Trafik kazasında olay yerini terk etmenin hukuki ve cezai yaptırımı, kazanın yalnızca maddi hasarla mı yoksa ölüm veya yaralanmayla mı sonuçlandığına göre farklılık gösterir. Yalnızca maddi hasarın doğduğu kazalarda tarafların anlaşması bulunmaksızın zabıta izni ve zorunluluk olmadan kaza yerinden ayrılan sürücülere idari para cezası uygulanırken, ölümlü veya yaralanmalı kazalarda kaza mahallinden izinsiz ve mazeretsiz ayrılma fiili bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile sürücü belgesinin iki yıl süreyle geri alınması yaptırımına bağlanmıştır.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 81Kaynağı aç
Trafik Kazası Sonrasında Sürücülerin Kanuni Yükümlülükleri
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 81 uyarınca, bir trafik kazasına karışan sürücüler hareket halinde iseler öncelikle trafik akışı bakımından ek bir tehlike yaratmayacak şekilde hemen durmak ve kaza mahallinde trafik güvenliği için gereken tedbirleri almakla yükümlüdür.
Kazada ölen, yaralanan veya maddi hasar bulunması halinde; bu durum trafik, can ve mal güvenliğini etkilemiyorsa, sorumluluğun saptanmasında yararlı olacak kanıt ve izler dahil kaza yerindeki durum değiştirilemez.
Kazaya karışan taraflar, istendiği takdirde kimliğini, adresini, sürücü ve tescil belgesi ile sigorta poliçe tarih ve numarasını birbirlerine bildirmek ve göstermek zorundadır. Bununla birlikte kazanın yetkili ve görevli memurlara bildirilmesi, görevliler gelinceye kadar veya görevlilerin izni alınmadan kaza yerinden ayrılınmaması kanuni bir zorunluluktur.
Sürücüsü, mal sahibi veya ilgili kişilerin bulunmadığı sırada araç, eşya veya yüklere zarar veren sürücüler; zarar verdikleri mülkün sahibini veya ilgilileri bulmak, bulamadıkları takdirde durumu tespit ederek zarar verilen şey üzerine yazılı bilgi bırakmak ve en kısa zamanda zabıtaya bildirmekle yükümlüdür.
Maddi Hasarlı Kazalarda Anlaşma İstisnası
Trafik kazasında can kaybı veya yaralanma meydana gelmeyip yalnızca maddi hasar oluşmuşsa, zabıta beklenmeksizin olay yerinden ayrılma imkanı bulunmaktadır. 2918 sayılı Kanun m. 81/2 uyarınca, yalnızca maddi hasar meydana gelen kazalarda kazaya dahil kişilerin tamamı yetkili ve görevli personelin gelmesine gerek görmezse, bu durumu aralarında yazılı olarak tespit etmek suretiyle kaza yerinden ayrılabilirler.
Olay Yerini Terk Fiilinin İdari ve Cezai Yaptırımları
Yazılı anlaşma hali dışında maddi hasarlı, ölümlü veya yaralanmalı trafik kazalarında, zabıtanın iznini almadan zaruret bulunmaksızın kaza yerinden ayrılan veya sorumluluğun tespitine yarayacak kanıt ve izleri muhafaza etme kuralına uymayan sürücülere 2918 sayılı Kanun m. 81/3 gereğince 46.000 TL idari para cezası verilir.
Kazada yaralanma veya can kaybı meydana gelmişse sorumluluk idari yaptırımla sınırlı kalmamaktadır. 2918 sayılı Kanun m. 81/3 hükmü gereğince, ölümlü veya yaralanmalı trafik kazalarında zabıtanın izni olmaksızın zaruret dışında kaza mahallini terk eden sürücüler hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası uygulanır.
Ölümlü veya yaralanmalı trafik kazalarında zabıta izni ve zorunluluk hali bulunmaksızın olay yerinden ayrılan sürücülerin sürücü belgeleri iki yıl süreyle geri alınır. Kanun uyarınca geri alınan sürücü belgelerinin ilgilisine iade edilebilmesi için Karayolları Trafik Kanunu kapsamında verilmiş olan idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şarttır.
Vurup Kaçma Vakalarında Kusur ve Tazminat Sorumluluğu
Bir aracın hasara sebebiyet verip olay yerini terk etmesi durumunda, aracında hasar ve değer kaybı oluşan kişi; sigorta bilgileri, ruhsat bilgileri ve plaka tespiti doğrultusunda araç sahibine, sürücüye ve sigorta şirketine karşı tazminat davası açabilir.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 2021/2684 E., 2021/2425 K. sayılı ilamında açıklandığı üzere, kaza yerini terk etmeye ilişkin ihlal bir sürüş kusuru niteliğinde değildir. Bu nedenle kaza yerini terk etme fiiline dayanılarak sürücüye kusur izafe edilemez.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/2684, K. 2021/2425Kaynağı aç
Trafik kazasında toplanan delillere karşın hangi işletenin kusurlu olduğu kesin olarak belirlenemiyorsa, Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 2021/2684 E., 2021/2425 K. sayılı ilamı gereğince tehlike sorumluluğuna katlanma ilkesi devreye girer. Bu ilke kapsamında işletme tehlikeleri eşit varsayıldığından meydana gelen zarar yarı yarıya paylaştırılır.
Maddi hasar haricinde yaralanmanın da gerçekleştiği olaylarda, kolluk birimleri olay yerini gören kamera kayıtlarını toplayıp kaçan aracın plakasını sorgulayarak şüphelinin kimliğini araştırır. İfade alma işlemlerinin tamamlanması ve dosyanın hazırlanmasının ardından evrak savcılığa sevk edilir; delillerin yeterli görülmesi durumunda şahıs hakkında ceza davası açılır.
Maddi hasarlı trafik kazasında olay yerini terk etmek hapis cezası gerektirir mi?
Yalnızca maddi hasarlı kazalarda zabıta izni ve anlaşma olmadan olay yerini terk etmek hapis cezası gerektirmez; 2918 sayılı Kanun m. 81/3 uyarınca 46.000 TL idari para cezası tatbik edilir. Ölümlü veya yaralanmalı kazalarda ise zaruret olmaksızın olay yerinden ayrılan sürücüler hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.
Kaza yerini terk eden sürücü kazada otomatik olarak kusurlu sayılır mı?
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 2021/2684 E., 2021/2425 K. sayılı ilamına göre kaza yerini terk etme eylemi bir sürüş kusuru sayılmadığından bu gerekçeyle sürücüye kusur izafe edilemez. Taraflardan hangisinin kusurlu olduğu kesin olarak saptanamadığında ise tehlike sorumluluğuna katlanma ilkesi gereği zarar yarı yarıya paylaştırılır.
Vurup kaçma olayında hasar gören araç sahibi kime karşı dava açabilir?
Kazaya karışan aracın plaka ve tescil kayıtlarına ulaşıldığında, araçta meydana gelen hasar ve değer kaybı için sürücüye, araç sahibine ve sigorta şirketine karşı tazminat davası ikame edilebilir.
Park halindeki araca çarpıp sahibine ulaşılamadığında ne yapılmalıdır?
2918 sayılı Kanun m. 81/1-e uyarınca ilgili kişilerin bulunamadığı durumlarda sürücü, hasar durumunu tespit ederek zarar gören araç üzerine yazılı iletişim bilgisi bırakmak ve en kısa zamanda yetkili zabıtaya bilgi vermek zorundadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy