5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 305. maddesinin 29/6/2005 tarihli ve 5377 sayılı Kanunla değişik birinci fıkrası, temel millî yararlara aykırı fiiller için veya bu yüzden yabancı kişi ya da kuruluştan maddi yarar elde etmeyi suç sayar. Cezası, üç yıldan on yıla kadar hapis ile onbin güne kadar adlî para cezasıdır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 305Kaynağı aç
Temel millî yararlara karşı fiillerde bulunmak maksadıyla veya bu nedenle,
yabancı kişi veya kuruluşlardan doğrudan doğruya veya dolaylı olarak kendisi
veya başkası için maddi yarar sağlayan vatandaşa ya da Türkiye'de bulunan
yabancıya, üç yıldan on yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adlî para cezası
verilir. Yarar sağlayan veya vaat eden kişi hakkında da aynı cezaya hükmolunur.
(2) (Değişik fıkra: 29/6/2005 – 5377/38 md.) Fiilin savaş sırasında
işlenmiş olması hâlinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.
(3) Suç savaş hali dışında işlendiği takdirde, bu nedenle kovuşturma
yapılması Adalet Bakanının iznine bağlıdır.
(4) Temel milli yararlar deyiminden; bağımsızlık, toprak bütünlüğü, milli
güvenlik ve Cumhuriyetin Anayasada belirtilen temel nitelikleri anlaşılır.
Yabancı devlet aleyhine asker toplama
Kimler hakkında uygulanır
Değişik birinci fıkra hem vatandaşı hem Türkiye'de bulunan yabancıyı kapsar. Yararın maddi nitelikte olması ve Türkiye'de bulunan yabancının da fail olabilmesi, 5377 sayılı Kanun değişikliğine bağlıdır. Yarar, yabancı kişi veya kuruluştan doğrudan doğruya ya da dolaylı biçimde, failin kendisi veya bir başkası için elde edilebilir.
Yararı veren veya vaat eden kişi
Aynı fıkraya göre yarar sağlayan kişi ile yarar vaat eden kişi, yarar elde eden kişiye hükmedilen cezanın aynısıyla cezalandırılır.
Savaş sırasında artırım
305. maddenin değişik ikinci fıkrasına göre fiilin savaş sırasında işlenmesi, verilecek cezanın yarı oranında artırılmasını gerektirir.
Savaş hali dışında izin
Suç savaş hali dışında işlenmişse, bu nedenle kovuşturma yapılması Adalet Bakanının iznine bağlıdır. Hüküm izni kovuşturmaya bağlamıştır; soruşturma bakımından aynı iznin aranıp aranmadığı bu fıkrada düzenlenmez.
Temel millî yararların tanımı
Maddenin dördüncü fıkrasına göre temel millî yararlardan bağımsızlık, toprak bütünlüğü, millî güvenlik ve Cumhuriyetin Anayasada belirtilen temel nitelikleri anlaşılır.
Tamamlanma konusunda gerekçe açıklaması
Adalet Komisyonu raporundaki açıklamada, sağlanan yararın kabul edilmesi suçun tamamlanması için yeterli görülmüş; ayrıca fiilen temel millî yararlara karşı eylemde bulunulması zorunlu sayılmamıştır. Bu anlatım kanun maddesinin metni değil, komisyon raporundaki gerekçe açıklamasıdır.
TCK m. 305'te ceza nedir?
Yaptırım, maddi yarar elde eden vatandaş ile Türkiye'de bulunan yabancı içindir. Hapis üç yıl ile on yıl arasında değişir; ayrıca adlî para cezası onbin günü aşmayacak biçimde verilir.
Yararı sağlayan kişi de cezalandırılır mı?
Evet. Yarar sağlayan veya vaat eden kişi hakkında da yarar sağlayana hükmolunan cezanın aynısına hükmolunur.
Savaş sırasında ceza artar mı?
Değişik ikinci fıkraya göre fiil savaş sırasında işlenmişse verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Kovuşturma için izin gerekir mi?
Suç savaş hali dışında işlenmişse bu nedenle kovuşturma yapılması Adalet Bakanının iznine bağlıdır.
Temel millî yararlar neyi kapsar?
Bağımsızlık, toprak bütünlüğü, millî güvenlik ve Cumhuriyetin Anayasada belirtilen temel nitelikleri anlaşılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy