4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ve 2010/4 sayılı Tebliğ uyarınca belirli şartları sağlayan birleşme ve devralma işlemlerinin Rekabet Kuruluna bildirilmesi zorunludur. Kanunun 7. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bir veya birden fazla teşebbüsün başta hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere ülkenin bütününde ya da bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak birleşmeleri yasaktır. Benzer şekilde bir teşebbüsün veya kişinin başka bir teşebbüsün mal varlığını, ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını yahut yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması da hukuka aykırı ve yasak sayılmış; miras yoluyla iktisap hali bu yasaktan hariç tutulmuştur. İlgili maddenin ikinci fıkrasına göre hukuki geçerlilik kazanabilmesi adına Kurula bildirilerek izin alınması gereken birleşme ve devralma türleri Rekabet Kurulu tarafından çıkarılan tebliğlerle ilan edilir.
4054 sayılı REKABETİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 7Kaynağı aç
Birleşme ve Devralmalarda İzin Denetiminin Ölçütleri
2010/4 sayılı Tebliğ çerçevesinde yürütülen denetimde öncelikle bildirilen işlemin kontrolde kalıcı bir değişiklik meydana getirip getirmediği ve tebliğde belirlenen ciro eşiklerini aşıp aşmadığı incelenir. İşlemin Kurul iznine tabi olduğunun tespit edilmesi durumunda ise planlanan devralma veya birleşmenin pazardaki etkin rekabet üzerindeki muhtemel etkileri değerlendirmeye alınır.
Rekabet Kurulunun İnceleme Yetkisi ve Yasal Süreler
4054 sayılı Kanun'un 10. maddesinin birinci fıkrasına göre 7. madde kapsamındaki birleşme veya devralma anlaşmaları bildirildiğinde Kurul, on beş gün içinde yapacağı ön inceleme neticesinde işleme izin verebilir ya da nihai inceleme kararı alabilir. Nihai inceleme kararı verilmesi halinde Kurul, ön itiraz yazısıyla birlikte işlemin nihai karara kadar askıda olduğunu, uygulamaya sokulamayacağını ve gerekli görülen diğer tedbirleri ilgililere usulüne göre tebliğ eder; bu aşamada Kanunun 40 ila 59. maddeleri hükümleri tatbik edilir. Kurul, özellikle hâkim durum yaratılması veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesi sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması ihtimalini gördüğü işlemleri 10. madde kapsamında nihai incelemeye tabi tutabilir. Aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca, Kurulun süresi içinde birleşme veya devralma başvurusuna cevap vermediği veya işlem yapmadığı hallerde, anlaşmalar bildirim tarihinden 30 gün sonra yürürlüğe girerek hukuki geçerlilik kazanır.
4054 sayılı REKABETİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 10Kaynağı aç
Taahhüt Mekanizması, Davranışsal ve Yapısal Tedbirler
2010/4 sayılı Tebliğ'in 14. maddesi gereğince teşebbüsler, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında ortaya çıkabilecek rekabet sorunlarının ortadan kaldırılması amacıyla taahhütlerde bulunabilir. Verilen taahhütlerin, birleşme veya devralma işleminin yol açabileceği rekabetçi endişeleri tamamen giderecek nitelikte olması zorunludur. Bu kapsamda sunulan davranışsal ve yapısal tedbirler potansiyel rekabet endişelerinin ağırlığıyla orantılı bulunmalı ve endişeleri etkili bir biçimde sona erdirebilmelidir. Yapısal tedbirlere, daha önce uygulanan davranışsal tedbirlerin yeterli sonuç vermediği durumlarda başvurulabilir.
Tofaş ve Stellantis Devralma Süreci ve Koşullu İzin
Stellantis N.V.'ye ait Stellantis Otomotiv Pazarlama A.Ş.'nin, Stellantis ve Koç Holding A.Ş.'nin ortak kontrolünde yer alan TOFAŞ Türk Otomobil A.Ş. tarafından devralınması işlemine ilişkin başvuru Rekabet Kurulu tarafından nihai incelemeye alınmıştır. İnceleme sürecinde sunulan ilk taahhüt paketi; yedek parça tedariki, yetkili servis ve araç satış pazarlarındaki rekabetçi endişeleri gidermede yetersiz görülerek Kurul tarafından reddedilmiştir. Taraflarca sunulan ikinci taahhüt paketinde ise yatırım planının yanı sıra dağıtım ve satış kanallarına ve yerli üretimin korunmasına yönelik tedbirlere yer verilmiştir. Rekabet Kurulu, sunulan bu davranışsal nitelikteki taahhütleri yeterli bularak devralma işlemine koşullu izin vermiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
Rekabet Kurulu birleşme ve devralma bildirimlerinde hangi yasal sürelere tabidir?
Rekabet Kurulu, 4054 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca bildirimden itibaren on beş gün içinde ön incelemesini yaparak işleme izin verme veya nihai incelemeye alma kararı verir; süresi içinde herhangi bir cevap verilmez ya da işlem yapılmazsa anlaşmalar bildirimden 30 gün sonra yürürlüğe girerek hukuki geçerlilik kazanır.
Rekabet Kurulu hangi durumlarda nihai inceleme kararı verebilir?
Kurul, birleşme veya devralma sonucunda başta hâkim durum yaratılması ya da mevcut durumun güçlendirilmesi olmak üzere etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunun doğabileceğini değerlendirdiği takdirde 4054 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında nihai inceleme kararı alabilir.
Birleşme ve devralmalarda taahhüt mekanizması nasıl uygulanır?
Teşebbüsler, 2010/4 sayılı Tebliğ'in 14. maddesi gereğince 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesindeki rekabet endişelerini tamamen giderecek nitelikte taahhüt sunabilir; bu kapsamdaki davranışsal veya yapısal tedbirlerin rekabet endişelerinin ağırlığıyla orantılı ve etkili olması şarttır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy