Uyuşturucu Kullanma Suçu ve Temel Cezası
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 191. maddesinin birinci fıkrası uyarınca; uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi kullanmak maksadıyla satın almak, kabul etmek, bulundurmak veya doğrudan uyuşturucu ya da uyarıcı madde kullanmak eylemleri nedeniyle iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 191Kaynağı aç
Cezayı Artıran Nitelikli Haller
Türk Ceza Kanunu'nun 191. maddesinin onuncu fıkrası uyarınca suçun; okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi eğitim, tedavi, askerî veya sosyal amaçlarla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bu yapıların tel örgü, çevre duvarı veya benzeri işaretlerle belirlenmiş sınırlarına iki yüz metreden yakın umumi ya da umuma açık alanlarda işlenmesi durumunda, verilecek ceza yarı oranında artırılmaktadır.
Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi Kararı ve Şartları
Uyuşturucu kullanma veya bulundurma suçundan başlatılan soruşturmalarda, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 171. maddesinde yer alan genel takdir koşulları aranmaksızın şüpheli hakkında beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Erteleme kararı kolluk birimlerine de bildirilir. Cumhuriyet savcısı ayrıca şüpheliyi, erteleme süresi zarfında kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun davranmadığı veya yasakları ihlal ettiği takdirde kendisi bakımından ortaya çıkabilecek sonuçlar konusunda uyarır.
Denetimli Serbestlik ve Tedavi Sürecinin Kapsamı
Erteleme kararı süresince şüpheli hakkında asgari bir yıl denetimli serbestlik tedbiri tatbik edilir. Cumhuriyet savcısı, denetimli serbestlik müdürlüğünün teklifine istinaden ya da resen altışar aylık dönemlerle denetim süresini en fazla iki yıl daha uzatabilir. Denetimli serbestlik tedbirine bağlanan şüpheli lüzum görülmesi hâlinde denetim süresi içinde tedaviye tabi tutulabilir. Bunun yanında Cumhuriyet savcısı, erteleme süresinde uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılıp kullanılmadığını saptamak amacıyla yılda en az iki defa şüphelinin ilgili kuruma sevkine hükmeder.
Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2021/18621, K. 2022/2852Kaynağı aç
5402 sayılı Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu'nun 12/A maddesinin birinci fıkrası uyarınca şüpheli hakkında kanunda sayılan yükümlülüklerden en az üçüne veya daha fazlasına karar verilir. Bu yükümlülükler şüphelinin ihtiyacına göre ilgili fıkrada belirtilenlerle sınırlı olarak her aşamada değiştirilebilir veya ilave yükümlülükler getirilebilir. Şüphelinin uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanıp kullanmadığının tespiti amacıyla denetimli serbestlik müdürlüğü tarafından test yapılabilir veya bu amaçla şüphelinin ilgili kuruma sevki sağlanabilir.
5402 sayılı DENETİMLİ SERBESTLİK HİZMETLERİ KANUNU m. 12/AKaynağı aç
Tedaviye tabi tutulma yükümlülüğüne karar verildiği takdirde bu karar derhal ilgili sağlık kurumuna gönderilir; şüpheli sağlık kurumunda ayakta veya yatarak tıbbi tedaviye tabi tutulur ve sağlık kurumunca gerekli görülmesi hâlinde şüphelinin rehabilitasyon amaçlı programlara katılmasına da karar verilir. Şüpheli, madde kullanımının tespiti amacıyla sağlık kurumunca her zaman çağrılabilir; kolluk görevlileri sağlık kurumunun çağrısının gerçekleştirilmesi bakımından sağlık kurumuna yardım etmekle ve şüpheliyi kuruma yönlendirmekle görevlidir.
Soruşturma evresinde veya yükümlülüklerin ifası esnasında 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu'nun 432. maddesindeki şartların tespiti hâlinde vaziyet yetkili vesayet makamına iletilir. Yükümlülüklerin saptanması veya takibi bakımından gerek görülürse şüphelinin ailesine bilgi aktarılabilir ya da ailesinden lüzumlu bilgi istenebilir.
Denetimli Serbestlik İşlemlerine Karşı Başvuru Yolu
5402 sayılı Kanun'un 12/A maddesinin beşinci fıkrası gereğince şüpheli, bu madde doğrultusunda icra edilen tüm işlemlerin kanuna veya sair mevzuata aykırı olduğu gerekçesiyle iki hafta içerisinde Cumhuriyet savcısına şikâyette bulunabilir.
Erteleme Süresinde İhlal, Israr Şartı ve Kamu Davasının Açılması
Türk Ceza Kanunu'nun 191. maddesinin dördüncü fıkrasına göre; şüphelinin kendisine yüklenen yükümlülüklere veya uygulanan tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi, erteleme süresi içinde tekrar kullanmak maksadıyla uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması hâlinde, hakkında kamu davası açılır.
Yargıtay 10. Ceza Dairesinin 2021/18621 esas ve 2022/2852 karar sayılı kararında incelenen olayda, denetimli serbestlik ve tedavi sürecindeki uyarı tebligatının usulüne uygun yapılmadığı, bu nedenle ısrar şartının gerçekleşmediği gerekçesiyle mahkemenin kamu davasının durmasına dair verdiği karar hukuka uygun bulunmuştur. İlgili içtihatta, ilgilinin ilk çağrıya riayet etmemesi sonrasında, başvuru yapılmaması durumunda yükümlülüklere ve tedavinin gereklerine uymamakta ısrar etmiş sayılacağı uyarısını içeren yeni bir tebligatın yapılması ve buna rağmen süresinde başvuru yapılmaması hâlinde ısrar koşulunun oluşacağı değerlendirilmiştir.
Türk Ceza Kanunu'nun 191. maddesinin beşinci fıkrasına göre, erteleme zarfında kişinin yeniden kullanmak için madde temin etmesi, kabul etmesi, bulundurması veya kullanması ayrı bir tahkikat konusu oluşturmaz; dördüncü fıkra çerçevesinde ihlal sebebi kabul edilerek ilk eylemden dava ikame edilir. İhlal dolayısıyla dava açıldıktan sonra aynı suçun yeniden işlendiği iddiasıyla açılan soruşturmalarda ise aynı maddenin altıncı fıkrası gereğince bir daha erteleme kararı verilemez.
Ertelemenin Tamamlanması ve Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı
Şüpheli erteleme dönemi içinde dördüncü fıkrada belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket etmez ve belirtilen yasakları ihlal etmezse, Türk Ceza Kanunu'nun 191. maddesinin yedinci fıkrası gereğince kendisi hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilir ve adli süreç sona erer.
Soruşturma Öncesi Tedavi Talebi ve Etkin Pişmanlık
Türk Ceza Kanunu'nun 192. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan şahıs, kullanmak amacıyla madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmaktan dolayı hakkında soruşturma başlatılmadan önce resmî kurumlara ya da sağlık teşkilatlarına başvurup tedavi ettirilmesini isterse cezaya hükmolunmaz. Bu kapsamdaki başvuru nedeniyle kamu personeli ve sağlık çalışanlarının suçu bildirme yükümlülüğü oluşmaz.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 192Kaynağı aç
Uyuşturucu kullanma suçunda kamu davasının ertelenmesi süresi ne kadardır?
Soruşturma safhasında Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 171. maddesindeki genel koşullar aranmaksızın beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir.
Erteleme süresinde denetimli serbestlik ne kadar uygulanır?
Şüpheli hakkında erteleme sürecinde en az bir yıl denetimli serbestlik uygulanır; bu süre savcılık kararıyla altışar aylık dönemler hâlinde en çok iki yıl daha uzatılabilir.
Tedavi talebinde bulunan kullanıcıyı sağlık görevlileri ihbar etmek zorunda mıdır?
Hakkında henüz soruşturma açılmadan önce tedavi için başvuran kullanıcı bakımından sağlık mesleği mensuplarının ve kamu görevlilerinin suçu bildirme yükümlülüğü bulunmamaktadır.
Denetimli serbestlik işlemlerine karşı ne kadar sürede şikâyet yoluna başvurulabilir?
Denetimli serbestlik müdürlüğü işlemleri aleyhine işlemlerin mevzuata aykırılığı gerekçesiyle iki hafta içerisinde Cumhuriyet savcısına şikâyet yoluyla başvurulabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

