Kanunda aksine hüküm olmadıkça ticaret şirketine sermaye olarak para, alacak, kıymetli evrak ve sermaye şirketlerine ait paylar konulabilir. Fikrî mülkiyet hakları, taşınırlar, her çeşit taşınmaz ile bunların faydalanma ve kullanma hakları da bu kapsamdadır. Kişisel emek, ticari itibar, ticari işletmeler, haklı olarak kullanılan devredilebilir elektronik ortamlar, alanlar, adlar ve işaretler, maden ruhsatnameleri ve benzeri ekonomik değeri olan haklar ile devredilebilen ve nakden değerlendirilebilen her türlü değer de sermaye olarak konulabilir.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 127Kaynağı aç
Sermayeye konu olabilecek değerler
Sermaye taahhüdü tek bir mal türüne bağlı değildir. Para ve alacağın yanında kıymetli evrak ile sermaye şirketi payları; fikrî mülkiyet hakları; taşınırlar ve her çeşit taşınmaz; bu mallar üzerindeki faydalanma ve kullanma hakları sermaye olarak konulabilir. Kişisel emek ve ticari itibar da, kanunda aksine hüküm bulunmaması kaydıyla aynı genel sayımın içindedir.
Haklı olarak kullanılan devredilebilir elektronik ortamlar, alanlar, adlar ve işaretler gibi değerler de sermaye olarak konulabilir. Maden ruhsatnameleri ve bunun gibi ekonomik değeri olan diğer haklar ile devrolunabilen ve nakden değerlendirilebilen her türlü değer aynı sayımda yer alır.
Genel sayımı sınırlayan hükümler
Bu imkân sınırsız değildir. Türk Ticaret Kanununun 127 nci maddesinin ikinci fıkrası, Kanunun 307 nci maddesinin ikinci fıkrasını, 342 nci maddesinin birinci fıkrasını ve 581 inci maddesinin birinci fıkrasını saklı tutar. Hangi değerin konulabileceği, şirketin türüne göre bu hükümlerle birlikte değerlendirilir.
Anonim şirkette ayni sermaye ve konulamayan değerler
Anonim şirkette, üzerinde sınırlı ayni bir hak, haciz ve tedbir bulunmayan; nakden değerlendirilebilen ve devrolunabilen malvarlığı unsurları ayni sermaye olarak konulabilir. Fikrî mülkiyet hakları ile sanal ortamlar da bu unsurlara dahildir. Hüküm bu değerlerin konulabileceğini belirtir; konulmalarını zorunlu kılmaz.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 342Kaynağı aç
Anonim şirkette hizmet edimleri, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacaklar sermaye olamaz. Bu sınır, anonim şirketin sermayesine ilişkin 342 nci maddenin birinci fıkrasına dayanır. Aynı maddenin ikinci fıkrası 128 inci madde hükmünü saklı tutar.
Limited şirkette ayni sermaye ve konulamayan değerler
Limited şirkette, üzerinde sınırlı ayni bir hak, haciz veya tedbir bulunmayan; nakden değerlendirilebilen ve devrolunabilen malvarlığı unsurları ayni sermaye olarak konulabilir. Fikrî mülkiyet hakları ile sanal ortamlar ve adlar da bu kapsamdadır.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 581Kaynağı aç
Limited şirkette hizmet edimleri, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacaklar sermaye olamaz. Bu yasak, limited şirketin sermayesine ilişkin 581 inci maddenin birinci fıkrasıyla sınırlıdır. Maddenin ikinci fıkrası ise 127 nci madde hükmünü saklı tutar.
Komandit şirkette komanditerin sermayesi
Komandit şirket sözleşmesine, 213 üncü maddede gösterilen kayıtların yanında komanditerlerin adları ile her birinin koyduğu veya koymayı taahhüt ettiği sermayenin cinsi ve miktarı yazılır. Bu bilgiler tescil ve ilan ettirilir.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 307Kaynağı aç
Komanditer, kişisel emeğini ve ticari itibarını sermaye olarak koyamaz. Bu yasak komanditere ilişkin 307 nci maddenin ikinci fıkrasıyla sınırlıdır; komandite ortak veya kollektif şirket ortağı bakımından aynı sonuç bu hükümden çıkarılmaz.
Ticari işletmenin sermaye ve devir ilişkisi
Ticari işletme, genel sermaye sayımında sermaye olarak konulabilecek değerler arasındadır. Ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedefleyen faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir. Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınırı Cumhurbaşkanı kararı belirler.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 11Kaynağı aç
Ticari işletmenin içindeki malvarlığı unsurları, devir için ayrıca ve tek tek tasarruf işlemi yapılmasını gerektirmeksizin bütün olarak devre konu olabilir. İşletme başka hukuki işlemlere de bu bütünlük içinde konu olabilir. Sözleşmede aksi öngörülmemişse, duran malvarlığı, işletme değeri, kiracılık hakkı, ticaret unvanı, diğer fikrî mülkiyet hakları ve işletmeye sürekli özgülenen malvarlığı unsurları devrin kapsamında kabul edilir.
Ticari işletmeyi bir bütün hâlinde konu alan devir sözleşmesi ve aynı nitelikteki diğer sözleşmeler yazılı yapılır. Bu sözleşmeler ticaret siciline tescil ve ilan edilir.
Ticaret şirketine hangi değerler sermaye olarak konulabilir?
Kanunda aksine hüküm yoksa para, alacak, kıymetli evrak, sermaye şirketi payı, fikrî hak, taşınır ve taşınmaz, bunların faydalanma ve kullanma hakları, kişisel emek, ticari itibar, ticari işletme, haklı olarak kullanılan devredilebilir elektronik değerler, maden ruhsatnamesi ve nakden değerlendirilebilen diğer değerler konulabilir.
Anonim şirkete kişisel emek sermaye olarak konulabilir mi?
Hayır. Anonim şirkette hizmet edimleri, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacaklar sermaye olamaz. Üzerinde sınırlı ayni hak, haciz ve tedbir bulunmayan, nakden değerlendirilebilen ve devrolunabilen malvarlığı unsurları ise ayni sermaye olarak konulabilir.
Limited şirkette vadesi gelmemiş alacak sermaye olur mu?
Hayır. Limited şirkette hizmet edimleri, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacaklar sermaye olamaz. Sınırlı ayni hak, haciz veya tedbir bulunmayan, nakden değerlendirilebilen ve devrolunabilen unsurlar, sanal ortamlar ve adlar dahil, ayni sermaye olarak konulabilir.
Komanditer emeğini veya itibarını sermaye yapabilir mi?
Hayır. Komanditer kişisel emeğini ve ticari itibarını sermaye olarak koyamaz. Sözleşmede komanditerlerin adları ile koydukları veya taahhüt ettikleri sermayenin cinsi ve miktarı gösterilir; bu bilgiler tescil ve ilan ettirilir.
Ticari işletmenin devri hangi şekle bağlıdır?
Ticari işletmeyi bir bütün hâlinde konu alan sözleşme yazılı yapılır, ticaret siciline tescil ve ilan edilir. Aksi öngörülmemişse sözleşme duran malvarlığını, işletme değerini, kiracılık hakkını, ticaret unvanını, diğer fikrî hakları ve işletmeye sürekli özgülenen unsurları kapsar.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy