Toplu İnternet Kullanım Sağlayıcı Kavramı ve Kapsamı
5651 sayılı Kanun uyarınca toplu kullanım sağlayıcı, bireylere belirli bir alanda ve belirli bir zaman diliminde internet ortamına erişim imkanı sunan gerçek veya tüzel kişileri ifade eder. Bu faaliyet, sunulan hizmetin niteliğine göre ticari amaç güden veya ticari nitelik taşımayan sağlayıcılık şeklinde iki ana grupta toplanır.
İnternet Toplu Kullanım Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik çerçevesinde ticari amaçlı sağlayıcı; internet salonları ve umuma açık benzeri mekanlarda belirli bir bedel mukabilinde internet erişimi sağlayan veya bilgisayarlar vasıtasıyla zeka geliştirici ya da bilgi ve beceri artırıcı oyunların oynanmasına zemin hazırlayan işletmelerdir. Buna karşılık asıl faaliyeti farklı olup müşterilerine internet bağlantısını ek bir bedel talep etmeksizin sunan otel, kafe ve restoran gibi işletmeler, ticari işletme vasfı taşımalarına rağmen ticari amaçlı olmayan toplu kullanım sağlayıcı kabul edilir.
Bütün Toplu Kullanım Sağlayıcıların Ortak Sorumlulukları
5651 sayılı Kanun m. 7/2 ve ilgili Yönetmelik hükümleri doğrultusunda, ticari amaç taşısın ya da taşımasın tüm internet toplu kullanım sağlayıcılar, konusu suç teşkil eden internet içeriklerine erişimin engellenmesi ve kullanıma ilişkin erişim kayıtlarının tutulması hususunda gerekli koruyucu tedbirleri almak zorundadır.
5651 sayılı İNTERNET ORTAMINDA YAPILAN YAYINLARIN DÜZENLENMESİ VE BU YAYINLAR YOLUYLA İŞLENEN SUÇLARLA MÜCADELE EDİLMESİ HAKKINDA KANUN m. 7Kaynağı aç
Ortak yükümlülükler kapsamında yer alan iç IP dağıtım kayıtlarının elektronik ortamda tutulması mecburidir. Bu kayıtlar; yerel ağ dahilinde cihazlara tahsis edilen IP adreslerini, ağ bağlantısının başlatıldığı ve sonlandırıldığı zaman damgalarını ve ilgili donanımlara ait tekil MAC adresi verilerini içerir.
Ticari Amaçlı Sağlayıcıların İdari Yükümlülükleri ve İzin Süreci
Ticari amaçla internet toplu kullanımı sunan işletmeler, faaliyete başlamadan önce mahalli mülki amirden izin belgesi temin etmekle yükümlüdür. Verilen izinlere ilişkin bilgiler mahalli mülki amir tarafından otuz gün içinde, 5651 sayılı Kanun ve buna dayalı düzenlemeler bakımından güncel görevli kurum olan Siber Güvenlik Başkanlığına bildirilir; bu yerlerin denetimi ise mülki amirlerce yürütülür. Gerekli izni almaksızın faaliyet gösteren işyerleri mülki amir tarafından tutanak düzenlenerek mühürlenir. İzin belgesine sahip ticari işletmenin tüzel kişi olması durumunda ise işyerinin idaresinden sorumlu bir müdür tayin edilmesi zorunludur.
5651 sayılı Kanun m. 7/3 uyarınca ticari sağlayıcılar, ailenin ve çocukların korunması, suç işlenmesinin önlenmesi ve faillerin tespiti amacıyla öngörülen idari ve teknik adımları eksiksiz uygulamak zorundadır. Bu kapsamda işletmelerin erişim sağlayıcılardan temin edilecek sabit IP üzerinden hizmet sunması ve Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından onaylanmış filtreleme yazılımlarını sistemlerinde aktif bulundurması şarttır. Bu ifade, 7590 sayılı Kanunla 5651 sayılı Kanunda yapılan görev değişikliğine göre güncellenmiştir.
Teknik Veri Saklama ve Güvenlik Tedbirleri
Ticari sağlayıcılar, kullanıma tahsis edilen iç IP adreslerini, bağlantı başlangıç ve bitiş saatlerini ve ilgili MAC adreslerini elektronik ortamda kaydetmek durumundadır. Verilerin bütünlüğünü ve gizliliğini teminat altına alan doğrulama kodlarının (hash) günlük biçimde oluşturulması ve tüm bu elektronik kayıtların bir yıl müddetle muhafaza edilmesi gerekir. Ayrıca işyerine giriş ve çıkışların tespiti gayesiyle kamera kayıt sistemi kurulması ve elde edilen video kayıtlarının yedi gün boyunca saklanması zorunludur.
Siber Güvenlik Başkanlığı, 5651 sayılı Kanun kapsamındaki kanuni yetki ve görevleri dahilinde ticari amaçlı toplu kullanım sağlayıcılardan lüzum gördüğü bilgi ve belgeleri doğrudan talep edebilir; sağlayıcılar bu bilgi istemlerini karşılamakla yükümlüdür. Bununla birlikte Yönetmelik kapsamındaki bilgi taleplerinin yerine getirilmemesi durumuna özgü açık bir müeyyide, ilgili özel düzenlemede ayrıca aranmalıdır.
Yükümlülüklerin İhlali Halinde Uygulanan Yaptırımlar
5651 sayılı Kanun m. 7/4 uyarınca, kanuni yükümlülüklerini ihlal eden ticari amaçlı toplu kullanım sağlayıcılar hakkında ihlalin ağırlık derecesine göre mahalli mülki amir tarafından uyarma, bin Türk lirasından on beş bin Türk lirasına kadar idari para cezası veya üç güne kadar ticari faaliyetin durdurulması yaptırımlarından biri kararlaştırılabilir. Yönetmelik m. 11 hükmünde de suç oluşturan içeriklere karşı tedbir almayan ticari sağlayıcılar için idari para cezası öngörülmüştür.
Ticari amaç taşımayan toplu kullanım sağlayıcıların konusu suç teşkil eden içeriklere erişimi engelleyici tedbirleri almaması haline ilişkin olarak ise 5651 sayılı Kanun'da ve ilgili Yönetmelik'te idari para cezası veya başkaca bir yaptırım düzenlenmemiştir.
Müşterilerine ücretsiz internet sunan kafeler ticari sağlayıcı sayılır mı?
Hayır, otel, kafe ve restoran gibi işletmeler ticari nitelikte olsalar dahi internet erişimini ücretsiz sağladıklarında ticari amaçlı olmayan toplu kullanım sağlayıcı sayılır.
Toplu kullanım sağlayıcıların tutmak zorunda olduğu iç IP kaydı neleri kapsar?
İç IP kaydı, yerel ağda dağıtılan IP adreslerini, oturum başlangıç ve bitiş zamanlarını ve kullanılan cihazların MAC adreslerini kapsayan elektronik verileri ifade eder.
İnternet salonlarında güvenlik kamerası kayıtları ne kadar süre tutulmalıdır?
Ticari toplu kullanım hizmeti verilen işyerlerinde mekan giriş ve çıkışlarını kaydeden kamera kayıtlarının yedi gün boyunca saklanması zorunludur.
Mülki amirden izin belgesi almadan açılan internet kafeler hakkında ne işlem yapılır?
Gerekli izin belgesini almadan ticari toplu kullanım hizmeti sunduğu saptanan işyerleri mahalli mülki amir tarafından düzenlenen tutanakla mühürlenerek kapatılır.
Yükümlülüklerini yerine getirmeyen ticari sağlayıcılara hangi cezalar verilebilir?
5651 sayılı Kanun m. 7/4 uyarınca mülki amir tarafından ihlalin ağırlığına göre uyarma, bin Türk lirasından on beş bin Türk lirasına kadar idari para cezası veya üç güne kadar faaliyet durdurma cezası verilebilir.
7590 sayılı Kanun m. 26–27 — görev devri ve geçiş hükümleriKaynağı aç
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

