Trafik kazası nedeniyle ortaya çıkan muayene, ameliyat ve tıbbi bakım gibi sağlık hizmet bedelleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 98 uyarınca kazazedenin sosyal güvencesi bulunup bulunmadığına bakılmaksızın genel sağlık sigortası geri ödeme usul ve esasları çerçevesinde Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır. 25.02.2011 tarihinde yürürlüğe giren yasal düzenleme ile sağlık kurumlarınca sunulan kanun kapsamındaki tedavi giderlerinde zorunlu trafik sigortacısının, araç işleteninin ve sürücünün yasal sorumluluğu son bulmuştur.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 98Kaynağı aç
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/18783, K. 2022/2656Kaynağı aç
Sağlık Hizmeti Bedellerinde Sosyal Güvenlik Kurumunun Sorumluluğu
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 98/1 hükmüne göre üniversitelere bağlı hastaneler ile kamu veya özel sektöre ait bütün sağlık kurum ve kuruluşlarının trafik kazaları sebebiyle verdikleri sağlık hizmet bedelleri Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödenir. Bu ödeme yükümlülüğü kazazedenin sosyal güvencesinin varlığı şartına bağlı tutulmamış olup genel sağlık sigortalıları için öngörülen geri ödeme usul ve esasları dairesinde yerine getirilir. İlgili yasal çerçevede Sosyal Güvenlik Kurumu, genel sağlık sigortalıları için saptanan sağlık hizmetlerine ek hizmetleri belirlemekte ve protez ile ortezler yönünden farklı birim fiyatı tespit etmektedir. Düzenlenen bu sağlık hizmetleri, Sağlık Uygulama Tebliği kapsamında yer alan istisnai sağlık hizmetleri arasına dâhil edilmez.
6111 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesi gereğince, kanunun yayımlandığı tarihten önce meydana gelen trafik kazaları sebebiyle sunulan sağlık hizmet bedelleri kural olarak Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır. Bununla birlikte, anılan yasal düzenlemenin yürürlük tarihinden önce fiilen ödenmiş bulunan tedavi gideri bedelleri yönünden bu geçici maddenin uygulama yeri bulunmadığı ve kurum sorumluluğunun doğmayacağı kabul edilmektedir.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2012/13888, K. 2013/3343Kaynağı aç
6111 sayılı BAZI ALACAKLARIN YENİDEN YAPILANDIRILMASI İLE SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU VE DİĞER BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN m. geçici 1Kaynağı aç
2918 sayılı Kanun’un 98. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca zorunlu sigortalarda primlerin ve Güvence Hesabı katkı paylarının belirlenen oranındaki kısmının Sosyal Güvenlik Kurumuna aktarılması ile sigorta şirketlerinin ve Güvence Hesabının bu teminat kapsamındaki yasal sorumlulukları nihayete erer. Kanun koyucu, aktarıma konu söz konusu tutarı yüzde 50’sine kadar artırma veya azaltma yetkisini Cumhurbaşkanına tanımıştır.
Yargıtay İçtihatlarında Pasif Husumet Yokluğu
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 2021/18783 Esas ve 2022/2656 Karar sayılı ilamında, 2918 sayılı Kanun'un 98. maddesinde yapılan değişiklik uyarınca trafik kazasından kaynaklanan ve kanun kapsamında bulunan tedavi giderlerinde sigorta şirketlerinin sorumluluğunun bittiği vurgulanmıştır. Aynı ilamda, sigorta şirketine yaptığı prim ödemesiyle sorumluluğunun üstlenilmesini sağlayan araç işleteni ile eylemlerinden sorumlu olduğu sürücünün de sorumluluğunun son bulduğu ifade edilmiştir. Yargıtay, kanun kapsamında kalan belgeli tedavi giderlerinden sorumluluğun Sosyal Güvenlik Kurumuna ait olduğunu belirterek işleten ve sürücü aleyhine bu kalem yönünden açılan davalarda davanın husumet yokluğundan reddedilmesi gerektiğine işaret etmiştir.
Benzer şekilde Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2013/21464 Esas ve 2015/9372 Karar sayılı ilamında, trafik kazasından kaynaklanan tedavi giderlerinin Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanması gerektiği ve zorunlu trafik sigortacısının anılan giderlere ilişkin yasal sorumluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle sigorta şirketine yöneltilen davanın pasif husumet yokluğu sebebiyle reddine yönelik mahkeme kararı onanmıştır.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2013/21464, K. 2015/9372Kaynağı aç
Sağlık Hizmeti Bedelleri ile İkincil İyileşme Giderlerinin Ayrımı
Trafik Sigortası Genel Şartları (A.5/b) düzenlemesinde protez dâhil tedaviye yönelik kalemler tanımlanmış olmakla birlikte, sağlık hizmeti bedelleri yönünden zorunlu trafik sigortacısının sorumluluğu 2918 sayılı Kanun m. 98 uyarınca sona ermiştir. Tedavi masrafları kapsamında hastane, ameliyat ve tetkik gibi faturalı sağlık hizmeti bedelleri ile yol, refakat ve evde bakım gibi iyileşme ve ikincil giderler ayrılmakta; Sosyal Güvenlik Kurumu yalnızca sağlık hizmeti bedellerinden sorumlu tutulmaktadır.
Kaza sebebiyle ortaya çıkan yaralanmanın gelecekte cerrahi müdahale, devamlı ilaç sarfiyatı yahut protez değişimi gibi ek harcamaları zorunlu kılması hâlinde bu harcamalar bedensel zarar kapsamında değerlendirilebilmektedir. Zararın meydana geleceğinin tıbben öngörülebilir ve kaçınılmaz olduğu durumlarda, Sosyal Güvenlik Kurumunun ödeme kapsamı dışında kalan bu neviden giderlerin tıbbi gerekliliği ve illiyet bağı bilirkişi incelemesiyle saptanarak işleten, sürücü veya sigorta şirketine yöneltilebilmektedir.
Türk Borçlar Kanunu Uyarınca Bedensel Zararlar ve Ölüm Hâli
Trafik kazasından doğan haksız fiil sorumluluğunda bedensel zararların kapsamı genel hükümler dairesinde belirlenir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 54 hükmü gereğince bedensel zararlar; tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar ile ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıpları içerir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 54Kaynağı aç
Kazanın derhâl ölümle neticelenmediği durumlarda ise 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 53/2 uyarınca vefat gerçekleşene kadar yapılan tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar, ölüm hâlinde uğranılan zararlar kapsamında talep hakkına konu edilir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 53Kaynağı aç
Zorunlu Trafik Sigortasının Kapsamı ve Alkol Nedeniyle Rücu
Araçta yolcu konumunda bulunan kişilerin kaza neticesindeki tedavi masrafları, zorunlu trafik sigortası poliçesinde öngörülen teminat limitleri dâhilinde teminata konu edilebilmektedir. Bu masrafların sigortacıdan talep edilmesi hâlinde resmî kaza tespit tutanağı veya polis raporu, tedaviyi yürüten sağlık kuruluşundan temin edilen ayrıntılı tedavi raporu ve tedavi faturaları ile kimlik belgesinin ibraz edilmesi gerekmektedir.
Zorunlu trafik sigortacısının kendi sigortalısına alkol nedeniyle rücu edebilmesi ve zararın teminat dışı sayılabilmesi belirli şartların varlığına bağlıdır. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2012/13888 Esas ve 2013/3343 Karar sayılı ilamında açıklandığı üzere, hasarın teminat dışı kalabilmesi için kazanın meydana geliş şekli itibarıyla sürücünün salt ve münhasıran alkolün etkisi altında kaza yapmış olması zorunludur. Sürücünün yalnızca alkollü olması hasarın teminat dışı kalması sonucunu doğurmaz; hasarın münhasıran alkolün etkisiyle gerçekleştiğini ispat yükü sigortacıya aittir.
Trafik kazası tedavi ve hastane masraflarını hangi kurum öder?
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 98 uyarınca üniversite hastaneleri dâhil resmî ve özel tüm sağlık kuruluşlarının sunduğu sağlık hizmeti bedelleri, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın genel sağlık sigortası geri ödeme usul ve esasları dâhilinde Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır.
Sağlık hizmeti bedelleri için sigorta şirketine veya araç işletenine dava açılabilir mi?
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 98 kapsamındaki belgeli tedavi giderlerinde sorumluluk Sosyal Güvenlik Kurumuna devredildiğinden, bu kalem yönünden araç işleteni, sürücü veya zorunlu trafik sigortacısı aleyhine açılan davalar pasif husumet yokluğu gerekçesiyle reddedilir.
Kazazedenin ileride gerekecek ameliyat ve protez masrafları talep edilebilir mi?
Kazazedenin ileride zorunlu olarak yaptıracağı ameliyat, protez yenilemesi ya da sürekli ilaç kullanımı gibi tıbben kaçınılmaz ve öngörülebilir masraflar bedensel zarar kapsamında değerlendirilebilir. Sosyal Güvenlik Kurumunun ödeme kapsamı dışında kalan bu kalemler, illiyet bağı ve tıbbi gereklilik bilirkişi raporuyla belirlenerek işleten, sürücü ve sigortacıdan talep edilebilir.
Trafik kazası sonucu ölüm hemen gerçekleşmezse hangi tedavi giderleri istenebilir?
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 53 uyarınca kaza sonrasında ölüm hemen gerçekleşmemişse, kazazedenin ölüm anına kadar yapılan tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan maddi kayıplar ölüm hâlinde uğranılan zararlar çerçevesinde istenebilir.
Kanun değişikliğinden önce meydana gelen kazaların tedavi masraflarını kim karşılar?
6111 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesi gereğince, anılan kanunun yayımlandığı tarihten önce gerçekleşen trafik kazaları sebebiyle sunulan sağlık hizmet bedelleri Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır. Ancak kanunun yürürlük tarihinden önce fiilen ödenmiş bulunan tedavi giderleri yönünden bu geçici düzenleme uygulanmaz ve Kurum sorumlu tutulmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

