Tensip Zaptı Nedir ve Amacı Nelerdir?
Tensip zaptı, davanın açılmasının hemen ardından mahkeme tarafından düzenlenen ve ilk duruşmaya kadar yapılması gereken işlemleri sistematik biçimde ortaya koyan resmi belgedir. Tensip tutanağının düzenlenmesindeki temel amaç, dava dosyasının usul ekonomisi ve silahların eşitliği ilkeleri gözetilerek düzenli bir şekilde ilerlemesini sağlamaktır.
Tensip Zaptı Hazırlandı İbaresi Ne Anlama Gelir?
Dava dosyasında tensip zaptı hazırlandı ibaresinin yer alması, davaya bakan mahkeme hâkiminin dava açan belgeyi incelediğini, belgede bir eksiklik görmediğini ve duruşma gününe kadar yapılması gereken usul işlemleri bakımından ilgili yerlere ve kişilere yazılar yazılmasına karar verdiğini ifade eder.
Tensip Zaptının İçeriği ve Yer Alan Ara Kararlar
Tensip zaptında tarafların yapması gereken işlemler ile bunlara tanınan yasal süreler açıkça belirtilir. Bu kapsamda davalıya cevap dilekçesi sunması için tanınan süre, tarafların delil bildirme ve tanık listesi sunma süreleri ile bilirkişi ya da keşif gider avansı gibi yargılama masraflarının yatırılması için verilen süreler tutanağa geçirilir. Tensip zaptında belirlenen bu süreler çoğu zaman kesin nitelik taşır ve süresinde işlem yapılmaması hak kaybına yol açabilir.
Tensip tutanağında ayrıca ihtiyati tedbir talepleri, müzekkere yazılması, resmî kurum ve mercilerden belge celbi, dava dosyalarının birleştirilmesi ihtimali, dosyanın tevzi ya da tevdii ile tebligatın ne şekilde yerine getirileceği gibi ara kararlar ve usuli ihtarlar yer alır. Dava dilekçesindeki eksiklikler dava şartı veya ilk itiraz niteliğinde bulunmasa dahi dilekçe eksikleri ve harç ile gider noksanları tensip zaptında gösterilerek bunların belirli bir süre içinde tamamlanması istenir.
Yargılama Usullerine Göre Tensip Zaptı ve Duruşma Günü
Tensip zaptının kapsamı ve duruşma gününün bu tutanakla belirlenip belirlenmeyeceği hususu, mahkemenin tâbi olduğu yargılama usulüne göre farklılaşır. Yazılı yargılama usulünün tatbik edildiği boşanma ve tazminat davalarında kural olarak tensip zaptı aşamasında henüz duruşma günü belirlenmez. Yazılı usulde öncelikle tarafların karşılıklı dilekçeleri teatisi tamamlanır ve dilekçelerin cevaplanmasının ardından duruşma günü tespit edilir. Bununla birlikte kimi durumlarda dilekçeler aşamasının süreceği zaman dilimi hesaplanarak duruşma günü tensip aşamasında baştan da tayin edilebilmektedir.
Basit yargılama usulünün uygulandığı mahkemelerde ise duruşma günü planlaması farklı işler. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 7/1 hükmü gereğince iş mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır. Bu doğrultuda iş mahkemelerinde tensip zaptının hazırlanması, dava tipleri itibarıyla kural olarak duruşma gününün de belirlenmiş olması anlamına gelir. Benzer biçimde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 73/4 uyarınca tüketici mahkemelerinde görülecek davalar 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun basit yargılama usulü hükümlerine tâbidir.
7036 sayılı İŞ MAHKEMELERİ KANUNU m. 7Kaynağı aç
Boşanma Davalarında Yargılama Usulü ve Özel Hükümler
Boşanma davalarında yargılama faaliyeti genel usul kurallarına tâbi olmakla birlikte 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 184 hükmünde yer alan özel düzenlemelere bağlıdır. Bu çerçevede hâkim, boşanma veya ayrılık davasının dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz. Ayrıca hâkim bu olgular hakkında gerek re'sen gerekse tarafların istemi üzerine yemin öneremez ve tarafların bu konudaki her türlü ikrarı hâkimi bağlamaz.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 184Kaynağı aç
4721 sayılı Kanun m. 184 uyarınca hâkim delilleri serbestçe takdir eder. Boşanma veya ayrılığın fer'î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerlilik kazanmaz. Bunun yanında hâkim, taraflardan birinin istemde bulunması hâlinde duruşmanın gizli yapılmasına karar verebilir.
Talimat Tensip Zaptının Niteliği
Talimat tensip zaptı, asıl davaya bakan mahkemenin yetki alanı dışındaki başka bir mahkeme aracılığıyla yürüteceği tebligat çıkarma, tanık dinleme veya belge celbi gibi işlemleri düzenleyen ilk usul belgesidir. Talimat tensip zaptı, asıl dava dosyasından ayrı bir işlem planı niteliği taşır.
Tensip zaptı hazırlandı ne anlama gelir?
Mahkeme hâkiminin dava dilekçesini incelediğini, duruşma tarihine kadar yapılması gereken usuli işlemler ve resmi yazışmalar için ilgili mercilere yazı yazılmasına karar verdiğini gösterir.
Tensip zaptında verilen sürelere uyulmaması hak kaybı doğurur mu?
Evet, tensip zaptında cevap dilekçesi, delil bildirme ve gider avansı masrafları için tayin edilen süreler çoğunlukla kesin nitelik taşıdığından sürenin kaçırılması hak kaybına yol açabilir.
Tensip zaptı hazırlandığında duruşma günü hemen verilir mi?
Duruşma gününün belirlenmesi yargılama usulüne göre değişir; basit yargılama usulüne tâbi iş davalarında tensip zaptı ile kural olarak duruşma günü belirlenirken, yazılı yargılama usulüne tâbi davalarda kural olarak dilekçeler teatisi bittikten sonra gün verilir, kimi durumlarda ise süre hesabı yapılarak baştan da gün tayin edilebilir.
Talimat tensip zaptı nedir?
Asıl davaya bakan mahkemenin başka bir yer mahkemesi aracılığıyla yerine getireceği tebligat, tanık dinlenmesi veya belge celbi gibi işlemleri düzenleyen müstakil usul belgesidir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy