Bilişim Hukuku

Türk ve Alman Hukukunda Elektronik İmza ve Geçerliliği

by Avukat Erdal Ersoy
Türk ve Alman Hukukunda Elektronik İmza ve Geçerliliği

Türk Hukukunda Elektronik İmzanın Tanımı ve Güvenli Elektronik İmza

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu m. 3/b çerçevesinde elektronik imza, diğer bir elektronik veriye eklenen ya da bu veriyle mantıksal bağı bulunan ve kimlik doğrulama gayesiyle işletilen elektronik veri şeklinde tanımlanmaktadır. Bu genel tanım, elektronik ortamdaki verinin kimlik tespitine özgülenmesini ifade eder.

5070 sayılı Kanun m. 4 uyarınca güvenli elektronik imza; münhasıran imza sahibine bağlı bulunan, yalnızca bu kişinin tasarrufundaki güvenli imza oluşturma aracıyla vücuda getirilen, nitelikli elektronik sertifikaya dayalı olarak imzalayanın kimliğini ortaya koyan ve imzalanan metinde sonradan bir değişiklik yapılıp yapılmadığının tespitine olanak veren imzadır.

5070 sayılı ELEKTRONİK İMZA KANUNU m. 4Kaynağı aç
Madde 4- Güvenli elektronik imza; a) Münhasıran imza sahibine bağlı olan, b) Sadece imza sahibinin tasarrufunda bulunan güvenli elektronik imza oluşturma aracı ile oluşturulan, c) Nitelikli elektronik sertifikaya dayanarak imza sahibinin kimliğinin tespitini sağlayan, d) İmzalanmış elektronik veride sonradan herhangi bir değişiklik yapılıp yapılmadığının tespitini sağlayan, elektronik imzadır. Güvenli elektronik imzanın hukukî sonucu ve uygulama alanı

5070 sayılı Kanun m. 8 uyarınca elektronik sertifika, zaman damgası ve elektronik imzalarla ilgili hizmetler elektronik sertifika hizmet sağlayıcıları tarafından sağlanır. Elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı, Kuruma yapacağı bildirimden iki ay sonra faaliyete geçer.

5070 sayılı ELEKTRONİK İMZA KANUNU m. 8Kaynağı aç
Madde 8- Elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı, elektronik sertifika, zaman damgası ve elektronik imzalarla ilgili hizmetleri sağlayan kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerdir. Elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı, Kuruma yapacağı bildirimden iki ay sonra faaliyete geçer. Elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı yapacağı bildirimde; a) Güvenli ürün ve sistemleri kullanmak, b) Hizmeti güvenilir bir biçimde yürütmek, c) Sertifikaların taklit ve tahrif edilmesini önlemekle ilgili her türlü tedbiri almak, ile ilgili şartları sağladığını ayrıntılı bir biçimde gösterir. Kurum, yukarıdaki şartlardan birinin eksikliğini veya yerine getirilmediğini tespit ederse, bu eksikliklerin giderilmesi için, elektronik sertifika hizmet sağlayıcısına bir ayı geçmemek üzere bir süre verir, bu süre içinde elektronik sertifika hizmet sağlayıcısının faaliyetlerini durdurur. Sürenin sonunda eksikliklerin giderilmemesi halinde elektronik sertifika hizmet sağlayıcısının faaliyetine son verir. Kurumun bu kararlarına karşı 19 uncu maddenin ikinci fıkrası hükümleri gereğince itiraz edilebilir. Elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının faaliyetlerinin devamı sırasında bu maddede gösterilen şartları kaybetmeleri hâlinde de yukarıdaki fıkra hükümleri uygulanır. Elektronik sertifika hizmet sağlayıcıları, Kurumun belirleyeceği ücret alt ve üst sınırlarına uymak zorundadır. Nitelikli elektronik sertifika

Yazılı Şekil Koşulu ve Güvenli Elektronik İmzanın Hukuki Sonuçları

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 14/1 uyarınca, kanunen veya taraflarca yazılı şekilde yapılması kararlaştırılan sözleşmelerde borç altına giren kişilerin imzalarının bulunması zorunludur.

6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 14Kaynağı aç
MADDE 14- Yazılı şekilde yapılması öngörülen sözleşmelerde borç altına girenlerin imzalarının bulunması zorunludur. Kanunda aksi öngörülmedikçe, imzalı bir mektup, asılları borç altına girenlerce imzalanmış telgraf, teyit edilmiş olmaları kaydıyla faks veya buna benzer iletişim araçları ya da güvenli elektronik imza ile gönderilip saklanabilen metinler de yazılı şekil yerine geçer. c. İmza

6098 sayılı Kanun m. 14/2 hükmü uyarınca, kanunda aksi belirtilmedikçe güvenli elektronik imza ile gönderilip saklanabilen metinler yazılı şekil yerine geçer. Buna paralel biçimde, 5070 sayılı Kanun m. 5 f. 1 gereğince güvenli elektronik imza elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurur.

5070 sayılı ELEKTRONİK İMZA KANUNU m. 5Kaynağı aç
Madde 5- Güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı hukukî sonucu doğurur. Kanunların resmî şekle veya özel bir merasime tabi tuttuğu hukukî işlemler ile banka teminat mektupları ve Türkiye’de yerleşik sigorta şirketleri tarafından düzenlenen kefalet senetleri dışındaki teminat sözleşmeleri, güvenli elektronik imza ile gerçekleştirilemez.[2][3] Güvenli elektronik imza oluşturma araçları

Güvenli Elektronik İmza ile Yapılamayan İşlemler ve İstisnalar

Güvenli elektronik imzanın ıslak imza ile eşdeğerliği mutlak bir kural değildir. 5070 sayılı Kanun m. 5 f. 2 düzenlemesine göre, kanunların resmî şekle bağladığı işlemler, özel merasime tabi tutulan hukuki muameleler ile banka teminat mektupları ve Türkiye'de yerleşik sigorta şirketleri tarafından tanzim edilen kefalet senetleri haricindeki teminat sözleşmeleri güvenli elektronik imza ile akdedilemez.

Bu istisnanın temel uygulamalarından biri kefalet sözleşmesidir. 6098 sayılı Kanun m. 583/1 uyarınca kefalet sözleşmesinin geçerliliği yazılı yapılmasına ve kefilin sorumlu olacağı azami miktar ile kefalet tarihini belirtmesine bağlıdır. Bunun yanında kefilin, sorumlu olduğu azami tutarı, kefalet tarihini ve şayet müteselsil kefil olunuyorsa bu sıfatla yükümlülük altına girdiğini bizzat kendi el yazısıyla yazması zorunlu kılındığından, kefalet sözleşmesinde tek başına güvenli elektronik imza kullanılması kanuni geçerlilik şeklini sağlamaz.

6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 583Kaynağı aç
MADDE 583- Kefalet sözleşmesi, yazılı şekilde yapılmadıkça ve kefilin sorumlu olacağı azamî miktar ile kefalet tarihi belirtilmedikçe geçerli olmaz. Kefilin, sorumlu olduğu azamî miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olması durumunda, bu sıfatla veya bu anlama gelen herhangi bir ifadeyle yükümlülük altına girdiğini kefalet sözleşmesinde kendi el yazısıyla belirtmesi şarttır. Kendi adına kefil olma konusunda özel yetki verilmesi ve diğer tarafa veya bir üçüncü kişiye kefil olma vaadinde bulunulması da aynı şekil koşullarına bağlıdır. Taraflar, yazılı şekle uyarak kefilin sorumluluğunu borcun belirli bir miktarıyla sınırlandırmayı kararlaştırabilirler. Kefalet sözleşmesinde sonradan yapılan ve kefilin sorumluluğunu artıran değişiklikler, kefalet için öngörülen şekle uyulmadıkça hüküm doğurmaz. III. Eşin rızası

Türk Usul Hukukunda Güvenli Elektronik İmzanın İspat Değeri

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 205/2 uyarınca, usulüne uygun biçimde güvenli elektronik imza ile vücuda getirilmiş elektronik veriler senet hükmündedir.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 205Kaynağı aç
MADDE 205- (1) Mahkeme huzurunda ikrar olunan veya mahkemece inkâr edenden sadır olduğu kabul edilen adi senetler, aksi ispat edilmedikçe kesin delil sayılırlar. (2) Usulüne göre güvenli elektronik imza ile oluşturulan elektronik veriler, senet hükmündedir. (3) Hâkim, mahkemeye delil olarak sunulan elektronik imzalı belgenin, güvenli elektronik imza ile oluşturulmuş olup olmadığını resen inceler. İmza atamayanların durumu[21]

Yargılama sürecinde 6100 sayılı Kanun m. 205/3 hükmü uyarınca hâkim, mahkemeye delil olarak ibraz edilen elektronik imzalı belgenin güvenli elektronik imza ile oluşturulup oluşturulmadığını resen incelemekle yükümlüdür.

Yabancı Sertifikaların Hukuki Niteliği ve Sağlayıcı Sorumluluğu

5070 sayılı Kanun m. 14 f. 1 gereğince, yabancı bir devlette kurulu elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı tarafından düzenlenen elektronik sertifikaların hukuki neticeleri milletlerarası sözleşmelerle tayin edilir.

5070 sayılı ELEKTRONİK İMZA KANUNU m. 14Kaynağı aç
Madde 14- Yabancı bir ülkede kurulu bir elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı tarafından verilen elektronik sertifikaların hukukî sonuçları milletlerarası anlaşmalarla belirlenir. Yabancı bir ülkede kurulu bir elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı tarafından verilen elektronik sertifikaların, Türkiye'de kurulu bir elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı tarafından kabul edilmesi durumunda, bu elektronik sertifikalar nitelikli elektronik sertifika sayılır. Bu elektronik sertifikaların kullanılması sonucunda doğacak zararlardan, Türkiye'deki elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı da sorumludur. ÜÇÜNCÜ KISIM Denetim ve Ceza Hükümleri Denetim

Aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca, yabancı bir ülkede kurulu bir elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı tarafından verilen elektronik sertifikaların, Türkiye'de kurulu bir elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı tarafından kabul edilmesi durumunda bu elektronik sertifikalar nitelikli elektronik sertifika sayılır. Bu elektronik sertifikaların kullanılması sonucunda doğacak zararlardan Türkiye'deki elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı da sorumludur.

Avrupa Birliği Tüzüğü ve Alman Hukukunda Elektronik İmza Sistemi

Alman hukukunda da uygulanan 910/2014 sayılı Avrupa Birliği eIDAS Tüzüğü Dördüncü Bölümü uyarınca basit elektronik imza, gelişmiş elektronik imza ve nitelikli elektronik imza olmak üzere üçlü bir sınıflandırma benimsenmiştir.

eIDAS Tüzüğü m. 25 uyarınca, bir elektronik imzanın sırf elektronik formda bulunması ya da nitelikli elektronik imza vasfını haiz olmaması gerekçe gösterilerek hukuki geçerliliği ve kabulü reddedilemez.

Buna karşın eIDAS Tüzüğü m. 24 ve m. 32 düzenlemeleri uyarınca, elle atılan ıslak imza ile tamamen eşdeğer hukuki etki ve sonuç yalnızca nitelikli elektronik imzaya tanınmıştır.

Alman Maddi ve Usul Hukukunda Elektronik Şekil ve Delil Durumu

Alman Medeni Kanunu (BGB) m. 126/a hükmüne göre, mevzuatta aranan yazılı şeklin yerini elektronik şeklin alabilmesi için beyan sahibinin metne adını eklemesi ve ilgili elektronik belgeyi nitelikli elektronik imza ile imzalaması zorunludur.

Alman Medeni Usul Kanunu (ZPO) m. 371a kapsamında özel belgelerin delil değerine bağlanan kurallar, nitelikli elektronik imza ihtiva eden özel elektronik belgeler için de uygulanır. Buna karşılık, aynı usul maddesinde basit elektronik imzalı elektronik belgelerin delil değerine dair açık bir kanuni hükme yer verilmemiştir.

Güvenli elektronik imza ıslak imza ile aynı hukuki etkiye sahip midir?

5070 sayılı Kanun m. 5 f. 1 ve 6098 sayılı Kanun m. 14/2 uyarınca güvenli elektronik imza kural olarak elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurur ve yazılı şekil yerine geçer. Ancak resmî şekle, özel merasime tabi işlemler ile banka teminat mektupları ve Türkiye'de yerleşik sigorta şirketlerinin kefalet senetleri dışındaki teminat sözleşmeleri bu kapsamın dışındadır.

Elektronik imzalı belgeler mahkemede hangi delil vasfına sahiptir?

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 205/2 uyarınca, usulüne göre güvenli elektronik imza ile tanzim edilen elektronik veriler senet hükmündedir.

Hâkim sunulan belgedeki güvenli elektronik imzayı kendiliğinden araştırır mı?

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 205/3 uyarınca hâkim, mahkemeye delil olarak ibraz edilen belgenin güvenli elektronik imza ile oluşturulup oluşturulmadığını resen incelemekle yükümlüdür.

Alman hukukunda yazılı şekil yerine elektronik şekil hangi şartla geçerlidir?

Alman Medeni Kanunu m. 126/a uyarınca kanunen öngörülen yazılı şeklin yerini elektronik şeklin alabilmesi için düzenleyenin beyanına adını eklemesi ve belgeyi nitelikli elektronik imza ile imzalaması gerekir.

eIDAS Tüzüğüne göre nitelikli olmayan elektronik imzanın hukuki kabulü reddedilebilir mi?

eIDAS Tüzüğü m. 25 uyarınca bir elektronik imzanın yalnızca elektronik biçimde olması ve nitelikli elektronik imza koşullarını taşımaması gerekçesiyle hukuki geçerliliği ve kabulü reddedilemez.

İlgili makaleler

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Bu hukuk dalının sayfasına gidin
Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu