Trafikte Hız Sınırları Cezaları ve İtiraz Yolları

Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliği uyarınca sürücüler, aksine bir karar alınıp işaretlenmemişse yönetmelikte belirtilen hız sınırlarını aşmamak zorundadır.

Karayollarında Azami ve Asgari Hız Sınırları

Karayolları Trafik Yönetmeliği m. 100 gereğince, aksine bir işaret bulunmadığı takdirde otomobiller için geçerli azami hız sınırı yerleşim yeri içinde 50 km/s, şehirlerarası çift yönlü karayollarında 90 km/s, bölünmüş yollarda 110 km/s ve otoyollarda 120 km/s olarak belirlenmiştir. Zorunlu haller saklı kalmak üzere motorlu araçlarda asgari hız sınırı şehirlerarası karayollarında 15 km/s, otoyollarda ise 40 km/s olarak uygulanır. Belirlenen istisnalar dışında römorklu veya yarı römorklu araçlarda azami hız sınırı, aynı cins römorksuz araçların hız sınırından saatte 10 km daha düşüktür.

Yönetmelikte belirtilen genel sınırların yanı sıra mevzuat idareye hız sınırlarını artırma yetkisi de tanımıştır. İçişleri Bakanlığı, Ulaştırma Bakanlığının görüşünü alarak yerleşim yeri dışındaki şehirlerarası çift yönlü karayolları, bölünmüş yollar ve otoyollarda otomobiller için hız sınırını 20 km/s düzeyine kadar artırmaya yetkilidir. İl ve ilçe trafik komisyonları ile ulaşım koordinasyon merkezleri ise yerleşim yerinden geçen belirli nitelikteki bölünmüş yollarda araç cinslerine göre hız sınırlarını 32 km/s, diğer bölünmüş yollarda ise 20 km/s düzeyine kadar yükseltebilmektedir.

Hız Aşımı Yaptırımları ve Kademeli Ceza Sistemi

Karayolları Trafik Kanunu m. 51 kapsamında yerleşim yeri dışında hız sınırının teknik cihaz veya usullerle aşılması halinde, aşım miktarına göre 11-15 km/s aşılmasından başlayarak 71 km/s ve daha fazla aşım kademesine kadar idari para cezası düzenlenmiştir. Yerleşim yeri dışındaki yollarda 11 km/s altındaki aşımlar için ilgili bent kapsamında bir idari para cezası kademesi öngörülmemiştir. İdari yaptırımlarda hız sınırının kilometre cinsinden aşım miktarı kademelendirmeye esas alınmaktadır.

Denetimlerin yürütülmesine ilişkin olarak, nüfusu 5.000'in altında bulunan yerleşim yerlerinde hız denetim yerleri mahalli mülki idare amiri tarafından tespit edilmektedir. Kanun ayrıca hız sınırlarının aşılıp aşılmadığını tespit eden radar cihazlarının yerini belirleyen veya sürücüyü ikaz eden cihazların imalini, ithalini ve araçlarda bulundurulmasını yasaklamıştır. Bu tür cihazları imal ve ithal edenlere ya da araçlarında bulunduran işletenlere idari para cezası verilmekte, söz konusu cihazlara mülki amir tarafından el konularak mülkiyetin kamuya geçirilmesine karar verilmektedir.

Hız İhlallerinde Sürücü Belgesinin Geri Alınması

Karayolları Trafik Kanunu m. 51 uyarınca hız sınırının yerleşim yeri içinde 46-55 km/s aşılması halinde her seferinde 30 gün, 56-65 km/s aşılması halinde her seferinde 60 gün, 66 km/s ve üzerinde aşılması halinde ise her seferinde 90 gün süreyle sürücü belgesi geri alınır. Bu yaptırım, hız sınırının yerleşim yeri içinde 46 km/s ve üzerinde aşılması durumunda ceza puanından bağımsız olarak her seferinde doğrudan uygulanmaktadır.

Yerleşim yeri dışındaki ihlallerde ise geri alma süreleri farklı aşım kademelerine bağlanmıştır. Yerleşim yeri dışında hız sınırının 51-60 km/s aşılması durumunda her seferinde 30 gün, 61-70 km/s aşılması durumunda her seferinde 60 gün, 71 km/s ve üzerinde aşılması durumunda ise her seferinde 90 gün süreyle sürücü belgesinin geri alınması yaptırımı tatbik edilir.

Geri alınan sürücü belgelerinin ilgilisine iade edilebilmesi için Karayolları Trafik Kanunu kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması zorunludur. Kanunun 51. maddesi kapsamında son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde beşinci kez sürücü belgesi geri alınan kişilerin belgeleri, geri alma süresi sonunda psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanının muayenesinden geçirilerek sürücülüğe engel halinin bulunmadığının anlaşılması şartıyla iade edilir.

Trafik Ceza Puanı ve Yüz Ceza Puanının Doldurulması

Hız sınırı ihlallerinde düşük kademedeki aşımlarda 10 ceza puanı, üst kademedeki aşımlarda ise 15 ceza puanı uygulanmaktadır.

Karayolları Trafik Kanunu m. 118 gereğince, trafik suçunun işlendiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde toplam 100 ceza puanını ilk defa dolduran sürücülerin belgeleri 2 ay süreyle geri alınır ve sürücüler eğitime tabi tutulur. Aynı yıl içinde ikinci defa 100 ceza puanına ulaşılması halinde sürücü belgesi 4 ay süreyle geri alınarak ilgililer psiko-teknik değerlendirmeye ve psikiyatri uzmanının muayenesine sevk edilir; muayene sonucunda engel hali bulunmayanların belgeleri süre bitiminde teslim edilir. Bir yıl içinde üç defa 100 ceza puanının doldurulması durumunda ise sürücü belgesi süresiz olarak iptal edilir.

Hız Cezasına İtiraz Usulü ve Hukuki Gerekçeler

Hız sınırının ihlali gerekçesiyle tanzim edilen trafik idari para cezası karar tutanaklarına karşı, tutanağın tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde yetkili Sulh Ceza Hakimliğine itiraz başvurusu yapılabilir. Cezanın tebliğinden sonra indirim imkanından faydalanılarak ödeme yapılması yasal başvuru hakkını ortadan kaldırmaz. Ödeme yapıldıktan sonra Sulh Ceza Hakimliğine başvurulması ve yapılan itirazın haklı bulunarak kabul edilmesi halinde ödenmiş olan tutar ilgilisine iade edilir.

Trafik idari para cezalarında uygulanan yüzde 25 oranındaki peşin ödeme indiriminden yararlanmak amacıyla tebliğden itibaren 15 gün ya da 30 gün içinde ödeme yapılmış olsa dahi, cezanın hukuka aykırı olduğu iddiasıyla yasal süresi içinde itiraz yoluna başvurulması mümkündür.

Sulh Ceza Hakimliğine yapılacak itiraz başvurularında radar uyarı levhasının bulunmaması, hız ölçüm cihazının kalibrasyon hatası, cezanın usulsüz tebliği, acil hal veya zaruret durumu ile ceza tutanağındaki şekil eksiklikleri sıklıkla ileri sürülen hukuki gerekçeler arasında yer almaktadır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy