Tıbbi Malpraktiste Bilirkişi İncelemesinin Kanuni Çerçevesi
Uyuşmazlığın çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektirdiğinde hâkim, taraflardan birinin istemi üzerine veya re'sen bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 266 gereğince genel bilgi, tecrübe veya hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenebilecek nitelikteki konularda bilirkişiye başvurulamaz; hukuk öğrenimi görmüş olanlar da hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu belgelemedikçe bilirkişi seçilemez.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 266Kaynağı aç
Özel hastanelerde gerçekleşen tıbbi süreçlerde, taraflar arasındaki vekâlet sözleşmesi hükümleri uyarınca hekimin özen borcunu yerine getirdiğini ispatlaması beklenebilir.
Tıbbi İncelemenin Kapsamı ve Değerlendirme Kriterleri
Tıbbi malpraktis davalarında temin edilen bilirkişi raporu, tıbbın bütün gereklerine uyulmasına karşın meydana gelebilen istenmeyen sonuçlar ile hekimin dikkatsizlik, ihmal yahut bilgisizlik neticesinde gerçekleştirdiği kusurlu eylemler arasındaki ayrımı ortaya koyar. İnceleme sürecinde teşhis ve tedavi adımlarının, ilgili uzmanlık alanında kabul gören güncel protokollere uygunluğu denetlenir. Meydana gelen durum bir komplikasyon olarak değerlendirildiğinde ise hekimin bu riski kontrol altına almak adına zamanında ve yerinde müdahalede bulunup bulunmadığı da değerlendirmeye konu edilebilir.
Bilirkişiler tıbbi kayıt incelemelerinde epikriz belgeleri, operasyon notları, hemşire takip çizelgeleri ve aydınlatılmış onam formlarını ele alır. Gerekli görülmesi halinde davacının bedensel muayenesi gerçekleştirilerek maluliyet oranı ve kalıcı hasar tablosu tespit edilir. Yapılan değerlendirmeyle ortaya çıkan bedensel hasarın veya vefatın hekimin hatalı davranışından mı yoksa mevcut hastalığın tabii seyrinden mi ileri geldiği, yani illiyet bağı aydınlatılır.
Bilirkişi heyeti kanaatini soyut beyanlarla sınırlamayıp bilimsel dayanaklarla, yargısal denetime elverişli ve duraksamaya yer vermeyecek biçimde gerekçelendirmelidir.
Bilirkişi İncelemesini Gerçekleştiren Merciler
Malpraktis iddialarında mahkemeler çoğunlukla Adli Tıp Kurumu veya üniversite bünyesindeki kurulları görevlendirmektedir. Adli Tıp Kurumu bünyesinde bu tür dosyalar genellikle 2. ve 8. Adli Tıp İhtisas Kurulları tarafından ele alınmaktadır. Üniversite heyetlerinin oluşturulması durumunda uyuşmazlığa konu uzmanlık alanından en az üç profesör veya doçent görev alır. Eski dönemlerde Yüksek Sağlık Şurası incelemeleri daha yaygın bulunurken, mahkemeler ATK veya üniversite kurullarından rapor almayı daha çok tercih etmektedir.
Raporun Hukuki Niteliği ve İtiraz Usulü
Bilirkişi raporu takdiri delil niteliği taşır ve hâkimi mutlak surette bağlamaz; ancak teknik mahiyeti dolayısıyla mahkemeler uygulamada çoğunlukla uzman görüşü doğrultusunda hüküm kurar. Hâkim teknik bir konuda rapordan farklı bir sonuca varacaksa bunun tıbbi ve hukuki dayanaklarını kararında net bir şekilde göstermekle yükümlüdür.
Bilirkişi raporunun tebliğ edilmesinden itibaren iki hafta içinde rapora karşı beyan ve itirazların sunulması hakkı bulunmaktadır. Raporun eksiklik barındırması, çelişki içermesi veya bilimsellikten uzak kalması hâlinde taraflar itiraz edebilir; itirazların yerinde görülmesi durumunda mahkeme aynı heyetten ek rapor alabileceği gibi farklı bir üniversiteden veya kurumdan yeni bir heyet görevlendirebilir. Dosyada iki farklı heyetten gelen raporlar arasında çelişki bulunması halinde ise mahkemenin bu çelişkiyi gidermek amacıyla üst kuruldan yeni bir rapor alması gerekir.
Hekimin kusurlu olduğu saptandıktan sonra mahkeme maddi tazminat tutarının, özellikle iş gücü kaybı gibi zararların hesaplanması için dosyayı aktüer bilirkişiye tevdi eder.
Malpraktis davasında bilirkişi raporuna karşı itiraz süresi ne kadardır?
Bilirkişi raporunun tebliğ edilmesinden itibaren iki hafta içinde rapora karşı beyan ve itirazların sunulması hakkı tanınmaktadır.
Bilirkişi raporu hâkim açısından bağlayıcı mıdır?
Bilirkişi raporu takdiri bir delil olup hâkimi mutlak biçimde bağlamaz; ancak hâkim teknik bir konuda rapordan ayrılacaksa bunun tıbbi ve hukuki gerekçelerini kararında net olarak belirtmelidir.
Dosyada iki bilirkişi raporu birbiriyle çelişirse nasıl hareket edilir?
Farklı bilirkişi kurullarından alınan raporlar arasında çelişki bulunması durumunda, mahkemenin bu ayrışmayı gidermek amacıyla üst kuruldan yeni bir rapor alması yoluna başvurulur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy