilinin diğer ülke açısından
ithal olarak nitelendirilmesi dolayısıyla bu ülkede yapılan yargılama sonucunda
hükmolunan cezanın infaz edilen kısmı, Türkiye'de uyuşturucu veya uyarıcı madde
ihracı dolayısıyla yapılacak yargılama sonucunda hükmolunan cezadan mahsup edilir.
(3) Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri
ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak ülke içinde satan, satışa arz eden,
başkalarına veren, sevk eden, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden,
bulunduran kişi, on yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmibin güne
kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. (Ek cümle: 18/6/2014 – 6545/66
md.) Ancak, uyuşturucu veya uyarıcı madde verilen veya satılan kişinin
çocuk olması hâlinde, veren veya satan kişiye verilecek hapis cezası on beş
yıldan az olamaz.[79]
(4) (Değişik: 27/3/2015-6638/11
md.) a) Yukarıdaki fıkralarda belirtilen uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin
eroin, kokain, morfin, bazmorfin, sentetik kannabinoid ve
türevleri, sentetik katinon ve türevleri,
sentetik opioid ve türevleri veya amfetamin
ve türevleri olması,[80]
b) Üçüncü fıkradaki fiillerin; okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane
gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler
ile bunların varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle
belirlenen sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma
açık yerlerde işlenmesi,
hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.
(5) (Değişik: 18/6/2014 – 6545/66 md.) Yukarıdaki fıkralarda
gösterilen suçların, üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi
hâlinde verilecek ceza yarı oranında, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün
faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde, verilecek ceza bir kat artırılır.
(6) Üretimi resmi makamların iznine veya satışı yetkili tabip tarafından düzenlenen
reçeteye bağlı olan ve uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisi doğuran her türlü
madde açısından da yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanır. (Ek cümle: 29/6/2005
– 5377/22 md.) Ancak, verilecek ceza yarısına kadar indirilebilir.
(7) Uyuşturucu veya uyarıcı etki
doğurmamakla birlikte, uyuşturucu veya uyarıcı madde üretiminde kullanılan ve
ithal veya imali resmi makamların iznine bağlı olan maddeyi ülkeye ithal eden,
imal eden, satan, satın alan, sevk eden, nakleden, depolayan veya ihraç eden
kişi, sekiz yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmibin güne kadar
adlî para cezası ile cezalandırılır.[81][82]
(8) Bu maddede tanımlanan suçların tabip, diş tabibi, eczacı, kimyager, veteriner,
sağlık memuru, laborant, ebe, hemşire, diş teknisyeni, hastabakıcı, sağlık
hizmeti veren, kimyacılıkla veya ecza ticareti ile iştigal eden kişi tarafından
işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri uygulanması
Aynı maddenin 5. fıkrasına göre söz konusu ticaret fiillerinin üç veya daha fazla kişi tarafından iştirak hâlinde işlenmesi durumunda yaptırım yarı oranında, suç işlemek amacıyla kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde ise bir kat artırılarak belirlenir.
Üretimi resmî makamların onayına ya da satışı yetkili tabip reçetesine bağlı nitelik taşıyan ve uyuşturucu veya uyarıcı etki meydana getiren tüm maddeler bakımından da Türk Ceza Kanunu'nun 188. maddesindeki ticaret yaptırımları geçerlidir. Ancak kanunun 188. maddesinin 6. fıkrası gereğince bu tür maddeler açısından tayin olunacak ceza yarısına kadar indirilebilir.
Kullanmak İçin Uyuşturucu Bulundurma Suçu ve Yasal Usul
Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden, bulunduran veya uyuşturucu ya da uyarıcı madde kullanan kişi hakkında Türk Ceza Kanunu'nun 191. maddesinin 1. fıkrası gereğince iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür. Bu fiilin okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi sosyal, askerî, tedavi veya eğitim amaçlı binalar ile bunların çevresindeki işaretlenmiş sınırlara iki yüz metreden yakın umumi veya umuma açık alanlarda işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 191Kaynağı aç
(1) Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden
veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, iki yıldan
beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Bu suçtan dolayı başlatılan soruşturmada şüpheli hakkında 4/12/2004
tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesindeki şartlar
aranmaksızın, beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar
verilir. Cumhuriyet savcısı, bu durumda şüpheliyi, erteleme süresi zarfında
kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun davranmadığı veya yasakları ihlal
ettiği takdirde kendisi bakımından ortaya çıkabilecek sonuçlar konusunda uyarır.
(Ek cümle:28/3/2023-7445/18 md.) Erteleme kararı kolluk birimlerine de
bildirilir.
(3) (Değişik:28/3/2023-7445/18 md.) Erteleme süresi zarfında
şüpheli hakkında asgari bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır.
Bu süre denetimli serbestlik müdürlüğünün teklifi üzerine veya resen Cumhuriyet
savcısının kararı ile altışar aylık sürelerle en fazla iki yıl daha
uzatılabilir. Hakkında denetimli serbestlik tedbiri verilen kişi, gerek görülmesi
hâlinde denetimli serbestlik süresi içinde tedaviye tabi tutulabilir.
Cumhuriyet savcısı, erteleme süresi zarfında uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanıp
kullanmadığını tespit etmek için yılda en az iki defa şüphelinin ilgili kuruma
sevkine karar verir.
(4) Kişinin, erteleme süresi zarfında;
a) Kendisine yüklenen yükümlülüklere veya uygulanan tedavinin gereklerine
uygun davranmamakta ısrar etmesi,
b) Tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul
etmesi veya bulundurması,
c) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması,
hâlinde, hakkında kamu davası açılır.
(5) Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucu veya
uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu
veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlal nedeni sayılır ve
ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz.
(6) Dördüncü fıkraya göre kamu davasının açılmasından sonra, birinci
fıkrada tanımlanan suçun tekrar işlendiği iddiasıyla açılan soruşturmalarda ikinci
fıkra uyarınca kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilemez.
(7) Şüpheli erteleme süresi zarfında dördüncü fıkrada belirtilen
yükümlülüklere aykırı davranmadığı ve yasakları ihlal etmediği takdirde,
hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
(8) Bu Kanunun;
a) 188 inci maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve
ticareti,
b) 190 ıncı maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı madde
kullanılmasını kolaylaştırma,
suçundan dolayı yapılan kovuşturma evresinde, suçun münhasıran bu madde
kapsamına girdiğinin anlaşılması hâlinde, sanık hakkında bu madde hükümleri
çerçevesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilir.
(9) Bu maddede aksine düzenleme bulunmayan hâllerde, Ceza Muhakemesi
Kanununun kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin 171 inci maddesi
veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin 231 inci maddesi
hükümleri uygulanır.
(10) (Ek: 27/3/2015-6638/12 md.) Birinci fıkradaki fiillerin;
okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve
sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların varsa çevre duvarı,
tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen sınırlarına iki yüz
metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde
verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Etkin pişmanlık
Bu suç kapsamında başlatılan soruşturmalarda, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 171. maddesindeki şartlar aranmaksızın beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Erteleme süresince şüpheli hakkında asgari bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu denetim süresi cumhuriyet savcısının kararıyla altışar aylık dilimler hâlinde en çok iki yıl daha uzatılabilir ve gerekli görülmesi hâlinde şüpheli tedaviye tabi tutulabilir. Ayrıca cumhuriyet savcısı erteleme müddetince madde kullanımını kontrol etmek amacıyla yılda en az iki kez ilgili kuruma sevk kararı verir.
Şüphelinin erteleme süresi içinde yükümlülüklere ya da uygulanan tedavinin gereklerine uymamakta ısrar etmesi, yeniden kullanmak maksadıyla madde satın alması, kabul etmesi, bulundurması veya kullanması durumunda kamu davası açılır. Erteleme devresinde kullanmak amacıyla yeniden madde temin edilmesi veya kullanılması ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmayıp ihlal sebebi kabul edilir. Açılan bu davanın ardından aynı suçun tekrar işlendiği iddiasıyla başlatılan sonraki soruşturmalarda yeniden erteleme kararı verilemez. Şüphelinin yükümlülüklere uygun davranması ve ihlalde bulunmaması durumunda ise kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
Uyuşturucu madde ticareti veya kullanılmasını kolaylaştırma suçlamalarıyla açılan kovuşturmalarda, yapılan yargılama neticesinde fiilin yalnızca kullanmak için uyuşturucu bulundurma suçu kapsamına girdiğinin anlaşılması hâlinde, sanık hakkında Türk Ceza Kanunu'nun 191. maddesi çerçevesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilir. Maddede aksine özel hüküm bulunmayan hâllerde Ceza Muhakemesi Kanunu'nun kamu davasının açılmasının ertelenmesine ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin genel kuralları tatbik edilir.
Maddelere Göre Kişisel Tüketim Miktarları ve Yargısal Değerlendirmeler
Metamfetamin maddesi yönünden kanunda sayısal bir sınır yer almamakla birlikte, yargı kararlarında günlük 10 gram altındaki miktarların kişisel tüketim sınırları dâhilinde değerlendirilebildiği kabul edilmektedir. Nitekim Yargıtay 20. Ceza Dairesinin 2016/640 Esas ve 2016/2046 Karar sayılı kararında; üst aramasında net 4,9536 gram metamfetamin ve aracında net 0,858 gram esrar ele geçirilen sanığın aşamalarda kullanma amacını savunması, kan ve idrar tahlillerinde etken maddenin tespit edilmesi ve ticari saike dair kesin delil bulunmaması karşısında eylemin kullanma kapsamında kaldığı kabul edilmiştir.
Yargıtay 20. Ceza Dairesi, E. 2016/640, K. 2016/2046Kaynağı aç
"İçtihat Metni"
Mahkeme : Ağır Ceza Mahkemesi
Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma
Hüküm : Mahkûmiyet
Temyiz incelemesi, müdafiinin süresindeki isteği nedeniyle sanık hakkında duruşmalı olarak yapıldı.
Dosya incelendi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :
1-Sanığın üst aramasında net 4,9536 gram metamfetamin, aracında ise net 0,858 gram esrar maddesinin ele geçirildiği, sanığın uyuşturucu maddeyi kullanmak amacıyla bulundurduğunu tüm aşamalarda ifade ettiği, idrar ve kan analizinde metamfetamin etken maddesinin bulunduğu, sanığın savunmasının aksine, uyuşturucu maddeyi ticari amaçla bulundurduğuna ilişkin, kuşku sınırlarını aşan her türlü şüpheden uzak kesin ve inandırıcı delil bulunmadığı, sanık hakkında aynı fiil nedeniyle kullanmak için uyuşturucu madde kullanma suçundan soruşturma aşamasında ayırma kararı verildiğinin anlaşılması karşısında, ayrılan evrak ile ilgili dava açılıp açılmadığı araştırılıp evrakların getirtilerek dava açılmış ise birleştirilmek, kesinleşmiş ise bu dosya içerisine konmak sureti ile sanığın hukuki durumunun tayini ve takdirinin düşünülmemesi,
2-Kabule göre de;
a-Ele geçen uyuşturucu maddelerin niteliği ve miktarına göre, TCK’nın 3/1. maddesindeki orantılılık ilkesine aykırı olarak kanuni ve yeterli olmayan gerekçeyle temel hapis cezasının alt sınırdan uzaklaşılarak belirlenmesi,
b-Anayasa Mahkemesi'nin 08.10.2015 tarih ve E.2014/140; K.2015/85 sayılı kararının 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olması nedeniyle TCK'nın 53. maddesiyle ilgili olarak yeniden değerlendirme yapılmasında zorunluluk bulunması,
Kanuna aykırı, sanık ve müdafiinin temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan, hükmün BOZULMASINA, bozmanın niteliği göre sanığın SALIVERİLMESİNE, başka bir suçtan hükümlü yada tutuklu bulunmadığı takdirde salıverilmesinin sağlanması için ilgili Cumhuriyet Başsavcılığı'na yazı yazılmasına, 13/04/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
TEFHİM TUTANAĞI: 13.04.2016 tarihinde verilen bu karar Yargıtay Cumhuriyet savcısı …'in katılımıyla ve duruşmada savunmasını yapmış bulunan sanık … müdafii Av. …'ın yokluğunda 21.04.2016 tarihinde, açık olarak okunup anlatıldı.
Esrar kullanımında tüketim miktarı değerlendirilirken kararlarda farklı hesaplama esasları gözetilmektedir. Bir yaklaşımda günde 3 kez 1-1,5 gram üzerinden günlük en çok 4,5 gram esas alınarak aylık 135 gramı aşan miktarların kullanım sınırının ötesine geçtiği kabul edilirken; bir diğer yaklaşımda günlük 2 gram üzerinden yıllık ihtiyaç hesabı yapılmakta ve 600-700 gramdan fazla esrar ele geçirilmesi hâlinde kişisel kullanım sınırının aşıldığı değerlendirilmektedir.
Eroin gibi ağır etkiye sahip maddelerde maddenin miktarı ve ele geçiriliş tarzı fiilin nitelendirilmesinde belirleyicidir. Yargıtay 10. Ceza Dairesinin 2009/84 Esas ve 2014/140 Karar sayılı kararında; sanığın ikametinde yapılan aramada iki parça hâlinde daralı 132,5 gram ve net 22 gram gelen eroin bulunması karşısında, maddenin miktarı ve ele geçiriliş biçimi dikkate alınarak eylemin kullanmak için bulundurma değil uyuşturucu madde ticareti suçunu oluşturduğu sonucuna varılmıştır.
Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2009/84, K. 2014/140Kaynağı aç
"İçtihat Metni"
Tebliğname No : 10 – 2007/70765
Mahkeme : MALATYA 3. Ağır Ceza Mahkemesi
Karar Tarihi – Numarası : 10.01.2007- 2005/48 esas ve 2007/1 karar
Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma
Dosya incelendi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
A) Sanık Servet hakkında uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan kurulan hükmün incelenmesi:
Kendisinde herhangi bir uyuşturucu ya da uyarıcı madde ele geçmeyen sanığın savunmasının aksine, diğer sanık A.. T..'da ele geçen suç konusu uyuşturucu maddelerle ilgisinin bulunduğuna ilişkin, sanık Agit'in soyut beyanı dışında, kuşku sınırlarını aşan yeterli delil bulunmadığı gözetilmeden, sanığın beraati yerine mahkûmiyetine karar verilmesi,
Yasaya aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, hükmün BOZULMASINA,
B) Sanık Agit hakkında kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan kurulan hükmün incelenmesi:
Suç tarihinde evinde uyuşturucu madde bulundurduğu ve uyuşturucu madde ticareti yaptığının ihbar edilmesi üzerine sanığın evinde yapılan aramada iki parça halinde daralı 132,5 gr neti 22 gr gelen eroinin ele geçirildiği, suça konu uyuşturucu maddenin miktarına ve ele geçiriliş biçimine göre sanığın eyleminin uyuşturucu madde ticareti yapma suçunu oluşturduğu gözetilmeden suçun niteliği yanlış değerlendirilerek yazılı şekilde hüküm kurulması,
Yasaya aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, hükmün BOZULMASINA, CMUK'nın 326/son maddesi uyarınca sonuç hapis cezası yönünden sanığın kazanılmış hakkının saklı tutulmasına,
09.01.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Suboxone, Lyrica veya Diazem türü sentetik haplarda 60-70 adet ve altındaki miktarlar kişisel kullanım sınırında kabul edilmekte ve ticaret kastı taşımadığı değerlendirilmektedir. Ekstazi hapları yönünden mevzuatta kesin bir sayı bulunmamakla birlikte, dosya kapsamında ticarete işaret eden başkaca delil bulunmaması şartıyla 87 adet MDMA etken maddeli ekstazi hapının kişisel kullanım sınırları dâhilinde görüldüğü yargısal değerlendirmelere konu olmuştur.
Metamfetamin maddesinde kişisel kullanım sınırı ne kadardır?
Metamfetamin maddesi için yasal mevzuatta kesin bir gramaj sınırı bulunmamakla birlikte, yargı kararlarında günlük 10 gramın altındaki miktarlar kişisel kullanım kapsamında değerlendirilebilmekte; failin beyanı, biyolojik analiz sonuçları ve maddenin bulundurulma şekli somut olayda birlikte incelenmektedir.
İlk kez uyuşturucu kullanmaktan yakalanan hakkında hapis cezası uygulanır mı?
Kullanmak için uyuşturucu bulunduran veya kullanan şüpheli hakkında Türk Ceza Kanunu'nun 191. maddesi gereğince öncelikle beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine ve asgari bir yıl denetimli serbestlik tedbirine karar verilir; yükümlülüklere uyulup ihlal gerçekleşmediğinde kamu davası açılmayarak kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
Reçeteye tabi uyuşturucu etkili ilaçların ticareti nasıl cezalandırılır?
Reçeteye veya izne tabi uyuşturucu etkisi doğuran maddelerin izinsiz satışı veya devri Türk Ceza Kanunu'nun 188. maddesi kapsamında cezalandırılmakta olup mahkemece takdir edilecek ceza kanunun 188. maddesinin 6. fıkrası uyarınca yarısına kadar indirilebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy