6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 39/1 uyarınca her tacir, ticari işletmesine ilişkin işlemleri ticaret unvanıyla yapmak ve işletmesiyle ilgili senetlerle diğer belgeleri bu unvan altında imzalamak zorundadır. Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca tacir, ticari işletmenin açıldığı günden itibaren on beş gün içinde işletmesini ve seçtiği ticaret unvanını işletme merkezinin bulunduğu yer ticaret siciline tescil ve ilan ettirmekle yükümlüdür. Türk Ticaret Kanunu m. 39/2 gereğince tescil edilen ticaret unvanı ticari işletmenin görülebilecek bir yerine okunaklı bir şekilde yazılır; tacirin düzenlediği ticari mektuplarda ve ticari defterlere yapılan kayıtların dayandığı belgelerde tacirin sicil numarası, ticaret unvanı, işletme merkezi ve internet sitesi oluşturma yükümlülüğüne tabi ise tescil edilen internet sitesi adresi gösterilir.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 39Kaynağı aç
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 40Kaynağı aç
Unvanın Belirlenmesi ve Ayırt Edici Ek Kuralları
Ticaret unvanı Türkiye genelinde korunur. İşletme konusu ve şirket türünü gösteren ibarelerin Türkçe olması kaydıyla unvan serbestçe belirlenebilir. Aynı çekirdek kelimeyi ve aynı ilk sektör ibaresini içeren ticaret unvanları arasında ayırt edici bir ek bulunmadığı müddetçe yeni unvanın tescili gerçekleştirilemez. Ticaret sicilinden silinen ticaret unvanları ise beş yıl geçmedikçe yeniden tescil edilemez.
6102 sayılı Kanun m. 46/1 hükmüne göre; tacirin kimliği, işletmenin genişliği, önemi ve finansal durumu hakkında üçüncü kişilerde yanlış kanaat oluşturacak nitelikte olmamak, gerçeğe ve kamu düzenine aykırı düşmemek şartıyla her ticaret unvanına işletmenin özelliklerini belirten, unvanda yer alan kişilerin kimliğini gösteren veya hayali adlardan oluşan ekler yapılabilir.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 46Kaynağı aç
Gerçek Kişi Tacirler ve Şirket Türlerine Göre Esaslar
6102 sayılı Kanun m. 41/1 uyarınca gerçek kişi tacirin ticaret unvanı, kanuna uygun yapılabilecek ekler ile kısaltılmadan yazılacak adı ve soyadından oluşur. Kanun'un 46/2. maddesi gereğince tek başlarına ticaret yapan gerçek kişiler, ticaret unvanlarına bir şirketin var olduğu izlenimini uyandıracak ekler yapamaz; yapılacak eklerin üçüncü kişilerde yanlış kanaat oluşturmaması, gerçeğe ve kamu düzenine aykırı düşmemesi gerekir. Türk Ticaret Kanunu m. 47/2 doğrultusunda ise şirketten ayrılan ortağın adının unvanda kalabilmesi yazılı izninin bulunması şartına bağlıdır.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 41Kaynağı aç
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 47Kaynağı aç
Anonim ve limited şirketlerin ticaret unvanlarında şirket türünün açıkça belirtilmesi ve işletme konusunu gösteren ibarelerden en az birinin kısaltma yapılmaksızın yer alması aranır. Şirket unvanlarında 'holding' ibaresi ancak esas amacı başka şirketlere iştirak etmek olan holding yapılanmalarında kullanılabilir. Bu yapısal amacı taşımaksızın sırf prestij amacıyla unvana 'holding' ibaresinin eklenmesi, ilgili düzenlemelere ve Türk Ticaret Kanunu m. 46'da öngörülen yanıltıcılık yasağına aykırılık teşkil edebilir.
Özel İzne Tabi İbareler ve Yaptırımlar
6102 sayılı Kanun m. 46/3 uyarınca 'Türk', 'Türkiye', 'Cumhuriyet' ve 'Millî' kelimeleri bir ticaret unvanına ancak Cumhurbaşkanı kararıyla konabilir. İlgili tebliğ hükümleri uyarınca bu kelimelerin yalın ve eksiz olarak unvana eklenmesi de Cumhurbaşkanı kararına tabidir. Gerekli izin alınmadan unvanda bu kelimelerin kullanılması durumunda tacirlere öncelikle izin almaları için uygun bir süre verilir; bu süre sonunda izin alınamazsa kelime unvandan silinir ve hapis veya adli para cezası yaptırımı söz konusu olabilir.
Ticaret Unvanının Korunması ve Marka Hukuku ile Etkileşimi
6102 sayılı Kanun m. 50/1 uyarınca usulüne uygun olarak tescil ve ilan edilmiş ticaret unvanını kullanma hakkı sadece sahibine aittir. Unvan üzerindeki bu münhasır hak doğrultusunda, tescilli ticaret unvanının başkaları tarafından aynen ya da karıştırılma ihtimali yaratacak biçimde kullanılamayacağı kabul edilmektedir.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 50Kaynağı aç
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m. 7/3-e uyarınca bir işaretin ticaret unvanı ya da işletme adı olarak kullanılması; Kanun'un 7/2. maddesindeki aynı veya benzer mal ve hizmetler, karıştırılma ihtimali ya da tanınmış marka şartlarının bulunması hâlinde ticaret alanında marka sahibi tarafından yasaklanabilir. Tescilli bir marka ile aynı veya benzer bir işaretin benzer faaliyet alanındaki bir ticaret unvanında yer alması marka hakkına tecavüz oluşturabilir. Ticaret unvanının ticaret siciline tescil edilmiş bulunması ise marka hukukundan doğan talepleri bertaraf etmez. Bu doğrultuda önceki tarihli marka sahibi, kullanımın durdurulmasını, haksız rekabetin önlenmesini, maddi ve manevi tazminatı ve uygun koşullarda unvanın terkinini talep edebilir. Ancak 6769 sayılı Kanun m. 7/5-a gereğince marka sahibi, dürüstçe ve ticari hayatın olağan akışı içinde gerçek kişilerin kendi ad veya adresini ticaret unvanında veya tanıtıcı işaret olarak belirtmesini engelleyemez.
6769 sayılı SINAİ MÜLKİYET KANUNU m. 7Kaynağı aç
Öğretide baskın görüş, ticaret unvanı sahibi tarafından unvan markasal kullanıma konu edilmemiş olsa dahi, önceki ticaret unvanı hakkına dayanılarak sonraki tarihli aynı veya benzer markanın hükümsüzlüğünün talep edilebileceği yönündedir.
Ticaret Unvanı Değişikliği
Ticaret unvanının değiştirilmesi şirketin tüzel kişiliğini sona erdirmez; bu doğrultuda şirketin vergi kimlik numarası ile ticaret sicil numarası kural olarak değişmeden kalır. Ancak ticaret unvanı değişikliği ana sözleşme değişikliğini, ticaret siciline tescili ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan işlemlerini zorunlu kılar.
Tacir işletmesini açtıktan sonra unvanını ne zaman tescil ettirmelidir?
Tacir, işletmesini açtığı günden itibaren on beş gün içinde ticaret unvanını ticaret siciline tescil ve ilan ettirmekle yükümlüdür.
Gerçek kişi tacirler unvanda ad ve soyadını kısaltabilir mi?
Gerçek kişi tacirin ticaret unvanında kural olarak ad ve soyadın kısaltılmaksızın yer alması gerekir. Bu unvana eklenecek ibarelerin ise üçüncü kişilerde yanlış kanaat oluşturmaması, gerçeğe ve kamu düzenine aykırı düşmemesi zorunludur.
Şirket unvanına 'holding' ibaresi serbestçe eklenebilir mi?
Holding ibaresi yalnızca esas faaliyeti başka şirketlere iştirak etmek olan yapılanmalarda kullanılabilir; prestij amaçlı eklemeler yanıltıcılık yasağına aykırılık teşkil edebilir.
Ticaret sicilinden silinen ticaret unvanı ne kadar süreyle yeniden tescil edilemez?
Ticaret sicilinden silinen ticaret unvanları beş yıl geçmedikçe yeniden tescil edilemez.
Ticaret siciline tescil edilmiş unvan marka davasını engeller mi?
Ticaret siciline tescil yapılmış olması marka hakkı ihlallerini ortadan kaldırmaz; önceki hak sahibi kullanımın durdurulmasını ve uygun koşullarda unvanın terkinini talep edebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy