Özel tüketim vergisi, katma değer vergisinin yanı sıra ithalat, imalat veya ilk iktisap aşamasında uygulanan tek aşamalı bir dolaylı vergidir. Katma değer vergisinden farklı nitelik taşıyan bu vergi, tek bir defaya mahsus olmak üzere malın durumuna göre ilgili aşamada tahsil edilir.
Özel Tüketim Vergisinin Amacı ve Yasal Çerçevesi
Özel Tüketim Vergisi Kanunu 12.06.2002 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmış ve 01.08.2002 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu düzenleme ile daha önce yürürlükte olan 16 adet dolaylı vergi kaldırılarak tek bir kalem altında toplanmıştır.
Kanunun gerekçesinde; tüketicilerin değişen harcamalarına göre vergilerin düzenlenmesi, mevcut karmaşık yapının sadeleştirilmesi ve Avrupa Birliği'ne uyum sağlanması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda daha önce farklı adlar altında alınan vergiler bir kalemde toplanmış; önceden vergi konusu olmayan harcamalar, alımlar ve ürünler vergi kapsamına alınmıştır.
Vergi Kapsamındaki Mallar ve Taşıtlarda Sistem
Özel tüketim vergisinin kapsamına giren mallar dört ayrı listede toplanmıştır. Kanun kapsamındaki bu gruplar akaryakıt, motorlu taşıtlar, kolalı ve alkollü içecekler ile tütün mamulleri, dayanıklı tüketim malları ve lüks tüketim malları olarak özetlenmektedir.
Taşıtların ilk iktisabında daha önce uygulanan taşıt alım vergisinde aracın ağırlığı esas alınırken, bu sistem ÖTV ile terk edilmiştir. Yeni sistemle birlikte motor hacmine göre vergilendirme yöntemine geçilmiştir.
Özel Tüketim Vergisinde Mükellefiyet
Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 4. maddesi uyarınca verginin mükellefi; (I), (III) ve (IV) sayılı tarifelerdeki mallar ile (II) sayılı tarifedeki mallardan kayıt ve tescile tabi olmayanları imal, inşa veya ithal edenler ile bu malların müzayede yoluyla satışını gerçekleştirenlerdir.
(II) sayılı tarifede yer alan mallardan kayıt ve tescile tabi olanlar için ise mükellefiyet; motorlu araç ticareti yapanlar, kullanmak üzere ithal edenler veya müzayede yoluyla satışını gerçekleştirenler üzerinde doğar.
Vergiyi Doğuran Olay
Yurt içi mal teslimlerinde ve ilk iktisap hallerinde vergiyi doğuran olay, malın teslimi veya ilk iktisabıyla meydana gelir. Malın tesliminden önce fatura veya benzeri belgelerin verilmesi hallerinde ise bu belgelerde gösterilen miktarla sınırlı olmak üzere fatura veya benzeri belgelerin düzenlenmesi anında vergi doğar. Kısım kısım mal teslim edilmesi mutat olan veya bu hususlarda mutabık kalınan durumlarda her bir kısmın teslimi, komisyoncular vasıtasıyla veya konsinyasyon suretiyle yapılan satışlarda ise malların alıcıya teslimi vergiyi doğurmaktadır.
İthalatta vergiyi doğuran olay, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'na göre gümrük yükümlülüğünün doğması; ithalat vergilerine tabi olmayan işlemlerde ise gümrük beyannamesinin tescilidir.
Özel tüketim vergisi kaç kez ödenir?
Özel tüketim vergisi, katma değer vergisinden farklı olarak tek aşamalı bir vergi olup tek bir defaya mahsus olmak üzere malın durumuna göre ithalat, imalat veya ilk iktisap aşamasında uygulanır.
İthalatta ÖTV ne zaman doğar?
İthalat işlemlerinde vergiyi doğuran olay, 4458 sayılı Gümrük Kanunu kapsamında gümrük yükümlülüğünün doğması veya ithalat vergilerine tabi olmayan işlemlerde gümrük beyannamesinin tescili ile gerçekleşir.
Özel tüketim vergisi hangi mal gruplarını kapsar?
Verginin kapsamına giren mallar dört ayrı listede toplanmış olup genel olarak akaryakıt, motorlu taşıtlar, kolalı ve alkollü içecekler ile tütün mamulleri, dayanıklı tüketim malları ve lüks tüketim mallarından oluşur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy