İdare Hukuku

Trafik Cezaları ve İdari Yaptırımlara Karşı İtiraz Usulü

by Avukat Erdal Ersoy
Trafik Cezaları ve İdari Yaptırımlara Karşı İtiraz Usulü

Hız Sınırlarının İhlalinde Kademeli İdari Para Cezaları ve Belgenin Geri Alınması

Karayollarında sürücülerin uymak zorunda olduğu hız sınırları yönetmelikle tespit edilir ve aksine işaret bulunmadıkça bu sınırlara riayet edilmesi yasal zorunluluktur. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 51 uyarınca, yerleşim yeri içinde hız sınırını 6 ila 10 km/s aşan sürücülere 2.000 TL, 11 ila 15 km/s aşanlara 4.000 TL, 16 ila 20 km/s aşanlara 6.000 TL, 21 ila 25 km/s aşanlara ise 8.000 TL idari para cezası verilir. Aşımın büyümesiyle mali yaptırımlar kademeli olarak yükselir; yerleşim yerinde hız sınırını 26 ila 35 km/s aşanlar 12.000 TL, 36 ila 45 km/s aşanlar 15.000 TL, 46 ila 55 km/s aşanlar 20.000 TL, 56 ila 65 km/s aşanlar 25.000 TL, 66 km/s ve üzerinde aşanlar ise 30.000 TL idari para cezasına muhatap tutulur. Para cezasının yanında, yerleşim yeri içinde hız sınırını 46 ila 55 km/s aşanların sürücü belgeleri her seferinde 30 gün, 56 ila 65 km/s aşanların belgeleri 60 gün, 66 km/s ve üzerinde aşanların belgeleri ise her seferinde 90 gün süreyle geçici olarak geri alınır. Nüfusu 5.000'in altındaki yerleşim yerlerinde hız kontrolü yapılacak denetim alanları mahalli mülki idare amiri tarafından belirlenir.

2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 51Kaynağı aç
Madde 51 – (Değişik:12/2/2026-7574/14 md.) Sürücüler, aksine bir karar alınıp işaretlenmemişse yönetmelikte belirtilen hız sınırlarını aşmamak zorundadırlar. Hız ölçen teknik cihaz veya çeşitli teknik usullerle yapılan tespit sonucu yönetmelikte belirlenen hız sınırlarını; a) Yerleşim yeri içinde; 1) 6-10 km/s aşanlara 2.000 Türk lirası, 2) 11-15 km/s aşanlara 4.000 Türk lirası, 3) 16-20 km/s aşanlara 6.000 Türk lirası, 4) 21-25 km/s aşanlara 8.000 Türk lirası, 5) 26-35 km/s aşanlara 12.000 Türk lirası, 6) 36-45 km/s aşanlara 15.000 Türk lirası, 7) 46-55 km/s aşanlara 20.000 Türk lirası, 8) 56-65 km/s aşanlara 25.000 Türk lirası, 9) 66 km/s ve daha fazla aşanlara 30.000 Türk lirası, b) Yerleşim yeri dışında; 1) 11-15 km/s aşanlara 2.000 Türk lirası, 2) 16-20 km/s aşanlara 4.000 Türk lirası, 3) 21-25 km/s aşanlara 6.000 Türk lirası, 4) 26-30 km/s aşanlara 8.000 Türk lirası, 5) 31-40 km/s aşanlara 12.000 Türk lirası, 6) 41-50 km/s aşanlara 15.000 Türk lirası, 7) 51-60 km/s aşanlara 20.000 Türk lirası, 8) 61-70 km/s aşanlara 25.000 Türk lirası, 9) 71 km/s ve daha fazla aşanlara 30.000 Türk lirası, idari para cezası verilir. Sürücüler tarafından bu maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinin; a) (7) numaralı alt bendinin ihlali halinde her seferinde 30 gün, b) (8) numaralı alt bendinin ihlali halinde her seferinde 60 gün, c) (9) numaralı alt bendinin ihlali halinde ise her seferinde 90 gün, süre ile sürücülerin sürücü belgeleri geri alınır. Sürücüler tarafından bu maddenin ikinci fıkrasının (b) bendinin; a) (7) numaralı alt bendinin ihlali halinde her seferinde 30 gün, b) (8) numaralı alt bendinin ihlali halinde her seferinde 60 gün, c) (9) numaralı alt bendinin ihlali halinde ise her seferinde 90 gün, süre ile sürücülerin sürücü belgeleri geri alınır. Bu madde kapsamında geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi için bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şarttır. Ayrıca bu madde kapsamında son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru bir yıl içerisinde beşinci kez geri alınan sürücü belgeleri, geri alma süresi sonunda sürücünün psiko-teknik değerlendirmeden ve psikiyatri uzmanının muayenesinden geçirilerek sürücü belgesi almasına mâni hâli olmadığının anlaşılması şartıyla iade edilir. Nüfusu 5.000’in altında olan yerleşim yerlerinde bu maddenin ikinci fıkrasına göre yapılacak denetim yeri, mahalli mülki idare amiri tarafından belirlenir. Sürücü belgesi geri alma işlemleri bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafından gerçekleştirilir. Hız sınırlarının aşılıp aşılmadığını tespit etmekte kullanılan cihazların yerini tespit veya sürücüyü ikaz eden her türlü cihazın imali, ithali ve araçlarda bulundurulması yasaktır. Bu cihazları imal ve ithal edenlere fiil başka bir suç oluştursa bile ayrıca 370.000 Türk lirası, cihazları araçlarında bulunduran işletene ise 185.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Ayrıca bu cihazlara mülki amir tarafından el konulur ve mülki amir tarafından mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. Hızın gerekli şartlara uygunluğunu sağlamak:

Yerleşim yeri dışındaki karayollarında hız sınırının ihlal edilmesi halinde de kademeli yaptırım sistemi tatbik olunur. Hız sınırını yerleşim yeri dışında 11 ila 15 km/s aşan sürücülere 2.000 TL, 16 ila 20 km/s aşanlara 4.000 TL, 21 ila 25 km/s aşanlara 6.000 TL ve 26 ila 30 km/s aşanlara 8.000 TL ceza kesilir. Hız aşımının daha yüksek tespit edildiği hallerde; 31 ila 40 km/s aşım için 12.000 TL, 41 ila 50 km/s aşım için 15.000 TL, 51 ila 60 km/s aşım için 20.000 TL, 61 ila 70 km/s aşım için 25.000 TL ve 71 km/s veya daha fazla aşım için 30.000 TL idari para cezası uygulanır. Yerleşim yeri dışında hız sınırını 51 ila 60 km/s aşanların belgeleri 30 gün, 61 ila 70 km/s aşanların belgeleri 60 gün, 71 km/s ve üzerinde aşan sürücülerin belgeleri ise her seferinde 90 gün süreyle geri alınır. Bu madde uyarınca geri alınan belgelerin ilgilisine geri verilebilmesi için Karayolları Trafik Kanunu çerçevesinde tahakkuk eden idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması mecburidir. Son ihlal tarihinden geriye doğru bir yıl içinde beşinci kez sürücü belgesi geri alınan kişilerin belgeleri, psiko-teknik değerlendirme ile psikiyatri muayenesinden geçirilip sürücülüğe engel halin bulunmadığı anlaşılmadıkça iade edilmez.

Hız denetimi yapan cihazların konumunu saptayan veya sürücüyü ikaz eden cihazların üretimi veya ithalatı yasaktır. 2918 sayılı Kanun m. 51/8 uyarınca, bu cihazları imal veya ithal edenlere fiil ayrı bir suç oluştursa dahi 370.000 TL, söz konusu cihazları araçlarında bulunduran işletenlere ise 185.000 TL idari para cezası uygulanır. Yetkisiz bulundurulan bu elektronik donanımlara mülki idare amiri tarafından el konularak mülkiyetlerinin kamuya geçirilmesine karar verilir.

Trafik Denetimi İkazları, Kırmızı Işık ve Dur İhtarına Aykırılık

Trafiği sevk ve idare eden yetkili görevlilerin işaret ve uyarılarına riayet etmeyen kişilere 3.000 TL idari para cezası verilir. Trafik işaret levhaları ile benzer güvenlik düzenlemelerine uyulmaması 1.000 TL, ışıklı trafik işaretlerine aykırı hareket edilmesi ise 5.000 TL ceza gerektirir. Seyir halinde ya da kontrol noktalarında yürütülen denetimlerde zabıtanın dur ikazına uymayarak kaçan sürücülere 2918 sayılı Kanun m. 47/4 gereğince 200.000 TL idari para cezası verilir; failin sürücü belgesi altmış gün süreyle geri alınır ve aracı da altmış gün trafikten menedilir.

2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 47Kaynağı aç
Madde 47 – Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre; a) Trafiği düzenleme ve denetimle görevli trafik zabıtası veya özel kıyafetli veya işaret taşıyan diğer yetkili kişilerin uyarı ve işaretlerine, b) Trafik ışıklarına, c) Trafik işaret levhaları, cihazları ve yer işaretlemeleri ile belirtilen veya gösterilen hususlara, d) Trafik güvenliği ve düzeni ile ilgili olan ve yönetmelikte gösterilen diğer kural, yasak, zorunluluk veya yükümlülüklere, Uymak zorundadırlar. (Değişik ikinci fıkra:12/2/2026-7574/11 md.) Bu maddenin birinci fıkrasının; (a) bendine uymayan sürücüler 3.000 Türk lirası, (b) bendine uymayan sürücüler 5.000 Türk lirası, (c) ve (d) bentlerine uymayan sürücüler 1.000 Türk lirası idari para cezası ile cezalandırılırlar. (Ek:18/10/2018-7148/20 md.) (Değişik üçüncü fıkra:12/2/2026-7574/11 md.) Işıklı trafik işaretlerinden kırmızı renkli olanına uyma kuralının son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde; a) İkinci defa ihlal edilmesi halinde sürücüler 10.000 Türk lirası, b) Üçüncü defa ihlal edilmesi halinde sürücüler 15.000 Türk lirası, c) Dördüncü defa ihlal edilmesi halinde sürücüler 20.000 Türk lirası, d) Beşinci defa ihlal edilmesi halinde sürücüler 30.000 Türk lirası, e) Altıncı defa ihlal edilmesi halinde sürücüler 80.000 Türk lirası, idari para cezası ile cezalandırılırlar. (Ek fıkra:12/2/2026-7574/11 md.) Sabit veya seyir halinde yürütülen denetimlerde zabıtanın uyarı ve işaretlerine rağmen dur ikazına uymayarak kaçanlara 200.000 Türk lirası idari para cezası uygulanarak sürücü belgeleri altmış gün süreyle geri alınır ve araç altmış gün süreyle trafikten menedilir. (Ek fıkra:12/2/2026-7574/11 md.) Işıklı trafik işaretlerinden kırmızı renkli olanına uyma kuralını ihlal ederek trafik kazasına sebebiyet veren sürücülerin sürücü belgeleri altmış gün süre ile geri alınır. Son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde ışıklı trafik işaretlerinden kırmızı renkli olanına uyma kuralını; üç defa ihlal ettiği tespit edilenlerin sürücü belgeleri otuz gün, dört defa ihlal ettiği tespit edilenlerin sürücü belgeleri altmış gün, beş defa ihlal ettiği tespit edilenlerin sürücü belgeleri doksan gün süreyle geri alınır. Bu kapsamda geri alınan sürücü belgeleri geri alma süresi sonunda sürücünün psiko-teknik değerlendirmeden geçirilerek sürücü belgesi almasına mâni hâli olmadığının anlaşılması şartıyla iade edilir. (Ek fıkra:12/2/2026-7574/11 md.) Son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde ışıklı trafik işaretlerinden kırmızı renkli olanına uyma kuralını altı defa ihlal ettiği tespit edilenlerin sürücü belgeleri iptal edilir. Bu madde kapsamında sürücü belgesi iptal edilenlerin tekrar sürücü belgesi alabilmeleri için sürücü kurslarına devam etmeleri ve yapılan sınavlarda başarılı olarak motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almaları gerekir. Bu kişilerin sürücü kurslarında eğitime başlayabilmeleri için; bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması, sürücü belgesinin iptal tarihinden itibaren en az bir yıl geçmiş olması ve tabi tutulacakları psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi sonucunda sürücülüğe engel hâli bulunmadığını gösterir belgenin sürücü kursuna ibrazı zorunludur. (Ek fıkra:12/2/2026-7574/11 md.) Sürücü belgesi geri alma ve iptal işlemleri bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafından yapılır. Bu madde kapsamında geri alınan sürücü belgeleri bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şartıyla iade edilir. Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin etkisi altında araç sürme yasağı:

Kırmızı ışık kuralının ihlali durumunda geriye doğru bir yıl içindeki tekrar sayısı esas alınarak artırımlı ceza uygulanır. Bir yıl içinde kırmızı ışık kuralını ikinci defa ihlal edenlere 10.000 TL, üçüncü defa ihlal edenlere 15.000 TL, dördüncü defa ihlal edenlere 20.000 TL, beşinci defa ihlal edenlere 30.000 TL ve altıncı defa ihlal edenlere 80.000 TL idari para cezası kesilir. Işıklı işaret kuralını çiğneyerek trafik kazasına yol açanların belgeleri 60 gün süreyle geri alınır. Geriye doğru bir yıllık dönemde kırmızı ışık kuralını üç kez çiğneyen sürücülerin belgeleri 30 gün, dört kez çiğneyenlerin 60 gün, beş kez çiğneyenlerin 90 gün süreyle geri alınır ve psiko-teknik değerlendirme şartı aranır. Bir yıl içinde kırmızı ışık kuralını altı defa ihlal eden sürücülerin belgeleri iptal edilir. Belgesi iptal edilenlerin yeniden eğitime kabul edilebilmesi için iptalden itibaren en az bir yıl geçmesi, yasa kapsamında kesilen cezaların tahsil edilmiş bulunması ve psikiyatri ile psiko-teknik incelemelerinde mâni durumun bulunmaması şarttır. Ayrıca 47. madde kapsamında geçici el konulan belgelerin teslimi için tüm trafik idari para cezalarının ödenmiş olması gerekir.

Alkollü ve Uyuşturucu Madde Etkisinde Sürüş ile Ölçüm Reddi

Karayolları Trafik Kanunu m. 48 uyarınca, hususi otomobillerde 0,50 promil, diğer motorlu araçlarda 0,20 promilin üzerinde alkollü araç kullandığı saptanan sürücülere birinci ihlalde 25.000 TL idari para cezası uygulanır ve ehliyet altı ay süreyle geri alınır. Son ihlalin gerçekleştiği andan itibaren geriye doğru beş yıl içinde kuralın ikinci defa çiğnenmesi halinde 50.000 TL para cezası ile iki yıl belge geri alma; üç veya daha fazla ihlalinde ise her seferinde 150.000 TL ceza ile beşer yıl süreyle belgenin geri alınması yaptırımı yürütülür. Belgesi iki yıl süreyle alınan sürücüler sürücü davranışlarını geliştirme eğitimine tabi tutulurken, beş yıl süreyle alınanlar psiko-teknik değerlendirme ve uzman psikiyatri muayenesine sevk edilir. Ölçüm sonucu 1,00 promil üzerinde çıkan sürücüler veya sınırın üzerinde alkollü halde kazaya karışanlar hakkında ayrıca Türk Ceza Kanunu m. 179/3 kapsamında emniyetli sürüş yapamama nedeniyle altı aydan iki yıla kadar hapis cezası istemiyle adli kovuşturma başlatılır.

2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 48Kaynağı aç
Madde 48 – (Değişik: 24/5/2013 – 6487/19 md.) Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri almış olan sürücüler ile alkollü olan sürücülerin karayolunda araç sürmeleri yasaktır. Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığı ya da alkolün kandaki miktarını tespit amacıyla, kollukça teknik cihazlar/test kitleri kullanılır.[42] Kişinin yaralanmalı veya ölümlü ya da kollukça müdahil olunan maddi hasarlı trafik kazasına karışması hâlinde, ikinci fıkrada belirtilen muayeneye tabi tutulması zorunludur. Teknik cihaz ile yapılan ölçüme itiraz eden veya bu cihaz ile ölçüm yapılmasına müsaade etmeyen bu sürücüler, en yakın adli tıp kurumuna veya adli tabipliğe veya Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kuruluşlarına götürülerek uyuşturucu veya uyarıcı madde ya da alkol tespitinde kullanılmak üzere vücutlarından kan, tükürük veya idrar gibi örnekler alınır. Bu işlem bakımından 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 75 inci maddesi hükümleri, beşinci fıkrası hariç olmak üzere uygulanır. Trafik kazası sonucunda kişinin ölmesi veya teknik cihaza üfleyemeyecek kadar yaralanmış olması hâlinde, üçüncü fıkra hükümlerine göre bu kişilerden kan, tükürük veya idrar gibi örnekler alınır. Yapılan tespit sonucunda, 0.50 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sürücüler hakkında, fiili bir suç oluştursa bile, 25.000 Türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır. Hususi otomobil dışındaki araçları alkollü olarak kullanan sürücüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak uygulanır. Alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri alınan kişiye, son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde; ikinci defasında 50.000 Türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri iki yıl süreyle, üç veya üçten fazlasında ise, 150.000 Türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır. Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarak geri alınmış olması hâlinde belirtilen süreler, geçici alma süresinin bitiminde başlar.[43] Yapılan tespit sonucunda, 1.00 promilin üzerinde alkollü olduğu tespit edilen sürücüler hakkında ayrıca Türk Ceza Kanununun 179 uncu maddesinin üçüncü fıkrası hükümleri uygulanır. Hususi otomobil sürücüleri bakımından 0.50 promilin, diğer araç sürücüleri bakımından 0.20 promilin üzerinde alkollü olan sürücülerin trafik kazasına sebebiyet vermesi hâlinde, ayrıca Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri uygulanır. (Değişik sekizinci fıkra:12/2/2026-7574/12 md.) Uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı tespit edilen sürücülere 150.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve sürücü belgesi iptal edilir. Bu kişiler hakkında ayrıca Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanır. Bu fıkra kapsamında sürücü belgesi iptal edilenlerin tekrar sürücü belgesi alabilmeleri için sürücü kurslarına devam etmeleri ve yapılan sınavlarda başarılı olarak motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almaları gerekir. Bu kişilerin sürücü kurslarında eğitime başlayabilmeleri için; belgenin iptal edildiği tarihten itibaren en az beş yıl geçmiş olması, bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması, sürücülerin psiko-teknik değerlendirmeden geçmesi ve resmî sağlık kurumlarından sürücülüğe engel hâli bulunmadığını gösteren sağlık kurulu raporunun sürücü kursuna ibrazı zorunludur. (Değişik dokuzuncu fıkra:12/2/2026-7574/12 md.) Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığının ya da alkolün kandaki miktarının kolluk tarafından tespit edilmesi için ölçüm yaptırmayan sürücülere 150.000 Türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi beş yıl süreyle geri alınır. Sürücünün uyuşturucu veya uyarıcı madde kullandığından şüphe edilmesi hâlinde 5271 sayılı Kanunun adli kolluğa ilişkin hükümleri uygulanır. Alkollü olarak araç kullanması nedeniyle son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde sürücü belgeleri ikinci defa geri alınan sürücüler Sağlık Bakanlığınca, usul ve esasları İçişleri, Millî Eğitim ve Sağlık bakanlıklarınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilen sürücü davranışlarını geliştirme eğitimine; üç veya üçten fazla geri alınan sürücüler ise psiko-teknik değerlendirmeye ve psikiyatri uzmanının muayenesine tabi tutulurlar. (Değişik onikinci fıkra:12/2/2026-7574/12 md.) Sürücü belgelerinin geçici geri alma ve iptal işlemleri bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafından yapılır. (Değişik onüçüncü fıkra:12/2/2026-7574/12 md.) Bu madde hükümlerine göre geçici olarak geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi için ilgili kişi hakkında bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şarttır. (Ek fıkra:12/2/2026-7574/12 md.) Beşinci veya dokuzuncu fıkraların sürücülerce; 4925 sayılı Kanun, 5216 sayılı Kanun ve 5393 sayılı Kanun kapsamında yük ve yolcu taşımacılığı yapılan araçları kullanırken son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde toplamda üç defa ihlal edilmesi halinde sürücünün sürücü belgesi iptal edilir. Bu fıkra kapsamında sürücü belgesi iptal edilenlerin tekrar sürücü belgesi alabilmeleri için sürücü kurslarına devam etmeleri ve yapılan sınavlarda başarılı olarak motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almaları gerekir. Bu kişilerin sürücü kurslarında eğitime başlayabilmeleri için; belgenin iptal edildiği tarihten itibaren iptal nedenlerinde yer alan geri alma süreleri kadar zamanın geçmiş olması, bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması, sürücülerin psiko-teknik değerlendirmeden geçmesi ve resmî sağlık kurumlarından sürücülüğe engel hâli bulunmadığını gösteren sağlık kurulu raporunun sürücü kursuna ibrazı zorunludur. Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin tespiti için kullanılacak teknik cihazların/test kitlerinin sahip olacağı asgari koşullar ile diğer usul ve esaslar yönetmelikte gösterilir.[44] Taşıt kullanma sürelerine uyma zorunluluğu:
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 179Kaynağı aç
Madde 179- (1) Kara, deniz, hava veya demiryolu ulaşımının güven içinde akışını sağlamak için konulmuş her türlü işareti değiştirerek, kullanılamaz hale getirerek, konuldukları yerden kaldırarak, yanlış işaretler vererek, geçiş, varış, kalkış veya iniş yolları üzerine bir şey koyarak ya da teknik işletim sistemine müdahale ederek, başkalarının hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından bir tehlikeye neden olan kişiye bir yıldan altı yıla kadar hapis cezası verilir. (2) Kara, deniz, hava veya demiryolu ulaşım araçlarını kişilerin hayat, sağlık veya malvarlığı açısından tehlikeli olabilecek şekilde sevk ve idare eden kişi, dört aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.[76] (3) Alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle ya da başka bir nedenle emniyetli bir şekilde araç sevk ve idare edemeyecek halde olmasına rağmen araç kullanan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Trafik güvenliğini taksirle tehlikeye sokma

Uyuşturucu veya uyarıcı madde alarak araç kullandığı belirlenen kişilere Karayolları Trafik Kanunu m. 48/8 gereğince 150.000 TL idari para cezası tatbik edilir ve sürücü belgeleri iptal edilir. İptal işlemi sonrasında yeniden sürücü belgesi alınabilmesi için fiilden itibaren en az beş yıllık yasal sürenin tamamlanması, kesilen trafik cezalarının ödenmesi, resmi sağlık kurumlarından kurul raporu alınması ve sürücü kursu eğitiminin bitirilmesi şart koşulur. Kolluk personeli tarafından alkol veya uyuşturucu tespiti amacıyla istenen teknik cihazla ölçümü yaptırmayan sürücülere ise Kanun m. 48/9 uyarınca 150.000 TL idari para cezası verilir ve sürücü belgeleri 5 yıl süreyle geri alınır. Teknik cihaz kullanımını reddeden ancak uyuşturucu madde kullandığı hususunda makul şüphe bulunan sürücüler Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uyarınca adli zabıtaya teslim edilir. Kanunun 48. maddesi kapsamında geri alınan belgelerin geri verilebilmesi için kişi hakkındaki tüm trafik idari para cezalarının ödenmiş olması zorunludur.

Şerit Kullanımı, Seyir Halinde Telefon ve Genel Trafik Güvenliği

Seyir halindeyken cep telefonu veya benzer haberleşme cihazlarını kullanan araç sürücülerine 5.000 TL idari para cezası verilir. Bu eylemin bir yıl içinde tekrarlanması durumunda ceza 10.000 TL olarak uygulanır. Kuralın geriye doğru bir yıllık süre zarfında üç veya daha fazla ihlal edilmesi halinde sürücülere her seferinde 20.000 TL para cezası tatbik edilir ve sürücü belgeleri 30 gün süreyle geri alınır. Söz konusu madde gereğince geri alınan belgenin tesliminde tahakkuk eden idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şartı aranır. Kamunun rahat ve huzurunu bozacak biçimde araç kullanan veya yola yabancı madde döken kişilere ise 1.000 TL idari para cezası uygulanır.

2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 73Kaynağı aç
Madde 73 – (Değişik birinci fıkra: 17/10/1996-4199/27 md.) Karayolunda araçların kamunun rahat ve huzurunu bozacak veya kişilere zarar verecek şekilde saygısızca sürülmesi, araçlardan bir şey atılması veya dökülmesi, seyir halinde sürücülerin cep ve araç telefonu ile benzer haberleşme cihazlarını kullanması yasaktır. (Değişik ikinci fıkra:12/2/2026-7574/25 md.) Seyir hâlinde cep ve araç telefonu ile benzer haberleşme cihazlarını kullanan sürücülere 5.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde bu kuralın ikinci defa ihlal edilmesi halinde sürücülere 10.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde bu kuralın üç veya daha fazla ihlal edilmesi halinde sürücülere her seferinde 20.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve sürücü belgeleri her seferinde otuz gün süreyle geri alınır. Bu maddenin diğer hükümlerine uymayanlara 1.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Ek fıkra:12/2/2026-7574/25 md.) Sürücü belgesi geri alma işlemleri bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafından yapılır. Bu madde kapsamında geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi için bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şarttır. Yayalara ilk geçiş hakkı verilmesi:

Karayolu üzerinde gidişe ayrılan en soldaki şeridi sürekli işgal eden, yaya yollarında ya da bisiklet yollarında motorlu taşıt kullanan sürücülere 5.000 TL ceza kesilir. Emniyetsiz şekilde şerit değiştiren veya tek yönlü karayolunda ters yönde ilerleyen kişilere 10.000 TL ceza verilir. Acil ve zorunlu haller dışında emniyet şeritleri ve banketleri kullananlar ile yerleşim yeri içindeki bölünmüş yollarda ters istikamette araç sürenler 20.000 TL idari para cezası ile cezalandırılır. Otoyol, tünel, köprü veya viyadüklerde konvoy teşkil ederek trafiği keyfi biçimde engelleyenlere öngörülen para cezası, ehliyet geri alma ve trafikten men tedbirleri iki katı olarak yürütülür; yasal mevzuata uygun gösteri ve yürüyüşler bu kabahat kapsamında tutulmaz. Bölünmüş yolda ters yönde araç kullanma veya trafikte saldırı amacıyla başka aracı takip edip araçtan inme sebepleriyle belgesi geri alınanlar psiko-teknik değerlendirmeden geçmeden belgelerini teslim alamaz. Kanun m. 46 kapsamında beş yıl içinde iki kez belgesi geri alınan kişilerin sürücü belgeleri tamamen iptal edilir.

2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 46Kaynağı aç
Madde 46 – Karayollarında trafik sağdan akar. Aksine bir işaret bulunmadıkça sürücüler: a) Araçlarını, gidiş yönüne göre yolun sağından, çok şeritli yollarda ise yol ve trafik durumuna göre hızının gerektirdiği şeritten sürmek, b) Şerit değiştirmeden önce gireceği şeritte sürülen araçların emniyetle geçişini beklemek, c) Trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde şerit değiştirmemek, d) Gidişe ayrılan en soldaki şeridi sürekli olarak işgal etmemek, e) (Değişik:12/2/2026-7574/10 md.) Motosiklet, otomobil, kamyonet, panelvan, minibüs ve otobüs dışındaki araçları kullanırken aynı yönde; 1) İki şeridi bulunan yollarda geçme ve dönme dışında soldaki şeridi kullanmamak, 2) İkiden fazla şeridi bulunan yollarda geçme dışında sağdan ikinci şeridi kullanmamak, 3) İkiden fazla şeridi bulunan yollarda sola dönme dışında en sağdaki iki şerit dışındaki şerit/şeritleri kullanmamak, f) (Ek:18/10/2018-7148/19 md.) Trafik kazası, arıza hâlleri, acil yardım, kurtarma, kar mücadelesi, kaza incelemesi, genel güvenlik ve asayişin sağlanması gibi durumlar dışında emniyet şeritlerini ve banketleri kullanmamak, g) (Ek:18/10/2018-7148/19 md.) Trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde ardı ardına birden fazla şerit değiştirmemek, h) (Ek:18/10/2018-7148/19 md.) Tekyönlü karayollarında araçlarını ters istikamette sürmemek i) (Ek:12/2/2026-7574/10 md.) Yerleşim yeri içerisinde bölünmüş karayollarında araçlarını ters istikamette sürmemek, j) (Ek:12/2/2026-7574/10 md.) Otoyollarda veya yerleşim yeri dışındaki bölünmüş karayollarında araçlarını ters istikamette sürmemek, k) (Ek:12/2/2026-7574/10 md.) Yaya yollarında araç sürmemek, l) (Ek:12/2/2026-7574/10 md.) Bisiklet yolu ve bisiklet şeridinde bisiklet ve elektrikli skuter dışındaki taşıtları sürmemek, m) (Ek:12/2/2026-7574/10 md.) Taşıt trafiğine kapalı veya belirli taşıtlar için ayrılmış yollarda izin verilenler dışındaki araçları sürmemek, n) (Ek:12/2/2026-7574/10 md.) Araçlarını, kol veya grup halinde (konvoy şeklinde) veya münferiden sürerken, diğer araçların geçişini zorlaştıracak veya tehlikeye sokacak şekilde keyfi hareketlerle trafiğin akışını kısmen veya tamamen engelleyecek şekilde araçlarını karayolu üzerinde durdurmamak, zorundadırlar.[40] Karayollarının belirli kesimlerinde, bu yollardan faydalanma zorunda olan hayvan sürücüleri, hayvanlarını veya hayvan sürülerini gidiş yönünde yolun en sağından ve en az genişlik işgal ederek ve imkan olduğunda taşıt yolu dışından götürmek zorundadırlar. (Ek fıkra:12/2/2026-7574/10 md.) Trafikte saldırı amacıyla başka bir aracı ısrarla takip etmek veya bu amaçla araçtan inmek yasaktır. (Değişik fıkra:12/2/2026-7574/10 md.) Bu maddenin; a) İkinci fıkrasının (a), (b), (d), (k), (l) ve (m) bentlerine uymayan sürücülere 5.000 Türk lirası, b) İkinci fıkrasının (c), (e) ve (h) bentlerine uymayan sürücülere 10.000 Türk lirası, c) İkinci fıkrasının (f) ve (i) bentlerine uymayan sürücülere 20.000 Türk lirası, d) İkinci fıkrasının (g), (j) ve (n) bentlerine uymayanlara 90.000 Türk lirası, e) Üçüncü fıkrasına uymayanlara 3.000 Türk lirası, f) Dördüncü fıkrasına uymayanlara 180.000 Türk lirası, idari para cezası uygulanır. İkinci fıkranın (g), (j) ve (n) bentleri ile dördüncü fıkra hükümlerine uymayan sürücülerin sürücü belgeleri altmış gün süreyle geri alınır ve araçları altmış gün süre ile trafikten menedilir. İkinci fıkranın (n) bendinin otoyol, köprü, viyadük veya tünelde ihlal edilmesi halinde verilecek idari para cezası ile sürücü belgesi geri alma ve araç trafikten men süreleri iki kat olarak uygulanır. (Ek fıkra:12/2/2026-7574/10 md.) Bu madde kapsamında geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi için bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şarttır. Ayrıca ikinci fıkranın (j) bendi ile dördüncü fıkra hükümlerinin ihlali nedeniyle geri alınan sürücü belgeleri, geri alma süresi sonunda sürücünün psiko-teknik değerlendirmeden geçirilerek sürücü belgesi almasına mâni hâli olmadığının anlaşılması şartıyla iade edilir. (Ek fıkra:12/2/2026-7574/10 md.) Son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru beş yıl içinde bu madde kapsamında sürücü belgesi ikinci defa geri alınanların sürücü belgeleri iptal edilir. Sürücü belgesi iptal edilenlerin tekrar sürücü belgesi alabilmeleri için sürücü kurslarına devam etmeleri ve yapılan sınavlarda başarılı olarak motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almaları gerekir.  Bu kişilerin sürücü kurslarında eğitime başlayabilmeleri için; sürücü belgesinin iptal edildiği tarihten itibaren iptal nedenlerinde yer alan geri alma süreleri kadar zamanın geçmiş olması, bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması ve tabi tutulacakları psiko-teknik değerlendirme sonucunda sürücülüğe engel hâli bulunmadığını gösterir belgenin sürücü kursuna ibrazı zorunludur. (Ek fıkra:12/2/2026-7574/10 md.) Sürücü belgesi geri alma ve iptal işlemleri bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler tarafından yapılır. (Ek fıkra:12/2/2026-7574/10 md.) Kanunda öngörülen şekil, şart ve usullere uygun olarak düzenlenen toplantı ve gösteri yürüyüşleri esnasında ikinci fıkranın (n) bendinde belirtilen fiillerin işlenmesi halinde bu bentteki ihlale konu kabahat oluşmaz. Trafik işaret ve kurallarına uyma zorunluluğu:[41]

Ambulans, itfaiye ve benzeri geçiş üstünlüğüne sahip araçların işaretlerini duyup görmesine rağmen yol açmayan sürücülere 46.000 TL ceza kesilir. Karayolunda keyfi olarak el freni çekilmesi, aracın savrulması veya drift yaptırılması durumunda 58.217 TL idari para cezası uygulanır, sürücü belgesine 60 gün süreyle el konulur ve araç sürücüye aitse 60 gün süreyle trafikten alıkonur. Park etmenin yasaklandığı yerlere bırakılan araçlara 1.246 TL ceza verilir ve bu araçlar çekilerek muhafaza altına alınabilir. Zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araç işletenlerine 1.246 TL ceza uygulanır ve poliçe tanzim edilene dek araç trafikten menedilir. Emniyet kemeri veya çocuk bağlama tertibatı bulundurmayan ve takmayan sürücüler ile koruma başlığı kullanmayan motosiklet sürücülerine 1.246 TL ceza kesilir ve gerekli tertibat sağlanmadan aracın seyrine müsaade edilmez.

Trafik Cezalarında İndirim Süresi ve Mahkemeye İtiraz Usulü

Trafik idari para cezası karar tutanağının tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün içerisinde ödeme yapılması halinde yasal çerçevede yüzde 25 oranında erken ödeme indirimi uygulanır. İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna başvurma süresi de kararın ilgilisine tebliği veya tefhiminden itibaren 15 gündür. Bu süre hak düşürücü nitelikte olup yasal müddet içinde müracaat yapılmadığı takdirde idari yaptırım kesinlik kazanır. Mücbir sebebin varlığı dolayısıyla 15 günlük sürenin kaçırılması halinde, söz konusu engelin ortadan kalktığı günden itibaren en geç 7 gün içinde itiraz başvurusunda bulunulabilir.

5326 sayılı KABAHATLER KANUNU m. 27Kaynağı aç
Madde 27- (1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir. (2) Mücbir sebebin varlığı dolayısıyla bu sürenin geçirilmiş olması halinde bu sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde karara karşı başvuruda bulunulabilir. Bu başvuru, kararın kesinleşmesini engellemez; ancak, mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir. (3) Başvuru, bizzat kanunî temsilci veya avukat tarafından sulh ceza mahkemesine verilecek bir dilekçe ile yapılır. Başvuru dilekçesi, iki nüsha olarak verilir. (4) Başvuru dilekçesinde, idarî yaptırım kararına ilişkin bilgiler, bu karara karşı ileri sürülen deliller açık bir şekilde gösterilir. Dilekçede ayrıca, başvurunun süresinde yapılmasını engelleyen mücbir sebep dayanaklarıyla gösterilir. (5) (Değişik: 6/12/2006-5560/34 md.) İdarî yaptırım kararının mahkeme tarafından verilmesi halinde, bu karara karşı ancak itiraz yoluna gidilebilir. (6) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) Soruşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle idarî yaptırım kararı verilmesi halinde; kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz edildiği takdirde, idarî yaptırım kararına karşı başvuru da bu itiraz merciinde incelenir. (7) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) Kovuşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle idarî yaptırım kararı verilmesi halinde; fiilin suç oluşturmaması nedeniyle verilen beraat kararına karşı kanun yoluna gidildiği takdirde, idarî yaptırım kararına karşı itiraz da bu kanun yolu merciinde incelenir. (8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür. Başvurunun incelenmesi

5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 27 uyarınca itiraz başvurusu, bizzat muhatap tarafından, kanuni temsilcisi veya yetkili avukatı vasıtasıyla sulh ceza hakimliğine sunulacak iki nüsha dilekçeyle icra edilir. Mücbir sebep gerekçesiyle gecikmiş olarak yapılan başvuru idari kararın kesinleşmesini kendiliğinden önlemez; ancak hakimlik koşulları inceleyerek yerine getirme işleminin durdurulmasına tensiben karar verebilir. Bununla birlikte, idari para cezası kararının tanzim edildiği işlem kapsamında aynı şahısla alakalı olarak idari yargı merciinin yetkisine giren idari kararlar da mevcutsa, idari yaptırıma dair iptal talepleri ve hukuka aykırılık savları müstakilen idare mahkemesinde açılacak iptal davasında çözüme kavuşturulur.

Trafik idari para cezası erken ödendiğinde ne kadar indirim yapılır?

Trafik cezası tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde ödendiği takdirde yasal olarak yüzde yirmi beş oranında peşin ödeme indirimi tatbik edilir.

Trafik cezası tutanağına karşı hangi sürede ve nereye itiraz edilir?

Trafik idari para cezası kararlarına karşı, kararın tebliğ veya tefhiminden itibaren 15 gün içinde iki nüsha dilekçe ile sulh ceza hakimliğine itiraz edilir.

Alkol veya uyuşturucu testi yaptırmayı reddetmenin cezası nedir?

Kolluk görevlilerince teknik cihazla yapılan kontrolü reddeden sürücülere 150.000 TL idari para cezası uygulanır ve ehliyetleri 5 yıl süreyle geri alınır.

Kırmızı ışık ihlalinden dolayı ehliyet iptal edilir mi?

Bir yıl içinde kırmızı ışık kuralını altı defa çiğneyen sürücülerin belgeleri iptal edilir ve yeniden ehliyet alabilmek için en az bir yıl bekleme ile kurul raporu şartı aranır.

İlgili makaleler

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Bu hukuk dalının sayfasına gidin
Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu