Uluslararası Suçlar ve Türk Hukukundaki Yansımaları

Soykırım Suçu ve Cezai Yaptırımları

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 76. maddesi uyarınca soykırım suçu; belirli bir plan dahilinde milli, etnik, ırki veya dini nitelikteki bir grubun tamamen yahut kısmen yok edilmesi kastıyla gerçekleştirilir. Bu doğrultuda grup mensuplarına yönelik kasten öldürme, bedensel veya ruhsal bütünlüklerine ağır zarar verme, grubun bütünüyle veya kısmen yok olmasına yol açacak yaşam şartlarına mecbur bırakılması, grup içi doğumlara engel olacak önlemlerin alınması ya da gruba dahil çocukların başka bir gruba zorla nakledilmesi eylemleri soykırım kabul edilir. Kanun, bu eylemleri gerçekleştiren fail hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası öngörmüştür.

Soykırım ve insanlığa karşı suçlar kapsamında kasten öldürme ile kasten yaralama fiillerinin işlenmesi halinde, Türk Ceza Kanunu'nun 76. ve 77. maddeleri gereğince her bir mağdur için ayrı ayrı gerçek içtima hükümleri tatbik edilir. İlgili maddeler çerçevesinde bahse konu suçların icrası nedeniyle tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirleri uygulanır ve bu suçlar yönünden zamanaşımı süreleri işlemez.

İnsanlığa Karşı Suçların Kapsamı

Türk Ceza Kanunu'nun 77. maddesi uyarınca; siyasal, felsefi, ırki veya dini gerekçelerle toplumun bir kesimine yönelik planlı ve sistemli şekilde kasten öldürme fiilinin icrası halinde fail ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılır. Aynı saik ve plan dahilinde kasten yaralama, işkence, eziyet, köleleştirme, kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma, bilimsel deneylere maruz bırakma, cinsel saldırıda bulunma, çocukların cinsel istismarı, zorla hamile bırakma ve zorla fuhşa sevk etme fiillerinin gerçekleştirilmesi halinde ise sekiz yıldan az olmamak üzere süreli hapis cezasına hükmedilir.

Göçmen Kaçakçılığı Suçu ve Ağırlaştırıcı Nedenler

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 79. maddesi gereğince, doğrudan veya dolaylı maddi menfaat sağlama gayesiyle yasal olmayan yollardan bir yabancının ülkeye girmesine, ülkede kalmasına ya da Türk vatandaşının yahut yabancının yurt dışına çıkmasına imkan tanıyan kişi, beş yıldan sekiz yıla kadar hapis ve bin günden onbin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. Maddenin açık hükmü gereğince, icra hareketleri teşebbüs aşamasında kalmış olsa dahi suç tamamlanmış gibi ceza verilir.

Göçmen kaçakçılığı fiilinin mağdurların yaşamı yönünden bir tehlike doğurması veya onur kırıcı bir muameleye tabi tutularak işlenmesi durumunda ceza yarısından üçte ikisine kadar artırılır. Eylemin birden fazla şahıs tarafından müştereken işlenmesi cezanın yarısına kadar, örgüt faaliyeti çerçevesinde icrası ise yarısından bir katına kadar artırılmasını gerektirir. Fiilin tüzel kişi bünyesinde işlenmesi halinde tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirlerine karar verilir.

İnsan Ticareti Suçu ve Koruma Esasları

Türk Ceza Kanunu'nun 80. maddesi uyarınca; kişileri zorla çalıştırmak, hizmet ettirmek, fuhuş yaptırmak, esarete tâbi kılmak veya vücut organlarının verilmesini sağlamak maksadıyla tehdit, baskı, cebir veya şiddet uygulamak, nüfuzu kötüye kullanmak, kandırmak ya da denetim olanaklarından veya çaresizliklerinden yararlanarak rızalarını elde etmek suretiyle ülkeye sokan, ülke dışına çıkaran, tedarik eden, kaçıran, bir yerden başka bir yere götüren, sevk eden veya barındıran kimseye sekiz yıldan oniki yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adlî para cezası verilir. Bu amaçlarla girişilen eylemlerde mağdurun rızası geçersizdir; onsekiz yaşını doldurmamış kişilerin bu maksatlarla tedarik edilmesi, kaçırılması, götürülmesi, sevki veya barındırılması hallerinde araç fiillere başvurulmamış olsa dahi aynı cezaya hükmolunur. Bu suçlardan dolayı tüzel kişiler hakkında da güvenlik tedbirine hükmolunur.

Hukuka Aykırı Emir ve Cezai Sorumluluk

Hukuka aykırı ve açıkça suç teşkil eden emirlerin yerine getirilmesi, emri verenle birlikte uygulayanın da cezai sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Bu doğrultuda yalnızca verilen emre uyulduğuna yönelik gerekçeler ceza sorumluluğunu bertaraf etmemektedir.

Yabancılar Bakımından Sınır Dışı Etme Yasakları ve Koruma Statüsü

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 55. maddesi gereğince; sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye maruz kalacağı konusunda ciddi emare bulunan yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınmaz. Ciddi sağlık sorunları, yaş ve hamilelik durumu nedeniyle seyahat etmesi riskli görülenler, hayati tehlike arz eden hastalıkları için tedavisi devam etmekte iken gönderileceği ülkede tedavi imkânı bulunmayanlar, mağdur destek sürecinden yararlanan insan ticareti mağdurları ile tedavileri tamamlanıncaya kadar psikolojik, fiziksel veya cinsel şiddet mağdurları da sınır dışı etme kararı alınmayacak kişiler arasındadır.

Sınır dışı etme kararı alınmayacak yabancılara ilişkin değerlendirmeler her kişi için ayrı yapılır. Bu kapsamdaki kişilerden, belirli bir adreste ikamet etmeleri ve istenilen şekil ve sürelerde bildirimde bulunmaları istenebilir.

6458 sayılı Kanun'un 63. maddesi uyarınca; mülteci veya şartlı mülteci olarak nitelendirilemeyen, ancak menşe veya ikamet ülkesine geri gönderildiği takdirde ölüm cezasına mahkûm olacak veya ölüm cezası infaz edilecek, işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye maruz kalacak yahut uluslararası veya ülke genelindeki silahlı çatışma durumlarında ayrım gözetmeyen şiddet hareketleri nedeniyle şahsına yönelik ciddi tehditle karşılaşacak yabancı ya da vatansız kişilere statü belirleme işlemleri sonrasında ikincil koruma statüsü verilir. Kanun'un 64. maddesi uyarınca ise Sözleşmenin 1 inci maddesinin (F) fıkrasında belirtilen fiillerden suçlu olduğuna dair ciddi kanaat bulunan, uluslararası koruma başvurusu yapmadan önce Türkiye dışında zalimce eylemler yaptığını düşündürecek nedenler görülen ya da bu fiillere iştirak veya tahrik eden kişiler uluslararası korumadan hariç tutulur.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy