Kripto Para Hesabını Dolandırıcılara Kullandırma Cezası

Türk Ceza Kanunu'nda kripto para hesabı kiralama veya kripto hesabını başkasına kullandırma adıyla müstakil bir suç tipi düzenlenmiş değildir. Kripto varlık hesabını dolandırıcılık eyleminde başkalarının kullanımına sunan kişi hakkında, somut olayın özelliklerine ve fiildeki rolüne göre dolandırıcılık suçunu düzenleyen hükümler kapsamında hapis ve adli para cezasına hükmedilebilir.

Dolandırıcılık ve Nitelikli Dolandırıcılık Kapsamında Öngörülen Cezalar

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 157. maddesi kapsamında, aldatıcı hareketlerle bir kimseyi yanıltıp mağdurun veya bir başkasının zararına yol açarak haksız bir yarar sağlayan faile bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası uygulanır. Dolandırıcılık eyleminin bilişim sistemlerinin ya da banka ve kredi kurumlarının araç kılınması suretiyle gerçekleştirilmesi hâlinde ise TCK m. 158/1 uyarınca nitelikli dolandırıcılık hükümleri tatbik olunur. Bu nitelikli hâllerde hapis cezası üç yıldan on yıla kadar belirlenmekle birlikte cezanın alt sınırı dört yıldan, verilecek adli para cezası ise suçtan temin edilen haksız menfaatin iki katından daha az olamaz.

Söz konusu dolandırıcılık fiillerinin üç veya daha fazla kişi tarafından el birliğiyle işlenmesi cezanın yarı nispetinde artırılmasını gerektirirken, suç işleme amacıyla kurulmuş bir örgütün faaliyeti doğrultusunda gerçekleştirilmesi hâlinde verilecek ceza bir kat artırılır. Diğer yandan aynı kripto hesabı vasıtasıyla birden fazla kişinin malvarlığına yönelik haksız kazanç sağlanması durumunda, somut olayın özelliklerine göre zincirleme suç hükümleri uygulanabileceği gibi ayrı ayrı birden fazla suçun oluştuğu da kabul edilebilir.

Kripto Hesabını Kullandırmada Suç Kastı ve İştirak Ölçütleri

Ceza mevzuatında kripto varlık hesabını kiralamak ya da başkasına devretmek şeklinde bağımsız bir suç ihdas edilmiş değildir. Bir kripto hesabının kişinin mülkiyetinde veya adına kayıtlı bulunması, dolandırıcılık fiiline iştirak edildiğini tek başına göstermez; cezai sorumluluğun doğabilmesi için şahsın suçun işlenmesine bilerek ve isteyerek katkıda bulunup bulunmadığı değerlendirilir. Yargılamada sanığın yalnızca eylemi bilmediğini ifade etmesi beraat kararı verilmesini zorunlu kılmayacağı gibi, adli mercilerce de suç kastı sırf hesap sahipliğinden hareketle peşinen varsayılamaz; somut olayın bütün delilleri birlikte değerlendirilir.

Kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdinde bulunan hesabın kullanılmasını sağlayan şifre, hesap giriş bilgileri ve kontrolü sağlayan doğrulama araçlarının başkasına verilmesi de hesap kullandırma çerçevesinde değerlendirilebilir. Kişinin kendisine veya başkasına haksız menfaat sağlamak amacıyla hareket etmesi yeterli kabul edildiğinden, bizzat maddi çıkar veya komisyon elde etmemiş olması sorumluluğu etkilemeyebilir. Buna karşılık kişi sahte yatırım ilanları hazırlama, mağdurlarla iletişim kurup hileli yönlendirmeler yapma, para transfer zincirini organize etme veya suç gelirini failler arasında paylaştırma gibi fiillere katılmışsa, eylemin yalnızca hesabı kullandırmakla sınırlı kaldığından söz etmek mümkün olmayabilir.

Suç Gelirlerinin Aklanması Açısından Cezai Yaptırımlar

Dolandırıcılık fiilinden kaynaklanan malvarlığı değerlerinin kripto varlık hesapları üzerinden dolaşıma sokulması, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçunu gündeme getirebilir. TCK m. 282/1 uyarınca, alt sınırı altı ay veya daha fazla hapis cezasını gerektiren bir suçtan elde edilen değerleri yurt dışına kaçıran ya da gayrimeşru menşeini gizlemek veya meşru yoldan kazanıldığı intibaını uyandırmak amacıyla çeşitli işlemlere tabi tutan kişi, üç yıldan yedi yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. Ana suça iştirak etmemekle birlikte bu nitelikteki bir malvarlığı değerini kaynağını bilerek alan, kabul eden, elinde bulunduran veya kullanan şahsa ise TCK m. 282/2 hükmü uyarınca iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası tayin edilir.

Aklama suçunun kamu görevlisi sıfatıyla veya belirli bir meslek erbabı tarafından mesleğin icrası sırasında işlenmesi hâlinde TCK m. 282/3 uyarınca hapis cezası yarı oranında artırılarak tatbik edilir. Buna karşılık TCK m. 282/6 düzenlemesi doğrultusunda, aklama suçu nedeniyle henüz kovuşturma aşamasına geçilmeden önce suç konusu malvarlığı değerlerinin ele geçirilmesini bizzat sağlayan veya bulunduğu mevkii yetkili makamlara ihbar ederek ele geçirilmesini kolaylaştıran şahıs hakkında bu maddede tanımlanan suç nedeniyle cezaya hükmolunmaz.

Etkin Pişmanlık, Zararın Giderilmesi ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması

Dolandırıcılık suçu tamamlandıktan sonra fakat dava açılıp kovuşturma evresine geçilmeden önce, failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık duyarak mağdurun maruz kaldığı zararı aynen iade veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi durumunda, TCK m. 168/1 gereğince verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir. Etkin pişmanlığın kovuşturma başladıktan sonra fakat hüküm tesis edilmeden evvel gösterilmesi durumunda ise TCK m. 168/2 mucibince cezada yarısına kadar indirim yapılır. Mağdurun uğradığı zararın kısmen karşılanması hâlinde etkin pişmanlık indiriminin uygulanabilmesi için TCK m. 168/4 uyarınca mağdurun açık rızasının bulunması şarttır.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231/9. maddesi hükmü uyarınca, mağdurun veya kamunun uğradığı zararı bir defada derhâl tazmin edemeyen sanık hakkında, bu zararın denetim süresince aylık taksitlerle ödenerek tamamen giderilmesi koşulu getirilmek suretiyle de hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy