Paralel Borç Kavramı ve Teminat Yapısındaki Yeri
Paralel borç, kredi sözleşmesinde borçlunun kredi meblağı ile aynı miktarı teminat temsilcisine borçlandığını beyan ettiği bir hukuki ilişkidir. Bu kurum, asıl krediye ek nitelik taşımakla birlikte asıl krediden bağımsız bir alacak hakkı meydana getirir.
Anglo-Sakson hukukunda uygulanan trust kurumunda mülkiyet hakkı hukuki mülkiyet ve ekonomik mülkiyet olarak ikiye ayrılır. Türk hukukunda mülkiyet hakkı için bu tür bir ayrıma gidilmesi mümkün olmadığından trust kurumu tanınmaz.
Türk hukukunda teminatlar fer'i teminat ve asli teminat olmak üzere iki grupta toplanır. Bağımsız nitelikteki asli teminatların aksine, fer'i teminatların varlığı ve geçerliliği altta yatan borcun varlığına veya geçerliliğine bağlıdır.
Yenileme işlemi yapıldığında, teminat altına alınan mevcut alacak sona erer ve yeniden bir alacak doğar. Sona eren alacakla beraber buna bağlı fer'i teminatlar da ortadan kalktığından, ilk alacağı sağlayan finansörlerin teminatları sona erer.
Borç Tanıması ve Paralel Borcun Hukuki Niteliği
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca, borcun sebebini içermemiş olsa bile borç tanıması geçerlidir. Borçlu tarafından herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin teminat temsilcisine borçlu olunduğunun beyan edilmesi borç ikrarını geçersiz kılmaz, alacağı soyut hale getirir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 18Kaynağı aç
Paralel borcun geçerliliğinin değil yalnızca miktarının asıl kredi miktarına bağlanması soyutluğuna halel getirmez. Asıl borca yöneltilebilecek itiraz ve def'ilerin paralel borca karşı da ileri sürülebilmesi, mevzuatta aksine bir düzenleme bulunmadığından sözleşme serbestisi kapsamında taraflarca kararlaştırılabilir.
Borçlu tarafından yöneltilebilecek sebepsiz zenginleşme def'inin bertaraf edilebilmesi adına paralel borcun dayandığı bir hukuki sebebin ileri sürülmesi gerekir. Paralel borcun hukuki sebebi ise teminat temsilcisinin fer'i teminatları alabilmesini sağlamaktır.
Asıl Borç ile Paralel Borç Arasındaki Denge
Paralel borç miktar olarak asıl krediye bağlı biçimde işler. Mükerrer ödemeye sebebiyet vermeyecek şekilde asıl kredi kapsamında yapılan bir geri ödeme ile paralel borç miktarı da azalır veya asıl borçla aynı miktarda artar.
Paralel borç asıl krediden tamamen bağımsız mıdır?
Paralel borç asıl krediye ek ve ondan bağımsız bir alacak hakkıdır; ancak miktar bakımından asıl krediye bağlı olduğundan asıl kredi altında yapılan geri ödemelerle paralel borç miktarı da azalır.
Paralel borçta sebepsiz zenginleşme def'i nasıl bertaraf edilir?
Borçlunun sebepsiz zenginleşme def'ini ileri sürmesini engellemek amacıyla paralel borcun hukuki sebebi, teminat temsilcisinin fer'i teminatları alabilmesi olarak gösterilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy