Ürün geri çağırma, alınan diğer önlemlerin riski ortadan kaldırmaya yetmediği durumda iktisadi işletmecinin kendiliğinden veya yetkili kuruluşun talebi üzerine uyguladığı son çare tedbirdir. 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu, bu tedbiri ürünün nihai kullanıcıya ulaşmasından sonra da sürdürülebilecek bir güvenlik aracı olarak düzenler. Güvenli ürün, kullanım süresi boyunca ve gerektiğinde piyasaya arz, kurulum ve bakım da dikkate alınarak, normal ve makul ölçüde öngörülebilir kullanımda insan sağlığı ve güvenliği bakımından risk oluşturmayan ya da yalnızca kullanımın doğasından gelen asgari riski taşıyan üründür.
7223 sayılı ÜRÜN GÜVENLİĞİ VE TEKNİK DÜZENLEMELER KANUNU m. 19Kaynağı aç
Güvenli ürün ve tehlikeli sayılmama
7223 sayılı Kanun'a uygun hazırlanan teknik düzenlemelerin insan sağlığı ve güvenliğiyle ilgili hükümlerine uyan ürün, aksi ispat edilene kadar güvenli kabul edilir. Piyasada daha güvenli veya daha az risk taşıyan başka ürünlerin bulunması, tek başına bir ürünün tehlikeli sayılması için yeterli değildir. Bu nedenle geri çağırma, piyasadaki alternatiflerin varlığına değil, ilgili ürünün taşıdığı riskin diğer önlemlerle giderilememesine bağlanır.
Geri çağırma duyurusu ve masraf
7223 sayılı Kanun'un 19. maddesine göre iktisadi işletmeci, geri çağırma önlemini duyururken ürünün teslim alınacağı veya onarılacağı adres ve irtibat noktalarını, ayrıca nihai kullanıcıya sunulan teklif ve seçenekleri de belirtir. Geri çağırmayla ilgili tüm masraflar ürünü geri çağıran iktisadi işletmeciye aittir. Nihai kullanıcıya ek bir maliyet yüklenemez; iktisadi işletmeci, ürünün zamanında ve kolaylıkla teslim edilebilmesi için gerekli koşulları sağlamak zorundadır.
Nihai kullanıcıya sunulacak seçenekler
Ürünü teslim eden nihai kullanıcıya, 7223 sayılı Kanun'un 19. maddesinin üçüncü fıkrasındaki seçeneklerden en az biri sunulur. Bunlar, geri çağırmaya yol açan sorunun giderilmesi, ürünün teslim tarihindeki perakende satış değerinin ödenmesi veya ürünün teknik düzenlemesine uygun, güvenli ve eş değer bir ürünle değiştirilmesidir. Hüküm, bu seçeneklerin tamamının birlikte sunulmasını değil, en az birinin sunulmasını zorunlu kılar.
Dağıtıcının teslim ettiği ürün
Kanunda belirtilen sorumluluklarını yerine getirip piyasadan çekilen ürünü teslim eden dağıtıcı, çekilmeye yol açan sorunun giderilmesini imalatçı veya ithalatçıdan isteyebilir. Mümkün olması halinde imalatçı veya ithalatçı ürünü uygun duruma getirir ve dağıtıcıya teslim eder. Ürünün işlevsiz hale getirilmesi veya imha edilmesi gerekiyorsa, dağıtıcıya imalatçı veya ithalatçının piyasaya arz ettiği satış değerinin ödenmesi ya da teknik düzenlemeye uygun, güvenli ve eş değer bir ürünle değiştirilmesi seçeneklerinden biri sunulur.
7223 sayılı ÜRÜN GÜVENLİĞİ VE TEKNİK DÜZENLEMELER KANUNU m. 21Kaynağı aç
Uzaktan satış ve tanıtımda alınabilecek tedbirler
İnternet üzerinden tanıtımı ve satışı yapılan uygun olmayan ürün içeriği, aracı hizmet sağlayıcı tarafından yirmi dört saat içinde çıkarılmazsa yetkili kuruluş içeriğe erişimin engellenmesine karar verir ve bu karar, 7223 sayılı Kanun m. 17'nin özel usulü uyarınca uygulanmak üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna bildirilir. Bu BTK atfı 7223 sayılı Kanunun kendi düzenlemesinden kaynaklanır; 7590 sayılı Kanunun 5651 sayılı Kanunda yaptığı görev değişikliği 7223 sayılı Kanun m. 17'yi kendiliğinden değiştirmez. Televizyon veya radyo üzerinden yapılan tanıtım ve satışın durdurulması medya hizmet sağlayıcı kuruluştan istenir; medya hizmet sağlayıcı, yetkili kuruluşla iş birliği yapar. Yetkili kuruluş satışın durdurulması kararını Radyo ve Televizyon Üst Kuruluna bildirir.
7223 sayılı ÜRÜN GÜVENLİĞİ VE TEKNİK DÜZENLEMELER KANUNU m. 17Kaynağı aç
Yetkili kuruluşun görevlendirdiği gerçek veya tüzel kişi, piyasa gözetimi ve denetimi amacıyla kimliğini açıklamadan internet, radyo ve televizyon gibi uzaktan iletişim araçları üzerinden ürün satın alabilir. Bu şekilde satın alınan ürünler numune olarak esas alınır.
Zarar, ispat ve zamanaşımı
Ürünün bir kişiye veya bir mala zarar vermesi halinde imalatçı veya ithalatçı zararı gidermekle yükümlüdür. Sorumluluğun doğması için zarar gören taraf, uğradığı zararı ve uygunsuzluk ile zarar arasındaki nedensellik bağını ispat etmelidir. Birden fazla imalatçı veya ithalatçı sorumluysa bunlar müteselsilen sorumludur. İmalatçı veya ithalatçıyı bu tazminat sorumluluğundan kurtaran ya da sorumluluğu azaltan sözleşme hükümleri geçersizdir.
7223 sayılı ÜRÜN GÜVENLİĞİ VE TEKNİK DÜZENLEMELER KANUNU m. 6Kaynağı aç
Tazminat talebinde zamanaşımı süresi, zarar görenin zararı ve tazminat sorumlusunu öğrendiği tarihten itibaren üç yıl, zararın meydana geldiği tarihten itibaren ise her durumda on yıl olarak işletilir. Ürünün yol açtığı zararlar sebebiyle hükmedilecek maddi ve manevi tazminat miktarının belirlenmesinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri esas alınır.
Yaptırımın uygulanmaması ve sorumluluktan kurtulma
Ürünün uygun olmadığını tespit edip yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan, geri çağırma dahil gerekli tedbirleri kendiliğinden alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren iktisadi işletmecilere, 7223 sayılı Kanun'da düzenlenen idari yaptırımlar uygulanmaz. İmalatçı veya ithalatçı; ürünü piyasaya kendisinin arz etmediğini, uygunsuzluğun dağıtıcının veya üçüncü bir tarafın ürüne müdahalesinden ya da kullanıcıdan kaynaklandığını veya uygunsuzluğun teknik düzenlemelere ya da diğer zorunlu teknik kurallara uygun üretimden kaynaklandığını ispatlarsa idari yaptırımlar uygulanmaz. Bu şartlardan birinin ispatı, 7223 sayılı Kanun'un 6. maddesindeki tazminat sorumluluğunu da kaldırır.
Zararın, üründeki uygunsuzluğun yanı sıra üçüncü bir kişinin fiili veya ihmalinden kaynaklanması, imalatçı veya ithalatçının tazminat sorumluluğunu azaltmaz; üçüncü kişiye rücu hakkı saklıdır. Zararın, uygunsuzluğun yanı sıra zarar görenin veya onun sorumluluğundaki bir kişinin kusurundan kaynaklanması halinde ise tazminat sorumluluğu hal ve şartlara göre azaltılabileceği gibi tamamen de kaldırılabilir.
Ürün geri çağırma ne zaman uygulanır?
Geri çağırma, riskin bertaraf edilmesinde alınan diğer önlemlerin yetersiz kalması halinde iktisadi işletmeci tarafından kendiliğinden veya yetkili kuruluşun talebi üzerine uygulanır.
Geri çağırma masrafı kime aittir?
Geri çağırmayla ilgili tüm masraflar ürünü geri çağıran iktisadi işletmeci tarafından üstlenilir; nihai kullanıcıya ek bir maliyet yüklenemez.
Ürünü teslim eden kullanıcıya hangi seçenek sunulur?
Nihai kullanıcıya sorunun giderilmesi, teslim tarihindeki perakende satış değerinin ödenmesi veya teknik düzenlemeye uygun, güvenli ve eş değer bir ürünle değiştirilmesi seçeneklerinden en az biri sunulur.
Ürün zararında zamanaşımı ne kadardır?
Üründen doğan tazminat taleplerinde zamanaşımı süresi, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği andan itibaren üç yıl, zararın gerçekleşmesinden itibaren ise her halükarda on yıldır.
7590 sayılı Kanun m. 26–27 — görev devri ve geçiş hükümleriKaynağı aç
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

