Trafik Kazası Tazminatı Şartları ve Dava Süreci

by Avukat Erdal Ersoy
Trafik Kazası Tazminatı Şartları ve Dava Süreci

Trafik kazalarından doğan tazminat talepleri, haksız fiil sorumluluğu ilkelerine dayanır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 49/1 gereğince kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren kişi bu zararı gidermekle yükümlüdür. Bir fiili açıkça yasaklayan hukuk kuralı bulunmasa dahi, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar verilmesi hâlinde aynı Kanun'un 49/2 maddesi uyarınca tazminat sorumluluğu gündeme gelir. Tazminat istenebilmesi için kaza neticesinde bir zararın meydana gelmesi ve karşı tarafın kusurunun bulunması gerekir.

6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 49Kaynağı aç
MADDE 49- Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür. II. Zararın ve kusurun ispatı

İşgücü Kaybı Tazminatı ve Aktüeryal Hesap İlkeleri

Trafik kazası nedeniyle oluşan bedensel zararlarda işgücü kaybı tazminatının belirlenmesinde hak sahiplerinin bakiye ömür süreleri önem taşır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin E. 2021/12510, K. 2022/6158 sayılı kararında, tazminat hesaplamalarında bakiye yaşam sürelerinin tespitinde TRH 2010 Tablosu'nun esas alınmasının güncel verilere ve ülke gerçeklerine uygun olduğu kabul edilmiştir.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/12510, K. 2022/6158Kaynağı aç
4. Hukuk Dairesi         2021/12510 E.  ,  2022/6158 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi Taraflar arasındaki trafik kazası nedeniyle maddi tazminat davası üzerine Uyuşmazlık Hakem Heyetince yapılan yargılama sonucunda; başvurunun reddine dair verilen karara davacı vekili tarafından yapılan itiraz incelemesinde; İtiraz Hakem Heyetince davalının itirazının reddine dair verilen kararın süresi içinde davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine, dosya incelendi, gereği düşünüldü: K A R A R Davacı vekili, 30/05/2016 tarihinde davalıya sigortalı aracın tek taraflı trafik kazası neticesinde araçta yolcu olan destek …'nın vefat ettiğini, davalı tarafından yapılan ödemenin yetersiz olduğunu beyan ederek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere sürekli iş işgöremezlik tazminatı için 5.100,00 TL maddi tazminatın yasal faizi ile tahsilini talep etmiştir. Davalı vekili, başvurunun reddini savunmuştur. Sigorta Uyuşmalık Hakem Heyeti tarafından başvurunun reddine karar verilmiş; Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararına karşı davalı vekilince itiraz edilmesi üzerine İtiraz Hakem Heyetince davacının itirazının reddine karar verilmiş; İtiraz Hakem Heyeti kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. Dava, trafik kazası sonucu oluşan cismani zarar nedeniyle işgücü kaybı tazminatı istemine ilişkindir. Trafik kazasında cismani zarara uğrayan ve buna dayalı olarak işgücü kaybı tazminatı isteminde bulunan hak sahiplerinin bakiye ömürleri daha önceki yıllarda Fransa'dan alınan 1931 tarihli "PMF" cetvellerine göre saptanmakta ise de Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı, Hacettepe Üniversitesi Fen Fakültesi Aktüerya Bilimleri Bölümü, BNB Danışmanlık, Marmara Üniversitesi ve Başkent Üniversitesi'nin çalışmalarıyla "TRH 2010" adı verilen "Ulusal Mortalite Tablosu" hazırlanmıştır. Gerçek zarar hesabı, özü itibariyle varsayımlara dayalı bir hesap olup gerçeğe en yakın verilerin kullanılması esastır. Bu durumda; Yargıtay Daireleri arasında tazminat hesabında birliğin sağlanması açısından ve yine bu tablonun ülkemize özgü ve güncel verileri içerdiği göz önüne alındığında, Dairemizce de tazminat hesaplamalarında TRH 2010 Tablosu'na göre bakiye ömür sürelerinin belirlenmesinin, güncel verilere ve ülkemiz gerçeklerine daha uygun olacağına karar verilmiştir. Bu itibarla; tazminat hesaplamasında, TRH 2010 Tablosu'nun kullanılmasında bir isabetsizlik görülmemiştir. Ancak; davacının hak kazanabileceği işgücü kaybı tazminatının hesaplanması için alınan ve Uyuşmazlık Hakem Heyeti tarafından da karara esas kabul edilen aktüer raporunda; 01/06/2015 tarihli … Genel Şartları dahilinde, TRH 2010 Yaşam Tablosu'na göre ve %1,8 teknik faiz uygulanarak tazminat hesabı yapılmıştır. Tazminat hesaplamasında, yeni ZMSSGŞ ve ekindeki cetvellere göre hesaplama yapılmış ise de Anayasa Mahkemesinin 17/07/2020 tarih- 2019/40-2020/40 sayılı kararı ile; KTK'nun 90. maddesindeki "bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabidir" bölümündeki "bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda" ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir. Bu nedenle; işgücü kaybı tazminatı hesabında, yeni … Genel Şartları ekindeki cetvellerin kullanılması mümkün olmadığından ve %1,8 teknik faiz uygulaması da anılan cetvellerle getirildiğinden, artık uygulanması mümkün değildir. Tazminat hesaplamasının, %1,8 teknik faiz uygulanmadan yapılması gereklidir ki İHH tarafından esas alınan rapor bu yönüyle yeterli bir rapor değildir. Açıklanan tüm bu hukuki ve maddi vakıalar karşısında; davacı için, TRH 2010 Tablosu'na göre muhtemel bakiye ömrün belirlenmesi ve % 1,8 teknik faiz uygulanmadan tazminatın hesaplanması; bilinmeyen/ işleyecek devre hesabı yapılırken, bilinen son gelirin her yıl için % 10 artırılıp % 10 iskonto edilmesi yönteminin kullanılması; ödeme tarihindeki verilere göre tazminat hesabının yapılması ve hesaplanan bu bedel ile davalı tarafından ödenen bedel arasında fahiş fark olup olmadığının saptanması; fahiş fark tespitinin yapılması halinde daha önce rapor düzenleyen bilirkişiden ek rapor alınıp oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik incelemeyle yazılı biçimde karar verilmesi doğru görülmemiştir. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile kararın BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacıya geri verilmesine, 29/03/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.

İşgücü kaybı tazminatı hesaplamalarında teknik faiz indirimi uygulanmaz. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin E. 2021/12510, K. 2022/6158 sayılı kararı doğrultusunda, genel şart ekindeki cetvellerin uygulanma kabiliyeti bulunmadığından tazminat hesabında yüzde 1,8 teknik faiz uygulanamaz ve hesaplama teknik faiz işletilmeksizin yapılır.

İşgücü kaybı tazminatında bilinmeyen veya işleyecek devre hesaplanırken, bilinen son gelirin her yıl için yüzde 10 artırılması ve yüzde 10 iskonto edilmesi yöntemi uygulanır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin E. 2021/12510, K. 2022/6158 sayılı ilamı uyarınca, ödeme tarihindeki verilere göre hesaplama yapılması ve hesaplanan tutar ile önceden yapılan ödeme arasında fahiş fark bulunup bulunmadığının denetlenmesi gerekir.

Ticari Nitelikteki Tazminat Davalarında Arabuluculuk Şartı

Sigorta şirketlerine karşı ileri sürülen ticari nitelikteki tazminat taleplerinde dava yoluna gidilmeden önce arabulucuya başvurulması zorunludur. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 5/A-1 uyarınca, konusu bir miktar para olan alacak ve tazminat içerikli ticari davalarda arabuluculuk süreci dava şartı olarak aranır.

6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 5/AKaynağı aç
MADDE 5/A- (Ek:6/12/2018-7155/20 md.) (1) Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.[8] (2) Arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hâllerde arabulucu tarafından en fazla iki hafta uzatılabilir. B) Çeşitli hükümler I – Zamanaşımı

Türk Ticaret Kanunu m. 5/A-2 hükmü gereğince, görevlendirilen arabulucu başvuruyu altı hafta içinde sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hâllerde arabulucu tarafından en fazla iki hafta uzatılabilir.

Karayolları Trafik Kanunu Uyarınca Zamanaşımı ve Rücu Esasları

Motorlu araç kazalarından kaynaklanan maddi zararların giderilmesine yönelik tazminat istemlerinde ikili bir zamanaşımı süresi geçerlidir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 109/1 düzenlemesine göre, zarara uğrayan tarafın hem meydana gelen zararı hem de tazminatla yükümlü kişiyi öğrendiği andan itibaren iki yıllık süre işler; ancak her durumda kaza tarihinin üzerinden on yıl geçmesiyle hak zamanaşımına uğrar.

2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 109Kaynağı aç
Madde 109 – Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zaman aşımı süresi öngörmüş bulunursa, bu süre, maddi tazminat talepleri için de geçerlidir. Zamanaşımı, tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse, sigortacıya karşı da kesilmiş olur. Sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı, tazminat yükümlüsü bakımından da kesilmiş sayılır. Motorlu araç kazalarında tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu hakları, kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kimseyi öğrendikleri günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar. Diğer hususlarda, genel hükümler uygulanır. Görevli ve Yetkili Mahkeme:[78]

Trafik kazasından doğan dava cezayı gerektiren bir fiilden kaynaklanıyorsa ve ceza kanunu bu eylem için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüşse, 2918 sayılı Kanun m. 109/2 gereğince söz konusu uzun süre maddi tazminat talepleri bakımından da geçerli olur.

Zamanaşımının taraflar arasındaki etkisi 2918 sayılı Kanun m. 109/3 gereğince düzenlenmiştir. Tazminat yükümlüsüne karşı zamanaşımının kesilmesi hâlinde sigortacıya karşı da kesilmiş olur; aynı şekilde sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı tazminat yükümlüsü yönünden de kesilmiş sayılır. Kanun'da düzenlenmeyen diğer zamanaşımı hâllerinde ise m. 109/5 uyarınca genel hükümler tatbik edilir.

Tazminat yükümlülerinin birbirine rücu etmesinde de özel bir zamanaşımı süresi mevcuttur. 2918 sayılı Kanun m. 109/4 uyarınca rücu hakları, yükümlülüklerin tam olarak yerine getirildiği ve rücu edilecek kimsenin öğrenildiği günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar.

Trafik kazasında tazminat alabilmek için hangi şartlar gerekir?

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 49 uyarınca tazminat talep edilebilmesi için kazada bir zararın doğmuş olması ve karşı tarafın hukuka aykırı fiilinde kusurunun bulunması gerekir.

İşgücü kaybı tazminatı hesabında hangi ömür tablosu kullanılır?

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin E. 2021/12510, K. 2022/6158 sayılı kararı uyarınca bedensel zarar ve işgücü kaybı tazminatlarında bakiye ömür tespiti için TRH 2010 Tablosu esas alınır.

Sigorta şirketine açılacak davada arabuluculuk süresi ne kadardır?

Türk Ticaret Kanunu m. 5/A-2 uyarınca arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en çok iki hafta uzatılabilir.

Trafik kazasında tazminat zamanaşımı süresi ne kadardır?

2918 sayılı Kanun m. 109/1 uyarınca zarar ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve herhalde kaza gününden itibaren on yıldır; eylem suç teşkil ediyorsa daha uzun olan ceza zamanaşımı süresi geçerlidir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu