Ceza Kanununun Temel Amacı ve Korunan Değerler
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 1. maddesinde, kanunun temel gayesi suçların işlenmesinin önlenmesi olarak tespit edilmiş; bu doğrultuda kişilerin hak ve özgürlükleri, kamusal düzen ve emniyet, hukuk devleti, çevre ile toplumun sağlığı ve barışının korunması hedeflenmiştir. Bu düzenlemeyle hem bireylerin temel hak alanları hem de toplumsal ve kamusal menfaatler ceza hukuku güvencesine alınmıştır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 1Kaynağı aç
kamu düzen ve güvenliğini, hukuk devletini, kamu sağlığını ve çevreyi, toplum
barışını korumak, suç işlenmesini önlemektir. Kanunda, bu amacın
gerçekleştirilmesi için ceza sorumluluğunun temel esasları ile suçlar, ceza ve
güvenlik tedbirlerinin türleri düzenlenmiştir.
Suçta ve cezada kanunîlik ilkesi
Maddenin Adalet Komisyonu gerekçesinde, bireylerin adalet ve güvenliğin temin edildiği bir toplum yapısında yaşama hakkının bir gereği olarak kamu düzeni ile güvenliğinin korunması ve suç işlenmesinin engellenmesi ceza kanununun asli amaçları arasında sayılmıştır.
Amacın Gerçekleştirilmesi İçin Belirlenen Yasal Araçlar
5237 sayılı Kanun'da belirlenen koruma ve suç önleme hedeflerinin yerine getirilmesi amacıyla, ceza sorumluluğunun temel esasları ile suçlar, uygulanacak ceza ve güvenlik tedbirlerinin türleri yasal düzenlemeye bağlanmıştır.
Maddenin Kanun Sistematiğindeki Yeri
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 1. maddesi; Genel Hükümler başlıklı Birinci Kitap, Temel İlkeler, Tanımlar ve Uygulama Alanı başlıklı Birinci Kısım ve Temel İlkeler ve Tanımlar başlıklı Birinci Bölüm altında, 'Ceza Kanununun amacı' kenar başlığıyla yer almaktadır.
Maddenin Komisyon Gerekçesi ve Özgürlükçü Niteliği
Adalet Komisyonu gerekçesinde, kanunun amacını belirleyen düzenlemeyle bireyin hukuki değerleri ile hak ve özgürlüklerinin korunmasının ön plana çıkarıldığı ve böylelikle kanunun özgürlükçü karakterinin vurgulandığı belirtilmiştir.
Gerekçede ayrıca, demokratik hukuk devletlerinin ceza mevzuatının kötüye kullanılmasının önüne geçmek amacıyla temel ilkelere anayasalarında yer verdikleri; bireylerin adaletsiz ve haksız yaptırımlara maruz bırakılmaması amacıyla İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi başta olmak üzere uluslararası belgelerde yer alan güvencelerin gözetildiği açıklanmıştır.
Maddenin Yasalaşma Süreci
Türk Ceza Kanunu'nun 1. maddesi, kanun tasarısının hükümet tarafından teklif edilen ilk metninde bulunmayıp Türkiye Büyük Millet Meclisi Adalet Komisyonundaki müzakereler aşamasında metne dahil edilmiştir.
Türk Ceza Kanunu 1. maddesinde sayılan amaçlar nelerdir?
5237 sayılı Kanun'un 1. maddesine göre kanun; suç işlenmesinin önlenmesi ile birlikte bireylerin hak ve özgürlüklerini, kamu düzeni ile güvenliğini, hukuk devletini, kamu sağlığını, çevreyi ve toplum barışını koruma hedefini taşır.
TCK amacını gerçekleştirmek için hangi temel unsurları düzenler?
Ceza kanununda belirtilen amaçların hayata geçirilmesi için ceza sorumluluğunun temel esasları ile suçlar, ceza ve güvenlik tedbirlerinin türleri düzenlenmiştir.
TCK 1. madde hükümet tasarısında yer almış mıdır?
Türk Ceza Kanunu'nun 1. maddesi hükümetin teklif ettiği metinde yer almamış, Adalet Komisyonu aşamasında kanun metnine eklenmiştir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy