Tribün Kapatma ve Seyircisiz Oynama Cezalarının Niteliği

Sportif Disiplin Hukukunun Yapısı ve Objektif Sorumluluk

Futbol müsabakalarında uygulanan tribün kapatma ve seyircisiz oynama kararları, adli ceza mahkemelerince verilen yaptırımlardan farklı olarak özerk disiplin yetkisine dayanır. 5894 sayılı Kanun uyarınca Türkiye Futbol Federasyonu; özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliğe sahip ve özerk bir federasyondur. Kanun, federasyona futbol faaliyetlerini düzenleme ve denetleme, disiplin kurulları kurma ve talimatlarla usul belirleme yetkisi tanımıştır. Bu çerçevede uygulanan yaptırımlar ceza mahkemesi cezası niteliğinde olmayıp özerk disiplin yetkisine dayalı sportif yaptırımlardır. Günlük kullanımda sıklıkla tribün kapatma olarak ifade edilen durum ise güncel resmi terminolojide çoğunlukla müsabakaya girişin engellenmesi yaptırımına karşılık gelmekte olup saha kapatma cezasından farklıdır.

Kulüplerin bu yaptırımlarla muhatap olmasında kusur aranması zorunlu tutulmamaktadır. Futbol Disiplin Talimatı'nın 6. maddesi uyarınca kulüpler müsabaka öncesinde, esnasında ve sonrasında meydana gelebilecek her türlü olaydan sorumludur. Spor kulüpleri; futbolcularının, görevlilerinin, başkanlarının, yöneticilerinin, çalışanlarının, özel güvenlik görevlilerinin ve taraftarlarının ihlallerinden dolayı objektif olarak sorumlu tutulmaktadır.

Saha Kapatma, Seyircisiz Oynama ve Giriş Engeli Yaptırımlarının Farkları

Mevzuatta stadyum ve seyirciye yönelik kısıtlamalar farklı hukuki sonuçlara bağlanmıştır. Futbol Disiplin Talimatı'nın 29. maddesine göre saha kapatma cezası, kulübün resmi müsabakasını mutat sahasından başka bir sahada oynamaya mahkûm edilmesidir. Talimat'ın 31. maddesinde düzenlenen seyircisiz oynama cezası ise aksi belirtilmediği sürece kulübün resmi müsabaka veya müsabakalarını ev sahibi olarak oynadığı mutat sahasında seyircisiz oynamaya mahkûm edilmesini ifade eder.

Seyircilerin belirli bölümlerini hedef alan müsabakaya girişin engellenmesi cezası, Futbol Disiplin Talimatı'nın 30. maddesinde belirli bir blok veya bloklardaki seyircilerin müsabakaya girişinin engellenmesi biçiminde tanımlanmıştır. Bu cezanın infazında her stadyumun fiziki yapısı doğrultusunda merkezi bilet satış sisteminde birbirinden ayrıştırılmış bloklar esas alınmaktadır.

Cezayı Gerektiren İhlaller ve Güvenlik Tedbiri Ayrımı

Futbol Disiplin Talimatı'nın 52. maddesi kapsamında, kulüp taraftarları, mensupları yahut futbolcularının sebebiyet verdiği saha olayları neticesinde Disiplin Kurulu tarafından para cezasının yanı sıra saha kapatma ve seyircisiz oynama yaptırımları münferiden ya da bir arada hükme bağlanabilir. Talimat'ın 53. maddesinde düzenlenen çirkin ve kötü tezahürat eylemlerinde ise fiilin niteliğine göre dereceli bir yaptırım sistemi öngörülmüştür. Bu doğrultuda ırkçılık teşkil eden eylemlerde birinci ihlalde seyircisiz oynama, tekerrüründe iki maç seyircisiz oynama ve üçüncü ihlalde puan tenzili kararlaştırılır. Toplu halde gerçekleştirilen etnik veya bölgesel ayrımcılık içeren yahut kulüp mensuplarını suç failleri veya örgütleriyle ilişkilendiren tezahüratlarda ise ihlalin vahametine göre para cezası, saha kapatma veya seyircisiz oynama yaptırımları birlikte yahut ayrı ayrı tayin edilebilir.

Müsabaka düzeninin korunması kapsamında yayın faaliyetleri de disiplin güvencesine alınmıştır. Futbol Disiplin Talimatı hükümleri çerçevesinde yayın hazırlıklarının veya yayının engellenmesi halinde belirlenen tekrar düzeylerinde kulüplere saha kapatma ve puan indirme cezaları verilmesi öngörülmektedir.

Disiplin yaptırımlarının haricinde, Futbol Müsabaka Talimatı'nın 19. maddesi TFF Yönetim Kurulu'na emniyetin temin edilemediği ya da seyirci kaynaklı bozulduğu yerlerde karşılaşmaları oynatmama, farklı bir ile alma, tesisleri muvakkat olarak kapatma veya müsabakanın seyircisiz icrasına hükmetme imkanı tanımaktadır. Maddenin dördüncü fıkrası uyarınca, idari güvenlik amacıyla tesis edilen söz konusu tedbir kararları, yetkili disiplin kurullarınca kulüplere tayin edilen saha kapatma yahut seyircisiz oynama cezalarından mahsup edilememektedir.

Seyircisiz Oynama Cezasının İnfazı ve İstisnaları

Seyircisiz oynama yaptırımının tatbik edildiği karşılaşmalara kimlerin katılabileceği Futbol Disiplin Talimatı'nın 99. maddesinde sınırlı biçimde sayılmıştır. Buna göre protokol alanına federasyon idarecileri ile görevlileri, devlet protokolü mensupları, kulüplerin resmi listelerinde gösterilen en çok 25'er temsilcisi, maç kadrosunda bulunmayan akredite edilmiş belirli sayıdaki oyuncu ve izinli şahıslar giriş yapabilmektedir. Karşılaşmayı takip edecek basın mensupları yönünden ise Türkiye Spor Yazarları Derneği tarafından akreditasyonu sağlanan kişilerin basın tribününe alınması düzenlenmiştir.

Ev sahibi kulübe seyircisiz oynama cezası verilmiş olması, aleyhinde ayrı bir ceza bulunmayan rakip takım taraftarlarının maça girişini büsbütün engellemez. Futbol Disiplin Talimatı'nın 99. maddesi gereğince, konuk kulübün cezalı olmaması koşuluyla stat kapasitesinin azami yüzde 5'i nispetinde deplasman seyircisi stada kabul edilebilir. Düzenleme uyarınca, elektronik biletleme sistemine tabi Süper Lig ve 1. Lig müsabakalarında bu kontenjan biletleri münhasıran konuk ekip kartlarına tanımlanır; elektronik bilet haricindeki karşılaşmalarda ise biletlerin ev sahibi yönetimince maçtan en az 48 saat önce rakip kulübe verilmesi zorunludur.

Seyircisiz oynama cezalarının infazında takvim ve organizasyon türü de dikkate alınır. Talimat'ın 99. maddesine göre profesyonel lig ile Türkiye Kupası müsabakaları infaz bakımından ayrı kategori sayılmaktadır. Cezanın infazının bir final müsabakasına denk gelmesi durumunda ise infaz işlemi sonraki müsabakaya bırakılır.

6222 Sayılı Kanun Kapsamında Ceza ve Disiplin Sorumluluğu

Spor alanlarındaki eylemler sebebiyle adli cezaların uygulanması kulüplerin disiplin sorumluluğunu sonlandırmaz. 6222 sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun'un 19. maddesi uyarınca, bu Kanuna göre bir spor kulübüne veya spor kulübünün mensubuna ceza verilmiş olması, kulübün bağlı olduğu federasyonun yaptırım uygulama yetkisini ortadan kaldırmamaktadır.

Spor mekânlarında meydana gelen tahribat ve şiddet eylemlerinde mali ve cezai sorumluluk bakımından özel kurallar geçerlidir. 6222 sayılı Kanun'un 17. maddesi mucibince, spor sahalarında kasten yaralama veya mala zarar verme fiillerinin gerçekleştirilmesi vaziyetinde şikâyet aranmaksızın Türk Ceza Kanunu hükümleri dairesinde belirlenecek ceza yarı nispetinde artırılmakta; bu sahalar ve üzerlerindeki teçhizat mala zarar suçu yönünden kamu malı sayılmaktadır. Bu suçların işlenmesiyle müsabaka, antrenman yahut izleme alanlarındaki eşyaya hasar verilmesi halinde, zararın karşılanmasında eylemi gerçekleştiren şahıslar ile mensubu oldukları kulüp müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulur; tazminatı ödeyen kulübün ise kusurlu taraftarlarına rücu yetkisi bulunmaktadır.

Kararlara Karşı İtiraz Usulü ve Yargı Yolu

Disiplin kurulları tarafından tesis edilen yaptırımlara karşı başvuru yolları Futbol Disiplin Talimatı'nın 88. maddesinde düzenlenmiştir. Profesyonel Futbol Disiplin Kurulu (PFDK) ve Amatör Futbol Disiplin Kurulu (AFDK) kararlarına karşı tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde Tahkim Kurulu nezdinde itiraz yoluna başvurulabilir. Buna karşılık İl Disiplin Kurulları tarafından kulüplere verilen bir müsabaka için saha kapatma veya müsabakayı seyircisiz oynama cezaları kesin nitelikte olup bu kararlara itiraz edilemez; bu kararlardan daha ağır nitelikteki kararlar için ise AFDK'ya başvuru mümkündür.

Tahkim incelemesi neticesinde verilen kararlar açısından kanuni denetim sınırı mevcuttur. 5894 sayılı Kanun uyarınca Tahkim Kurulu kararları kesin ve nihai olup bu kararlara karşı herhangi bir yargı yoluna başvurulması mümkün değildir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy