5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 174. maddesi, yetkili makamlardan gerekli izin alınmadan belirli tehlikeli maddeler üzerinde gerçekleştirilen imal, ithal, ihraç, ülke içi nakil, muhafaza, satış, satın alma ve işleme fiillerini cezalandırır. Kanun metninde bu fiiller için dört yıldan sekiz yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası yer alır. Aynı alt sınırın üç yıl olarak yazıldığı bir kabul metni de bulunduğundan hapis cezasının başlangıcı tek ve kesin bir ölçüye indirgenemez.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 174Kaynağı aç
patlayıcı, yakıcı, aşındırıcı, yaralayıcı, boğucu, zehirleyici, sürekli
hastalığa yol açıcı nükleer, radyoaktif, kimyasal, biyolojik maddeyi imal,
ithal veya ihraç eden, ülke içinde bir yerden diğer bir yere nakleden, muhafaza
eden, satan, satın alan veya işleyen kişi, dört yıldan sekiz yıla kadar hapis ve
beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Yetkili makamların izni
olmaksızın, bu fıkra kapsamına giren maddeleri imal etmek, işlemek veya
kullanmak amacıyla, gerekli olan malzeme ve teçhizatı ithal eden, ihraç eden,
satışa arz eden, başkalarına veren, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden
veya bulunduran kişi de aynı ceza ile cezalandırılır.
(2) Bu fiillerin suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti
çerçevesinde işlenmesi halinde, verilecek ceza bir kat artırılır.
(3) Önemsiz tür ve miktarda patlayıcı maddeyi satın alan, kabul eden veya
bulunduran kişi hakkında, kullanılış amacı gözetilerek, bir yıla kadar hapis
cezasına hükmolunur.
Akıl hastası üzerindeki bakım ve gözetim yükümlülüğünün ihlali
Kapsamdaki maddeler ve seçimlik fiiller
Birinci fıkrada patlayıcı, yakıcı, aşındırıcı, yaralayıcı, boğucu, zehirleyici ve sürekli hastalığa yol açıcı nükleer, radyoaktif, kimyasal veya biyolojik maddeler sayılır. Suçun oluşması, bu maddelerden biri üzerinde izinsiz olarak sayılan fiillerden birinin yapılmasına bağlanmıştır.
Madde, seçimlik hareketli bir suç olarak nitelendirilir. İmal, ithal, ihraç, nakil, muhafaza, satma, satın alma ve işleme eylemlerinin tamamının bir arada bulunması aranmaz; bunlardan birinin gerçekleşmesi yeterlidir.
Malzeme ve teçhizata ilişkin yasak
Birinci fıkradaki maddeleri üretmek, işlemek ya da kullanmak için gereken malzeme ve teçhizat da ayrıca korunur. Yetkili makamların izni olmadan bu malzeme ve teçhizatı ithal eden, ihraç eden, satışa çıkaran, başkasına veren, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden veya yanında bulunduran kişi, maddenin kendisi üzerindeki fiiller için öngörülen ceza ile cezalandırılır.
Örgüt faaliyeti içinde işlenen fiiller
Birinci fıkradaki fiiller, suç işlemek üzere kurulmuş bir örgütün faaliyeti kapsamında işlendiğinde cezada artırım öngörülür. Kanun metni bu artırımın bir kat olacağını belirtir; buna karşılık yarı oranında artırımdan söz eden bir kabul metni de vardır. İki farklı oran aynı konuda birlikte bulunduğundan artırım tek bir zorunlu ölçü olarak sabitlenemez.
Önemsiz tür ve miktardaki patlayıcı madde
Önemsiz tür ve miktardaki patlayıcı maddeyi satın alma, kabul etme veya bulundurma, birinci fıkradaki ceza aralığından ayrılır. Bu durumda kullanılış amacı değerlendirilerek bir yıla kadar hapis cezasına hükmolunabilir. Fıkra, mahkemenin amacı gözeterek ceza belirlemesine imkân tanır.
Üçüncü fıkranın hazırlık açıklamasında, özellikle köyde veya kırsal alanda yaşayan kişilerin çeşitli meşru ihtiyaçları için önemsiz tür ve miktarda patlayıcı madde satın alması, kabul etmesi ya da bulundurması dikkate alınmıştır. Bu açıklama, hükmedilecek cezayı önemli ölçüde indirebilmesi için mahkemeye takdir yetkisi tanındığını belirtir. Bağlayıcı fıkranın ölçütleri ise önemsiz tür ve miktar ile kullanılış amacıdır.
Sık sorulan sorular
İzinsiz tehlikeli madde suçu hangi hareketle oluşur?
Sayılan hareketlerden birinin yapılması yeterlidir. İmal, ithal, ihraç, ülke içinde nakletme, muhafaza, satma, satın alma veya işleme fiillerinden herhangi biri, gerekli izin olmadan işlendiğinde seçimlik hareketli suçu oluşturur.
Malzeme ve teçhizat bulundurmak cezalandırılır mı?
İmal, işleme veya kullanma amacıyla gerekli malzeme ve teçhizat izinsiz bulundurulursa evet. İthal, ihraç, satışa arz, başkasına verme, nakil, depolama, satın alma ve kabul de aynı cezaya bağlanır.
Önemsiz miktarda patlayıcı için ceza nasıl belirlenir?
Kullanılış amacı gözetilerek bir yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Bu imkân, önemsiz tür ve miktardaki patlayıcıyı satın alan, kabul eden veya bulunduran kişiyle sınırlıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy