6563 Sayılı Kanunun Yürürlüğü ve Kapsamı
Elektronik ticaret alanındaki hukuki çerçeveyi belirleyen 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, 05.11.2014 tarihli ve 29166 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak 01.05.2015 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kanun; fiziki olarak karşı karşıya gelmeksizin elektronik ortamda gerçekleştirilen çevrim içi iktisadi ve ticari her türlü faaliyeti, ticari iletişimi, hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcıların sorumluluklarını, elektronik iletişim araçlarıyla kurulan sözleşmeleri, elektronik ticarete ilişkin bilgi verme yükümlülüklerini ve uygulanacak yaptırımları kapsamaktadır.
6563 sayılı ELEKTRONİK TİCARETİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN m. 2Kaynağı aç
Elektronik Ticarette Temel Tanımlar ve Aktörler
6563 sayılı Kanun'un 2. maddesi kapsamında elektronik ticaret aktörleri ve kavramları ayrıntılı biçimde tanımlanmıştır. Hizmet sağlayıcı, elektronik ticaret faaliyetinde bulunan gerçek ya da tüzel kişileri ifade ederken; aracı hizmet sağlayıcı, başkalarına ait iktisadi ve ticari faaliyetlerin yapılmasına elektronik ticaret ortamını sunan gerçek ve tüzel kişileri kapsar. Kanun'a eklenen hükümlerle pazar yerinde sözleşme yapılmasına veya sipariş verilmesine imkân tanıyan aktörler elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı, bu pazar yerinde ya da kendine ait ortamda mal veya hizmet sunanlar ise elektronik ticaret hizmet sağlayıcı olarak nitelendirilmiştir. Ayrıca ticari iletişim; alan adları ve e-posta adresi hariç olmak üzere, mesleki veya ticari kazanç sağlamaya yönelik elektronik ticarete dair her türlü iletişimi kapsar. Telefon, çağrı merkezi, faks, otomatik arama makinesi, akıllı ses kaydedici, e-posta ve kısa mesaj gibi araçlarla ticari amaçla iletilen veri, ses ve görüntü içerikleri ise ticari elektronik ileti sayılmaktadır. Pazar yerlerindeki veya kendi ortamlarındaki işlem hacmini belirleyen net işlem hacmi ve kayıtların izlendiği Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi de kanuni tanıma kavuşturulmuştur.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2021/4000, K. 2021/11403Kaynağı aç
Sözleşme Öncesi Bilgilendirme ve Sipariş Süreci
6563 sayılı Kanun'un 3. maddesinin birinci fıkrası uyarınca hizmet sağlayıcı, elektronik iletişim araçlarıyla sözleşme kurulmadan önce alıcıların kolayca ulaşabileceği şekilde güncel tanıtıcı bilgilerini sunmak zorundadır. Bununla birlikte sözleşmenin kurulabilmesi için izlenecek teknik adımlar, sözleşme metninin saklanıp saklanmayacağı ile bu metne alıcının ne kadar süreyle erişebileceği, veri girişindeki hataların belirlenip düzeltilmesine ilişkin teknik araçlar, uygulanan gizlilik kuralları ve varsa alternatif uyuşmazlık çözüm mekanizmaları alıcıya bildirilmelidir. Kanun'un 4. maddesi gereğince sipariş aşamasında ise ödeme bilgileri girilmeden önce bedel de dâhil olmak üzere sözleşme şartlarının alıcı tarafından açıkça görülmesi sağlanmalı, siparişin alındığı gecikmeksizin teyit edilmeli ve veri hatalarının düzeltilmesi için uygun teknik ortam hazır bulundurulmalıdır.
6563 sayılı ELEKTRONİK TİCARETİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN m. 3Kaynağı aç
Tarafların tüketici olmadığı işlemlerde kanun koyucu taraflara sözleşme serbestisi tanımıştır. 6563 sayılı Kanun'un 4. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca alıcının tüketici olmadığı hâllerde, sipariş şartlarının açıkça görülmesi, siparişin teyidi ve veri giriş hatalarının düzeltilmesine ilişkin düzenlemelerin aksi kararlaştırılabilir. Buna karşılık satıcı, Kanun'un 3. maddesinin dördüncü fıkrası gereğince sözleşme hükümlerinin ve genel işlem şartlarının alıcı tarafından saklanmasına her hâlükârda imkân sağlamak zorundadır. Ayrıca münhasıran elektronik posta veya benzeri bireysel iletişim araçlarıyla akdedilen sözleşmelerde; sözleşme öncesi bilgilendirme kuralları ile sipariş şartlarının gösterilmesi, siparişin teyidi ve veri giriş araçlarının sunulması yükümlülükleri uygulanmaz.
6563 sayılı ELEKTRONİK TİCARETİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN m. 4Kaynağı aç
Ticari İletişim Şeffaflığı ve Promosyon Kuralları
Elektronik ortamda gerçekleştirilen ticari iletişim faaliyetlerinde şeffaflık esastır. 6563 sayılı Kanun'un 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi doğrultusunda, ticari iletişimin ve bu iletişimin adına yapıldığı gerçek ya da tüzel kişinin açıkça belirlenebilir olmasını sağlayan bilgilerin sunulması kanuni bir zorunluluktur. Aynı fıkranın (b) bendi gereğince indirim ve hediye gibi promosyonlar ile promosyon amaçlı yarışma veya oyunların bu niteliği iletide açıkça belirlenebilmeli, katılım ve faydalanma şartlarına kolayca ulaşılabilmeli ve söz konusu şartlar açık ve şüpheye yer bırakmayacak biçimde anlaşılır olmalıdır.
Yargıtay 19. Ceza Dairesi, E. 2018/6816, K. 2020/2329Kaynağı aç
6563 sayılı ELEKTRONİK TİCARETİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN m. 5Kaynağı aç
Ticari Elektronik İletilerde Onay Alma ve İstisnalar
6563 sayılı Kanun'un 6. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ticari elektronik iletiler alıcılara kural olarak ancak önceden onayları alınmak kaydıyla gönderilebilir. Söz konusu onay yazılı olarak veya her türlü elektronik iletişim aracıyla temin edilebilir. Kanun'un yürürlük tarihinden önce ticari elektronik ileti gönderilmesi amacıyla onay alınarak oluşturulmuş veri tabanları için yeniden izin alma şartı aranmaz. Bununla birlikte alıcının kendisiyle iletişime geçilmesi amacıyla iletişim bilgilerini vermesi durumunda, temin edilen mal veya hizmetlere ilişkin değişiklik, kullanım ve bakıma yönelik bilgilendirme iletileri için ayrıca onay alınması gerekmez.
6563 sayılı ELEKTRONİK TİCARETİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN m. 6Kaynağı aç
Esnaf ve tacirler bakımından ticari elektronik iletilerde farklı bir yasal rejim belirlenmiştir. 6563 sayılı Kanun'un 6. maddesi gereğince esnaf ve tacirlere önceden onay alınması zorunluluğu bulunmaksızın ticari elektronik ileti gönderilebilir. Bu gruptaki alıcılar yönünden ret hakkına dayalı sistem geçerli olup kendilerine onay aranmaksızın ileti gönderilebilse de muhatabın ret hakkını kullanması durumunda ileti gönderiminin durdurulması zorunludur.
Ret Hakkının Kullanılması ve Kayıt Saklama Yükümlülüğü
Alıcılar, önceden onay vermiş olsalar dahi hiçbir gerekçe göstermeksizin ticari elektronik ileti almayı reddetme hakkına sahiptir. 6563 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca hizmet sağlayıcı, ret bildiriminin elektronik iletişim araçlarıyla kolay ve ücretsiz olarak iletilmesini sağlamak ve gönderdiği iletide buna ilişkin gerekli bilgilere yer vermekle yükümlüdür. Ret bildiriminin hizmet sağlayıcıya ulaşmasını takip eden üç iş günü içinde alıcıya ticari elektronik ileti gönderimi durdurulmalıdır.
6563 sayılı ELEKTRONİK TİCARETİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN m. 8Kaynağı aç
Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik'in 13. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcılar, onay kayıtlarını onayın geçerliliğinin sona erdiği tarihten, ticari iletilere ilişkin diğer kayıtları ise kayıt tarihinden itibaren üç yıl süreyle saklamak zorundadır; anılan düzenleme değişikliğinden önce saklama yükümlülüğü bir yıl olarak uygulanmaktaydı. Ticari elektronik ileti ihlalleri sebebiyle birden fazla kabahatin tespit edilmesi durumunda, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 15. maddesi gereğince en ağır idari yaptırımı gerektiren fiil üzerinden idari para cezası tayin edilir (Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2022/4125, K. 2024/6284).
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2022/4125, K. 2024/6284Kaynağı aç
Aracı Hizmet Sağlayıcıların Hukuki Sorumluluğunun Sınırları
6563 sayılı Kanun'un 9. maddesinin birinci fıkrası ve ilgili Yönetmeliğin 6. maddesi uyarınca aracı hizmet sağlayıcılar, hizmet sundukları elektronik ortamı kullanan gerçek ve tüzel kişiler tarafından sağlanan içerikleri kontrol etmek ve bu içerik veya içeriğe konu mal ya da hizmetle ilgili hukuka aykırı bir faaliyetin bulunup bulunmadığını genel olarak araştırmakla yükümlü değildir. Bu çerçevede aracı hizmet sağlayıcı, diğer kanunlarda aksine bir hüküm bulunmadıkça platformu üzerinden satılan ürünün ayıplı olmasından ötürü kural olarak sorumlu tutulamaz (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2021/4000, K. 2021/11403). Bununla birlikte aracı hizmet sağlayıcı, bünyesinde faaliyet gösteren satıcıların tanıtıcı bilgilerini sunabilmeleri için gerekli teknik imkânları hazırlamak ve faaliyete başlamadan önce bu bilgilerin sisteme girilmesini temin etmek zorundadır.
6563 sayılı ELEKTRONİK TİCARETİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN m. 9Kaynağı aç
Buna karşılık satıcının tanıtıcı bilgilerinin sisteme yansıtılmaması hukuki sorumluluk doğurabilmektedir. Aracı hizmet sağlayıcı, platformundaki satıcının güncel tanıtıcı bilgilerini eksiksiz olarak bulundurma yükümlülüğünü yerine getirmeyerek alıcının muhatap bulmasını engellerse, tüketiciye sunduğu aracılık hizmeti ayıplı sayılarak bundan doğan zarardan sorumlu tutulabilmektedir (Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2017/5834, K. 2018/12148).
Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2017/5834, K. 2018/12148Kaynağı aç
Hukuka Aykırı İçerik ve Fikri Mülkiyet İhlalleri Prosedürü
6563 sayılı Kanun'un 9. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı, sunulan içeriğin hukuka aykırı olduğunu öğrendiği takdirde bu içeriği gecikmeksizin yayından kaldırmak ve durumu ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına bildirmekle yükümlüdür. Kanun'un 9. maddesinin üçüncü fıkrasında fikri ve sınai mülkiyet haklarına ilişkin özel bir şikâyet mekanizması düzenlenmiştir. Hak sahibinin bilgi ve belgeye dayalı şikâyeti üzerine aracı hizmet sağlayıcı şikâyete konu ürünü yayından kaldırarak durumu hem satıcıya hem de hak sahibine bildirir; satıcının şikâyetin aksini gösteren bilgi ve belgeye dayalı itirazını sunması durumunda ise ürün yeniden yayımlanır.
Kişisel Verilere İlişkin Yasal Düzenlemenin Gelişimi
6563 sayılı Kanun'un ilk metninde yer alan 10. madde uyarınca hizmet sağlayıcılar ve aracı hizmet sağlayıcılar, işlemler dolayısıyla elde ettikleri kişisel verilerin saklanmasından ve güvenliğinden sorumlu tutulmuş, ilgilinin açık izni olmaksızın verilerin üçüncü kişilere aktarılamayacağı ve başka amaçla kullanılamayacağı düzenlenmişti. Ancak 6563 sayılı Kanun'un kişisel verilerin korunmasını düzenleyen 10. maddesi 1/7/2022 tarihli ve 7416 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmıştır.
6563 sayılı ELEKTRONİK TİCARETİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN m. 10Kaynağı aç
Ticari elektronik ileti almak istemeyen alıcı ne yapmalıdır?
Alıcı, önceden onay vermiş olsa dahi hiçbir gerekçe göstermeksizin iletide yer alan kolay ve ücretsiz ret imkânını kullanarak bildirimde bulunabilir; hizmet sağlayıcı bildirimin ulaşmasından itibaren üç iş günü içinde ileti gönderimini durdurmak zorundadır.
Tacir ve esnaflara ticari ileti gönderirken ön onay şart mıdır?
Hayır, 6563 sayılı Kanun uyarınca esnaf ve tacirlere önceden onay alınmaksızın ticari elektronik ileti gönderilebilir; ancak bu iletilerde ret hakkı sunulmalı ve ret bildirimi yapıldığında gönderim durdurulmalıdır.
Pazar yeri platformları satılan ürünün ayıbından kural olarak sorumlu mudur?
Hayır, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmadıkça aracı hizmet sağlayıcılar satıcı tarafından sunulan içerikten ve satılan malın ayıplı olmasından kural olarak sorumlu tutulamaz.
Aracı hizmet sağlayıcı satıcı bilgilerini bildirmezse ne tür sorumluluk doğar?
Aracı platform, satıcının güncel tanıtıcı bilgilerini eksiksiz sunmayarak alıcının muhatapsız kalmasına sebebiyet verirse tüketiciye sunulan aracılık hizmeti ayıplı sayılarak doğan zarardan sorumlu tutulabilir.
Fikri mülkiyet hakkı ihlalinde aracı platform nasıl işlem yapar?
Hak sahibinin bilgi ve belgeye dayalı şikâyeti üzerine ürün gecikmeksizin yayından kaldırılır; satıcının aksini ispatlayan bilgi ve belgelerle itiraz etmesi durumunda ürün yeniden yayımlanır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

