Türkiye'de konaklama tesislerinde yangın güvenliği; can, çalışma ve çevre emniyetinin sağlanması amacıyla 3194 sayılı İmar Kanunu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu ve ilgili yönetmeliklerle ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. 3194 sayılı İmar Kanunu ve Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik m. 5 gereğince yeni inşa edilecek yapı projelerinin hazırlanmasında ve uygulanmasında yangın güvenliği tedbirlerinin alınması mecburidir. Yangından korunmaya ilişkin mevzuat hükümleri yalnızca yeni inşa edilen binalarda değil, mevcut yapılarda gerçekleştirilecek tadilat ve değişiklik işlemlerinde de geçerlidir.
Yangın Algılama, Söndürme ve Duman Tahliye Sistemleri
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik m. 47 uyarınca oteller gibi konaklama tesislerinde duman algılama, yangın alarm sistemleri ve sprinkler söndürme sistemlerinin tesis edilmesi zorunludur. Bunun yanında yüksek binalar ile 2000 metrekareden büyük kapalı alana sahip ticari yapılarda otomatik yangın söndürme (sprinkler) sistemlerinin kurulması gerekmektedir. Yangın tehlikesine karşı erken müdahale kapasitesi bu tesisler için temel yapısal şartlardan biridir.
Tesislerde yangına anında ve etkin müdahaleyi mümkün kılmak için Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik m. 91 doğrultusunda yangın dolapları, hidrant sistemleri ve itfaiye bağlantı ağzı uygun noktalara yerleştirilmelidir. Alev ve ısının farklı bölümlere sirayetini engellemek üzere bina bölmeleri arasında yangın duvarları inşa edilmeli, yangın esnasında ortaya çıkan dumanın bina dışına tahliyesini temin etmek üzere ise duman tahliye havalandırma sistemleri kurulmalıdır.
Taşınabilir Yangın Söndürme Cihazlarının Konumu ve Bakımı
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik m. 96 uyarınca konaklama tesislerinde bulundurulan taşınabilir yangın söndürme cihazlarının periyodik bakım ve kontrolünün yapılması işverenin sorumluluğundadır. İlgili yönetmeliğin 97. maddesi gereğince bu cihazların görünür ve kolayca erişilebilir alanlarda bulundurulması şarttır. Yangın güvenliği ekipmanlarının tesiste eksiksiz ve kullanıma hazır halde tutulması, Turizm Tesislerinin Belgelendirilmesine ve Niteliklerine Dair Yönetmelik m. 11 uyarınca tesisin belgelendirilmesi için de temel bir koşuldur.
Tahliye Yolları, Acil Çıkışlar ve Pasif Yangın Önlemleri
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik m. 41 gereğince tesislerde yeterli sayıda tahliye yolu ile yangın çıkış kapısı bulunmalı; kaçış yolları her zaman açık ve engelsiz vaziyette tutulmalıdır. Yönetmeliğin 42. maddesi kapsamında acil çıkışların mevzuata uygun şekilde işaretlenmesi mecburi tutulmuştur. Acil çıkış kapıları, yangın vukuunda bina sakinlerinin tahliyesini engellemeyecek biçimde kolaylıkla açılabilmeli, dışa doğru açılmalı ve yangına dayanıklı malzemeden imal edilmiş olmalıdır.
Yüksek binalarda yangına dayanıklı yangın merdivenlerinin ve duman sızdırmaz hol sistemlerinin kullanımı mecburidir. Bununla birlikte otel ve hastane niteliğindeki binalarda kullanıcıların tahliye rotasını gecikmeksizin belirleyebilmesi adına kat planları üzerinde yangın tahliye güzergahlarının açıkça gösterilmesi gerekir.
İş Sağlığı ve Güvenliği Kapsamında Acil Durum Ekipleri ve Tatbikatlar
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m. 11 ve Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik m. 7 uyarınca işverenler, otel işyerlerinde tahliye prosedürlerini de içeren acil durum planı hazırlamak ve bu planı tatbik etmekle yükümlüdür. İşyerindeki fiziki değişiklikler, yeni ekipmanlar veya bina düzenlemeleri acil durum planını etkiliyorsa plan güncellenmeli ve her halükarda en az yılda bir kez gözden geçirilmelidir.
İşyerlerinde yangın söndürme, kurtarma ve tahliye ile ilk yardım konularında özel acil durum ekipleri kurulmalı ve bu ekip üyelerine görevlerine ilişkin düzenli eğitim verilmelidir. Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik m. 13 doğrultusunda işveren, çalışanlarına yangın güvenliği eğitimleri sağlamak ve yılda en az bir defa işyerinde yangın tatbikatı gerçekleştirmekle yükümlüdür.
Hayati Tehlike Hallerinde İşin Durdurulması ve İtiraz Usulü
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m. 25/1 uyarınca işyerindeki bina ve eklentilerde çalışanlar bakımından hayati tehlike oluşturan bir husus tespit edildiğinde, tehlike giderilinceye kadar riskin alanı ve etkilediği çalışanlar gözetilerek işyerinin bir bölümünde veya tamamında iş durdurulur. Teftişe yetkili üç iş müfettişinden oluşan heyet, durumu tespit eden müfettişin bildirimi üzerine iki gün içinde işin durdurulmasına karar verebilir; tespit edilen hususun acil müdahaleyi gerektirmesi halinde tespiti yapan iş müfettişi heyet kararına kadar işi durdurur.
6331 sayılı İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU m. 25Kaynağı aç
6331 sayılı Kanun m. 25/3 gereğince işin durdurulması kararı ilgili mülki idare amirine ve işyeri dosyasının yer aldığı Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğüne bir gün içinde gönderilir. Karar, mülki idare amiri tarafından kolluk kuvvetleri marifetiyle yirmi dört saat içinde, acil hallerde ise aynı gün yerine getirilir. İşveren, yerine getirilme tarihinden itibaren altı iş günü içinde yetkili iş mahkemesinde karara itiraz edebilir; itiraz kararın icrasını durdurmaz ve mahkeme itirazı öncelikle inceleyerek altı iş günü içinde kesin olarak karara bağlar.
İşverence işin durdurulmasına yol açan eksikliklerin giderildiğinin Bakanlığa yazılı olarak iletilmesi durumunda en geç yedi gün içerisinde işyerinde tetkik yapılarak talep karara bağlanır. Faaliyetin durdurulması nedeniyle çalışamayan işçilerin ücret hakları işverence kesintisiz karşılanmalı veya çalışanlara gelir kaybı oluşturmayacak biçimde mesleki durumlarına uygun başka bir iş verilmelidir. Durdurulan işlerde yetkisiz biçimde çalışmaya devam ettiren işveren veya vekilleri hakkında ise üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası uygulanır.
Ruhsatlandırma, Turizm Belgeleri ve İdari Denetim
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik m. 131 doğrultusunda yetkili itfaiye teşkilatından alınacak itfaiye raporu, tesislerin işletme ruhsatı temin edebilmesi için zorunlu bir belgedir. Yerel yönetimler ilgili itfaiye teşkilatları aracılığıyla tesislerin yangın güvenliği tedbirlerini düzenli aralıklarla denetler.
Kültür ve Turizm Bakanlığı, turizm tesislerinin nitelik ve hizmet standartlarını belirleyerek yangın güvenliği standartlarına uyumu denetlemekle yükümlüdür. Turizm Tesislerinin Belgelendirilmesine ve Niteliklerine Dair Yönetmelik m. 40 gereğince Bakanlık, belgelendirme sürecinde ve periyodik denetimlerle standartlara uygunluğu denetler. 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu m. 37 uyarınca turizm belgelerinin verilmesi, işletmelerin uymak zorunda olduğu fiziki şartlar ile can ve mal güvenliği dahil denetim ve ceza usullerine dair hususlar yönetmeliklerle düzenlenir. Yangın güvenliği tedbirlerini yerine getirmeyen turizm tesislerine idari para cezası verilebilir; eksikliklerin giderilmemesi halinde ise işletme belgeleri iptal edilebilir.
2634 sayılı TURİZMİ TEŞVİK KANUNU m. 37Kaynağı aç
Otellerde otomatik yangın söndürme (sprinkler) sistemi yaptırılması zorunlu mudur?
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik m. 47 gereğince oteller gibi konaklama tesislerinde sprinkler söndürme sistemlerinin bulunması zorunludur. Ayrıca yüksek binalarda ve 2000 metrekareden büyük kapalı alana sahip ticari yapılarda otomatik yangın söndürme sisteminin kurulması şarttır.
Otel işletme ruhsatı almak için itfaiye raporu şart mıdır?
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik m. 131 uyarınca itfaiye birimlerinden temin edilen itfaiye raporu, tesislerin işletme ruhsatı alabilmesi bakımından zorunlu bir belgedir.
Otel işyerlerinde yangın tatbikatı ne sıklıkla yapılmalıdır?
Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik m. 13 uyarınca işveren, çalışanlarına yangın güvenliği eğitimi vermek ve işyerinde yılda en az bir defa yangın tatbikatı düzenlemekle yükümlüdür.
Hayati tehlike gerekçesiyle verilen işin durdurulması kararına nasıl itiraz edilir?
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m. 25/4 uyarınca işveren, kararın uygulandığı tarihten itibaren altı iş günü içinde yetkili iş mahkemesine itiraz edebilir; mahkeme altı iş günü içinde kesin karar verir.
Yangın güvenliği yükümlülüklerine uymayan otel işletmelerine hangi yaptırımlar uygulanır?
Yangın güvenliği tedbirlerini yerine getirmeyen tesislere idari para cezası verilebilir ve eksiklikler giderilmezse işletme belgesi iptal edilebilir. Ayrıca 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m. 25 uyarınca çalışanların güvenliğini tehlikeye atan tesislerde iş durdurulabilir; durdurulan işlerde izinsiz çalışma yaptıran işveren veya işveren vekillerine üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy