5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 136. maddesi, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak bir başkasına verilmesi, yayılması veya ele geçirilmesi fiillerini bağımsız bir suç tipi olarak düzenlemekte ve bu eylemleri gerçekleştiren failler hakkında iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası öngörmektedir. Söz konusu düzenleme Türk Ceza Kanunu sistematiğinde Özel Hükümler Kitabı altındaki Kişilere Karşı Suçlar kısmında ve Özel Hayata ve Hayatın Gizli Alanına Karşı Suçlar bölümünde yer almaktadır. Kişisel verilerin korunması bağlamında getirilen bu hüküm ile hukuka aykırı veri aktarımı ve temini yaptırıma tabi kılınmıştır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 136Kaynağı aç
başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis
cezası ile cezalandırılır.[62]
(2) (Ek:17/10/2019-7188/17 md.) Suçun konusunun, Ceza Muhakemesi
Kanununun 236 ncı maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca kayda alınan
beyan ve görüntüler olması durumunda verilecek ceza bir kat artırılır.
Nitelikli haller
Suçun Maddi Unsurları ve Kişisel Veri Kapsamı
Verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçunda, kişisel verilerin önceden hukuka uygun şekilde kaydedilmiş olup olmaması suç tanımını değiştirmemekte; hukuka uygun kaydedilmiş verilerin kanuna aykırı yollarla başkasına verilmesi, yayılması veya ele geçirilmesi de bağımsız suç niteliği taşımaktadır. Gerçek bir kişiyle ilişkilendirilebilen her türlü bilgi kişisel veri olarak değerlendirilmektedir. Bu kapsamda, bir kimsenin cep telefonu numarasının rızası hilafına üçüncü kişilere verilmesi de suçun oluşumu bakımından kişisel veri aktarımı sayılmaktadır.
Kanunun TBMM tarafından kabul edilen ilk halinde temel ceza miktarı bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası olarak belirlenmişken, daha sonra yapılan mevzuat değişikliğiyle cezanın alt sınırı iki yıla çıkarılmıştır. Bir personelin doğum belgesi örneğini temin ederek idari şikâyet dilekçesine eklemesi gibi somut fiiller de kişisel verileri ele geçirme suçu kapsamında değerlendirilmiştir.
CMK Kapsamındaki Kayıtlara İlişkin Nitelikli Hal
Türk Ceza Kanunu'nun 136. maddesinin ikinci fıkrasına göre, adli süreçte özel usulle kayda alınan mağdur beyan ve görüntülerinin suça konu edilmesi durumunda temel ceza bir kat artırılır. Bu ağırlaştırıcı düzenleme; Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 236. maddesi uyarınca cinsel istismar mağduru çocukların uzmanlar eşliğinde alınan kayıtları ile cinsel saldırı suçu mağdurlarının rızalarıyla soruşturmada kaydedilen beyan ve görüntülerini koruma altına almaktadır.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 236Kaynağı aç
tanıklığa ilişkin hükümler uygulanır.
(2) İşlenen suçun etkisiyle psikolojisi bozulmuş çocuk veya mağdur, bu
suça ilişkin soruşturma veya kovuşturmada tanık olarak bir defa dinlenebilir.
Maddî gerçeğin ortaya çıkarılması açısından zorunluluk arz eden haller
saklıdır.
(3) Mağdur çocukların veya işlenen suçun etkisiyle psikolojisi bozulmuş
olan diğer mağdurun tanık olarak dinlenmesi sırasında psikoloji, psikiyatri,
tıp veya eğitim alanında uzman bir kişi bulundurulur. (Mülga
cümle:17/10/2019-7188/22 md.)
(4) (Ek:17/10/2019-7188/22 md.) Cumhuriyet savcısı veya hâkim
tarafından ifade ve beyanının özel ortamda alınması gerektiği ya da şüpheli
veya sanık ile yüz yüze gelmesinde sakınca bulunduğu değerlendirilen çocuk veya
mağdurların ifade ve beyanları özel ortamda uzmanlar aracılığıyla alınır.
(5) (Ek:17/10/2019-7188/22 md.) Türk Ceza Kanununun 103 üncü
maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen suçlardan mağdur olan çocukların
soruşturma evresindeki beyanları, bunlara yönelik hizmet veren merkezlerde
Cumhuriyet savcısının nezaretinde uzmanlar aracılığıyla alınır. Mağdur çocuğun
beyan ve görüntüleri kayda alınır. Kovuşturma evresinde ise ancak, maddi
gerçeğin ortaya çıkarılması açısından mağdur çocuğun beyanının alınması veya
başkaca bir işlem yapılmasında zorunluluk bulunması hâlinde bu işlem, mahkeme
veya görevlendireceği naip hâkim tarafından bu merkezlerde uzmanlar
aracılığıyla yerine getirilir. Mağdur çocuk yargı çevresi ve mülkî sınırlara
bakılmaksızın en yakın merkeze götürülmek suretiyle bu fıkrada belirtilen
işlemler yerine getirilir.
(6) (Ek:17/10/2019-7188/22 md.) Türk Ceza Kanununun 102 nci
maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen suçlardan mağdur olanların soruşturma
evresindeki beyanları bakımından da beşinci fıkra hükmü uygulanır. Ancak, beyan
ve görüntülerin kayda alınmasında mağdurun rızası aranır.
(7) (Ek:17/10/2019-7188/22 md.) Beşinci ve altıncı fıkra
kapsamında alınan beyan ve görüntü kayıtları dava dosyasında saklanır, kimseye
verilmez ve gizliliği için gerekli tedbirler alınır.
(8) (Ek:17/10/2019-7188/22 md.)
Beşinci ve altıncı fıkra kapsamında alınan beyan ve görüntü kayıtları, yazılı
tutanağa dönüştürülür. Bu tutanak, talepte bulunan şüpheli, sanık, müdafii,
mağdur, vekil veya kanuni temsilciye verilir. Beyan ve görüntü kayıtları bu
kişilere soruşturma ve kovuşturma makamlarının gözetiminde gizliliği korunmak
suretiyle izletilebilir.
(9) (Ek:14/11/2024-7532/17
md.) Beşinci ve altıncı fıkrada
belirtilen merkezler, devlet üniversiteleri tarafından da kurulabilir.
İKİNCİ
KISIM
Kamu
Davasına Katılma
Kamu davasına katılma
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 236. maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca alınan beyan ve görüntü kayıtları dava dosyasında saklanır, kimseye verilmez ve gizliliği için gerekli bütün tedbirler alınır. Bu kayıtlar yazılı tutanağa dönüştürülerek talepte bulunan şüpheli, sanık, müdafi, mağdur, vekil veya kanuni temsilciye verilir; kayıtların kendisi ise bu ilgililere yalnızca soruşturma ve kovuşturma makamlarının gözetiminde ve gizliliği korunarak izletilebilir.
Meşru Delil Elde Etme Şartları ve Hukuka Uygunluk
Kişinin kendisine karşı işlenmekte olan bir suçla ilgili olarak başka kanıt elde etme olanağının kalmadığı ve yetkili makamlara başvurma imkanının bulunmadığı ani gelişen durumlarda karşı tarafla yaptığı konuşmaları kayda alması hukuka uygun kabul edilmektedir. Ani gelişen olaylarda kanıtların kaybolmasını ve bir daha elde edilememesini engellemek amacıyla gerçekleştirilen bu tür ses kayıtları cezalandırılabilir bir fiil olarak görülmemektedir.
TCK 136 uyarınca kişisel verileri yayma suçunun cezası ne kadardır?
Kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren fail hakkında Türk Ceza Kanunu'nun 136/1 maddesi gereğince iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası uygulanır.
Hangi adli kayıtların ele geçirilmesi cezanın artırılmasına yol açar?
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 236. maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları kapsamında uzmanlar eşliğinde kayda bağlanan mağdur çocukların beyan ve görüntüleri ile cinsel saldırı suçu mağdurlarının rızalarıyla kaydedilen soruşturma beyan ve görüntülerinin hukuka aykırı verilmesi veya ele geçirilmesi durumunda temel ceza bir kat artırılır.
Telefon numarasının rıza dışı paylaşılması TCK 136 suçunu oluşturur mu?
Bir kişinin cep telefonu numarasının ilgilinin rızası hilafına üçüncü kişilere verilmesi veya yayılması, kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme veya yayma suçunun oluşmasına sebebiyet verir.
Ani gelişen olayda karşı tarafın konuşmasını kaydetmek suç sayılır mı?
Kendisine karşı bir suç işlenen kişinin yetkili makamlara başvurma imkanı bulunmadığı ve başka delil elde edemeyeceği ani gelişen olaylarda konuşmaları kayda alması hukuka uygun kabul edilmektedir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy