Turizm Payı Mükellefiyeti ve Oranları
7138 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca, Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı'nın kuruluş amaçlarının yerine getirilmesi ile faaliyetlerinin finanse edilmesi gayesiyle muhtelif işletmelerin net satış ve kira gelirleri toplamı üzerinden turizm payı alınması esası getirilmiştir.
Turizm payı mükellefiyetinde sektörel faaliyet alanlarına göre kademeli oranlar öngörülmüştür. Bileşik tesisler, konaklama tesisleri, Kültür ve Turizm Bakanlığı belgeli yeme, içme ve eğlence tesisleri ile deniz turizmi tesis ve Bakanlık belgeli deniz turizmi araçlarından binde yedi buçuk oranında turizm payı alınır. Seyahat acentalarından münferit uçak bileti satışları ayrık tutulmak kaydıyla ve havayolu işletmelerinin ticari yolcu taşımacılığı gelirlerinden on binde yedi buçuk; Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından işletilenler haricindeki havalimanı ve terminal işletmelerinden ise binde iki oranında pay tahsil edilir.
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından kış, termal, sağlık, kırsal ve nitelikli spor turizmi gibi teşvik edilmesi uygun bulunan alanlarda faaliyette bulunan tesisler için bu oranlar yüzde elli indirimli olarak tatbik edilir.
Turizm Payının Beyanı ve Ödeme Düzeni
Turizm payı, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu kapsamında vergi mükelleflerinin tabi olduğu vergilendirme dönemini takip eden ayın 24. günü sonuna kadar, ilgililerin gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı bulundukları vergi dairesine beyan edilir. Gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmayan mükellefler ise beyan işlemlerini Gelir İdaresi Başkanlığınca tayin edilecek vergi dairesine tevdi eder. Tahakkuk eden payın ödemesi, beyanname verilen ayın 26. günü akşamına kadar tamamlanır.
Yurt Dışı Varlıkların Bildirimi ve Defter Kayıt Esasları
7186 sayılı Kanun düzenlemeleri uyarınca, Türkiye haricinde tutulan nakit, döviz, altın ile menkul kıymet ve sair sermaye piyasası enstrümanlarının 31 Aralık 2019 tarihine kadar yurt içindeki bankacılık sistemine yahut aracı kurumlara bildirilmesi halinde, ilgili gerçek ve tüzel kişiler bu iktisadi varlıkları serbest biçimde tasarruf etme hakkına sahip olur.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca defter tutma mecburiyetinde olan mükellefler, bahse konu kapsamda Türkiye'ye transfer ettikleri varlıkları, dönemin ticari kazancının belirlenmesinde dikkate almaksızın işletme aktifine intikal ettirebilir. Söz konusu varlıklar hem vergiye tabi kazancın tespitinde hem de kurumlar yönünden dağıtılabilir kâr payı hesabında yer verilmeksizin işletmeden çekilebilir.
Yurt dışındaki banka ve finansal kuruluşlardan kullanılan ve 19 Temmuz 2019 tarihi itibarıyla kanuni defterlerde yer alan kredilerin en geç 31 Aralık 2019 tarihine kadar ifasında değerlendirilen yurt dışı varlıklar, defter kayıtlarından düşülmeleri koşuluyla ülkeye getirilme şartı aranmaksızın kanuni düzenlemeden yararlandırılır. Benzer şekilde, 19 Temmuz 2019 itibarıyla defterlerde görülen sermaye avanslarının bu tarihten önce ülkeye getirilmiş yurt dışı varlıklarla finanse edilmiş olması vaziyetinde, avans kayıtlarının defterden düşülmesiyle aynı imkandan faydalanılır.
Banka ve aracı kurumlar, kendilerine tevdi edilen yurt dışı varlık bildirimleri üzerinden yüzde bir oranında vergi hesaplar. Hesaplanan meblağ, bildirimin gerçekleştirildiği ayı takip eden ayın 15. günü akşamına kadar vergi sorumlusu sıfatıyla beyan edilip ödenir. Düzenleme uyarınca ödenen bu vergiler hiçbir suretle safi kazancın tespitinde gider olarak dikkate alınamaz ve diğer vergilerden mahsup edilemez. Ayrıca Türkiye'ye getirilen varlıkların elden çıkarılmasından mütevellit zararlar, gelir veya kurumlar vergisi yönünden gider ya da indirim konusu yapılamaz.
Yurt İçi Varlıkların Beyanı ve Vergi İncelemesi Güvencesi
Türkiye'de mevcut olmasına rağmen yasal defterlere intikal ettirilmemiş para, altın, döviz, menkul kıymet, sair sermaye piyasası araçları ve taşınmazlar, münhasıran gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince 31 Aralık 2019 tarihine kadar vergi dairelerine beyan edilebilir. Bu kıymetler 31 Aralık 2019 tarihine kadar dönem kazancına dahil edilmeksizin defter kayıtlarına alınabilir.
Vergi dairesine beyan edilen yurt içi varlıkların rayici üzerinden yüzde bir oranında vergi tarh edilir ve bu vergi tarhiyat ayını izleyen ayın sonuna kadar ödenir. Söz konusu vergi gider yazılamaz, mahsup edilemez ve bahse konu varlıkların elden çıkarılması neticesinde oluşan zararlar gelir ve kurumlar vergisi uygulamasında indirim yahut gider sayılamaz.
Yetkili mercilere usulüne uygun olarak bildirilen yurt dışı varlıklar ile vergi dairesine beyan edilen yurt içi iktisadi kıymetler sebebiyle mükellefler nezdinde hiçbir suretle vergi incelemesi ve tarhiyatı yapılmaz. Bu muafiyetten istifade edilebilmesi için tahakkuk eden verginin kanuni süresinde ödenmesi ve yurt dışı varlıkların bildirimden itibaren üç ay içinde Türkiye'ye fiilen getirilmesi veya yurt içi finansal hesaplara aktarılması şarttır.
Turizm payı indiriminden kimler yararlanabilir?
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından kış, termal, sağlık, kırsal ve nitelikli spor turizmi gibi teşviki uygun görülen alanlardaki tesisler turizm payı oranlarını yüzde elli indirimli uygular.
Gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti olmayanlar turizm payını nereye beyan eder?
Gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmayan mükellefler turizm payı beyannamesini Gelir İdaresi Başkanlığınca belirlenecek vergi dairesine verir.
Varlık Barışı kapsamındaki varlıkların elden çıkarılmasından doğan zararlar gider yazılabilir mi?
Gerek Türkiye'ye getirilen yurt dışı varlıkların gerekse deftere kaydedilen yurt içi varlıkların elden çıkarılmasından doğan zararlar gelir veya kurumlar vergisinde gider ya da indirim kabul edilmez.
Varlık Barışında vergi incelemesi korumasından yararlanma şartları nelerdir?
Vergi incelemesi ve tarhiyatı yapılmaması için tarh edilen verginin vadesinde ödenmesi ve bildirilen yurt dışı varlıkların 3 ay içinde Türkiye'ye getirilmesi veya yerel hesaplara aktarılması gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy