Türkiye’de kitle fonlaması, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na 7061 sayılı Kanun ile eklenen hükümler çerçevesinde yasal zemine bağlanmıştır. Kitle fonlaması; Sermaye Piyasası Kurulu tarafından belirlenecek esaslar dahilinde, bir girişim şirketinin veya projenin gereksinim duyduğu fonu temin etmek üzere kitle fonlama platformları aracılığıyla finansman sağlanması ve halktan para toplanması faaliyetidir.
Platformların Faaliyet Şartları ve Kurulun Yetkileri
Kitle fonlamasına aracılık eden ve elektronik ortamda hizmet veren kuruluşlar kitle fonlama platformu olarak tanımlanır. Bu platformların kurulabilmesi ve faaliyete başlayabilmesi için Sermaye Piyasası Kurulundan izin alınması kanunen zorunludur.
6362 sayılı SERMAYE PİYASASI KANUNU m. 35/AKaynağı aç
Kurul, platformlar üzerinden yürütülecek kitle fonlaması faaliyetlerinin ortaklığa veya borçlanmaya dayalı olarak halktan para toplanması suretiyle yapılması konusunda belirleme yetkisine sahiptir. Platformların kuruluşlarına, ortaklarına, pay devirlerine, çalışanlarına, fon sağlayıcıları ile girişim şirketleri tarafından yatırılabilecek veya toplanabilecek paranın azami limitine ve faaliyetleri sırasında uymaları gereken diğer ilke ve esaslar ile toplanan fonların ilan edilen amacına uygun olarak kullanıldığının kontrol ve denetimine ilişkin esaslar Kurul tarafından belirlenir.
Halka Arz Muafiyeti ve Diğer Mevzuat Kapsamı
Kitle fonlama platformları aracılığıyla para toplayanlar, 6362 sayılı Kanun’da yer alan halka açık ortaklık ve ihraççı tanımlarından hariç tutulmuştur. Kitle fonlaması suretiyle kitlelerden fon toplayan anonim şirketlerin pay sahibi sayısı beş yüzü aşsa dahi halka arz olunmuş sayılmazlar. Bu faaliyetler sermaye piyasası mevzuatında halka arza ilişkin getirilen kısıtlamalardan ari tutulduğu gibi izahname veya ihraç belgesi hazırlama yükümlülükleri de kitle fonlamasına uygulanmaz.
Kitle fonlaması, platformlar ve buna bağlı işlemler 6362 sayılı Kanun’un 37 ve 38. maddelerinde düzenlenen yatırım hizmetleri ve faaliyetleri kapsamında değerlendirilmez. Bu faaliyetler borsalar, piyasa işleticileri ve teşkilatlanmış diğer pazar yerleri ile ilgili hükümlere tabi değildir. Ayrıca borçlanmaya dayalı kitle fonlaması faaliyetlerine bankacılık mevzuatı hükümleri uygulanmaz.
Hukuki İlişkiler ve Genel Kurul Usulü
Kitle fonlama platformları, kitle fonlaması suretiyle halktan para toplayan kişiler ve bunlara fon sağlayan destekçi veya yatırımcılar arasındaki hukuki ilişkiler Sermaye Piyasası Kanunu’nda özel olarak düzenlenmemiş olup genel hükümlere tabidir.
Payları kayden izlenen girişim şirketlerinin genel kurul toplantılarına 6362 sayılı Kanun’un 29. maddesi ile 30. maddesinin ikinci ve beşinci fıkraları kıyasen Kurulun belirleyeceği esaslar çerçevesinde uygulanır.
Bilgi Formundan Sorumluluk ve İdari Yaptırımlar
Kitle fonlaması işlemlerine ilişkin hazırlanan bilgi formunu imzalayan gerçek ve tüzel kişiler, bilgi formunda yer alan yanlış, yanıltıcı veya eksik bilgilerden kaynaklanan zararlardan müteselsilen sorumludur.
Kitle fonlama platformlarının hukuka aykırı faaliyet ve işlemlerinde uygulanacak tedbirler yönünden 6362 sayılı Kanun’un 96. maddesi hükümleri kıyasen uygulanır. Kurul; aykırılıkların belirlenen bir sürede giderilmesini istemeye, faaliyet kapsamını sınırlandırmaya veya geçici olarak durdurmaya, yetkileri tamamen veya kısmen iptal etmeye ya da öngöreceği diğer her türlü tedbiri almaya yetkilidir. Hukuka aykırı faaliyet veya işlemlerde sorumluluğu tespit edilen yönetici ve çalışanların lisansları geçici veya sürekli iptal edilebilir, haklarında suç duyurusunda bulunulması kararından itibaren yargılama sonuçlanıncaya kadar imza yetkileri sınırlandırılabilir veya kaldırılabilir. Sorumluluğu mahkeme kararıyla tespit edilen yönetim kurulu üyeleri görevden alınarak ilk genel kurula kadar yerlerine yenileri atanabilir; banka yönetim kurulu üyelerinde ise Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun görüşü alınır.
6362 sayılı SERMAYE PİYASASI KANUNU m. 96Kaynağı aç
Sermaye Piyasası Kurulundan izin alınmaksızın kitle fonlama platformları aracılığıyla halktan para toplandığına ilişkin bilgi edinilmesi hâlinde Sermaye Piyasası Kurulu, 6362 sayılı Kanun m. 99'da gösterilen usule göre Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna başvurur; aynı özel hüküm uyarınca Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ilgili internet sitesine erişimi engelleme yetkisine sahiptir. 7590 sayılı Kanunun 5651 sayılı Kanunda yaptığı görev değişikliği, 6362 sayılı Kanun m. 99'daki bu açık kurum atfını kendiliğinden değiştirmez.
Kitle fonlaması için Sermaye Piyasası Kurulu izni gerekir mi?
Evet, kitle fonlama platformlarının kurulabilmesi ve faaliyete başlayabilmesi için Sermaye Piyasası Kurulundan izin alınması kanunen zorunludur.
Kitle fonlaması ile fon toplayan şirket halka açık sayılır mı?
Hayır, kitle fonlaması suretiyle halktan fon toplayan anonim şirketler, pay sahibi sayısı beş yüzü aşsa dahi halka arz olunmuş sayılmaz ve izahname hazırlama yükümlülüğünden muaf tutulur.
Borçlanmaya dayalı kitle fonlamasında bankacılık mevzuatı geçerli midir?
Hayır, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 35/A maddesi uyarınca borçlanmaya dayalı kitle fonlaması faaliyetlerine bankacılık mevzuatı hükümleri uygulanmaz.
Bilgi formundaki eksikliklerden kimler sorumludur?
Kitle fonlaması işlemlerine ilişkin hazırlanan bilgi formunu imzalayan gerçek ve tüzel kişiler, formdaki yanlış, yanıltıcı veya eksik bilgilerden doğan zararlardan müteselsilen sorumludur.
İzinsiz kitle fonlaması faaliyeti yürütüldüğünde ne yapılır?
Sermaye Piyasası Kurulundan izin alınmaksızın platformlar üzerinden para toplandığı tespit edildiğinde, 6362 sayılı Kanun m. 99'un özel düzenlemesi uyarınca Kurulun başvurusu üzerine Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ilgili internet sitesine erişimi engeller. Bu hüküm, 7590 sayılı Kanunla 5651 sayılı Kanunda yapılan görev değişikliğinden ayrı okunmalıdır.
7590 sayılı Kanun m. 26–27 — görev devri ve geçiş hükümleriKaynağı aç
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

