Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 135. maddesine göre verilen iletişimin tespiti veya dinleme kararı uygulanırken kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi ya da aynı maddenin birinci fıkrası uyarınca hâkim onayının alınamaması hâlinde uygulama Cumhuriyet savcısı tarafından derhâl sona erdirilir. Tespit veya dinlemeye ilişkin kayıtlar, savcının denetimi altında en geç on gün içinde yok edilir ve durum tutanağa bağlanır. Beraat kararı verilmesi hâlinde bu kayıtlar hâkim denetimi altında aynı usulle yok edilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 137Kaynağı aç
Cumhuriyet savcısı veya görevlendireceği adlî kolluk görevlisi,
telekomünikasyon hizmeti veren kurum ve kuruluşların yetkililerinden iletişimin
tespiti, dinlenmesi veya kayda alınması işlemlerinin yapılmasını ve bu amaçla
cihazların yerleştirilmesini yazılı olarak istediğinde, bu istem derhâl yerine
getirilir; yerine getirilmemesi hâlinde zor kullanılabilir. İşlemin başladığı
ve bitirildiği tarih ve saat ile işlemi yapanın kimliği bir tutanakla saptanır.
(2) 135 inci maddeye göre verilen karar gereğince tutulan kayıtlar,
Cumhuriyet Savcılığınca görevlendirilen kişiler tarafından çözülerek metin
hâline getirilir. Yabancı dildeki kayıtlar, tercüman aracılığı ile Türkçe'ye
çevrilir.
(3) 135 inci maddeye göre verilen kararın uygulanması sırasında şüpheli
hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi ya da aynı maddenin
birinci fıkrasına göre hâkim onayının alınamaması halinde, bunun uygulanmasına
Cumhuriyet savcısı tarafından derhâl son verilir. Bu durumda, yapılan tespit
veya dinlemeye ilişkin kayıtlar Cumhuriyet savcısının denetimi altında en geç
on gün içinde yok edilerek, durum bir tutanakla tespit edilir. (Ek
cümle:8/7/2021-7331/18 md.) Beraat kararı verilmesi durumunda da tespit
veya dinlemeye ilişkin kayıtlar, hâkim denetimi altında aynı usulle yok edilir.
(4) Tespit ve dinlemeye ilişkin kayıtların yok edilmesi halinde
soruşturma veya kovuşturma evresinin bitiminden itibaren, en geç onbeş gün
içinde, Cumhuriyet başsavcılığı veya mahkeme,
tedbirin nedeni, kapsamı, süresi ve sonucu hakkında ilgilisine yazılı olarak
bilgi verir.[42][43]
Tesadüfen elde edilen deliller
Dinleme, kayda alma ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi
Şüpheli veya sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişimi; suç işlendiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması ve başka suretle delil elde edilmesi imkânının olmaması durumunda dinlenebilir, kayda alınabilir ve sinyal bilgileri değerlendirilebilir. Karar kural olarak hâkim tarafından verilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı da karar verebilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 135Kaynağı aç
dolayısıyla yapılan soruşturma ve kovuşturmada, suç işlendiğine ilişkin somut
delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka suretle delil
elde edilmesi imkânının bulunmaması durumunda, hâkim
veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının kararıyla
şüpheli veya sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişimi dinlenebilir, kayda
alınabilir ve sinyal bilgileri değerlendirilebilir. Cumhuriyet savcısı kararını
derhâl hâkimin onayına sunar ve hâkim, kararını en geç yirmi dört saat içinde verir.
Sürenin dolması veya hâkim tarafından aksine
karar verilmesi hâlinde tedbir Cumhuriyet savcısı tarafından derhâl kaldırılır.[38]
(Mülga son iki cümle: 24/11/2016-6763/26 md.)
(2) (Ek: 21/2/2014–6526/12 md.) Talepte bulunulurken hakkında bu
madde uyarınca tedbir kararı verilecek hattın veya iletişim aracının sahibini
ve biliniyorsa kullanıcısını gösterir belge veya rapor eklenir.
(3) Şüpheli veya sanığın tanıklıktan çekinebilecek kişilerle arasındaki
iletişimi kayda alınamaz. Kayda alma gerçekleştikten sonra bu durumun
anlaşılması hâlinde, alınan kayıtlar derhâl yok edilir.[39]
(4) Birinci fıkra hükmüne göre verilen kararda, yüklenen suçun türü,
hakkında tedbir uygulanacak kişinin kimliği, iletişim aracının türü, telefon
numarası veya iletişim bağlantısını tespite imkân veren kodu, tedbirin türü,
kapsamı ve süresi belirtilir. Tedbir kararı en çok iki ay için verilebilir; bu
süre, bir ay daha uzatılabilir. (Ek cümle: 25/5/2005 – 5353/17 md.) Ancak,
örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili olarak gerekli görülmesi
halinde, hâkim yukarıdaki sürelere ek olarak
her defasında bir aydan fazla olmamak ve toplam üç ayı geçmemek üzere
uzatılmasına karar verebilir.
(5) Şüpheli veya sanığın
yakalanabilmesi için, mobil telefonun yeri, hâkim veya gecikmesinde sakınca
bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının kararına istinaden tespit edilebilir. Bu
hususa ilişkin olarak verilen kararda, mobil telefon numarası ve tespit
işleminin süresi belirtilir. Tespit işlemi en çok iki ay için yapılabilir; bu
süre, bir ay daha uzatılabilir.[40]
(6) (Ek: 2/12/2014-6572/42 md.) Şüpheli ve sanığın
telekomünikasyon yoluyla iletişiminin tespiti, soruşturma aşamasında hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet
savcısı, kovuşturma aşamasında mahkeme kararına istinaden yapılır.
Kararda, yüklenen suçun türü, hakkında tedbir uygulanacak kişinin kimliği,
iletişim aracının türü, telefon numarası veya iletişim bağlantısını tespite
imkân veren kodu ve tedbirin süresi belirtilir. (Ek cümleler:
24/11/2016-6763/26 md.) Cumhuriyet savcısı
kararını yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunar ve hâkim, kararını en geç
yirmi dört saat içinde verir. Sürenin dolması veya hâkim tarafından aksine
karar verilmesi hâlinde kayıtlar derhâl imha edilir.
(7) Bu madde hükümlerine göre alınan karar ve yapılan işlemler, tedbir
süresince gizli tutulur.
(8) Bu madde kapsamında dinleme, kayda
alma ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesine ilişkin hükümler ancak aşağıda
sayılan suçlarla ilgili olarak uygulanabilir:
a) Türk Ceza Kanununda yer alan;
1. Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti (madde 79, 80) ile organ veya doku ticareti (madde 91),
2. Kasten öldürme (madde 81, 82, 83),
3. İşkence (madde 94, 95),
4. Cinsel saldırı (birinci fıkra hariç, madde 102),
5. Çocukların cinsel istismarı (madde 103),
6. (Ek: 21/2/2014 – 6526/12 md.) Nitelikli hırsızlık (madde 142)
ve yağma (madde 148, 149) ile nitelikli
dolandırıcılık (madde 158),
7. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188),
8. Parada sahtecilik (madde 197),
9. (Mülga: 21/2/2014 – 6526/12 md.; Yeniden düzenleme:
24/11/2016-6763/26 md.) Suç işlemek amacıyla
örgüt kurma (madde 220, fıkra üç),
10. (Ek: 25/5/2005 – 5353/17 md.) Fuhuş (madde 227),
11. İhaleye fesat karıştırma (madde 235),
12. (Ek: 24/11/2016-6763/26 md.) Tefecilik
(madde 241),
13. Rüşvet (madde 252),
14. Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama (madde 282),
15. (Değişik: 2/12/2014-6572/42 md.) Devletin
birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak (madde 302) ,
16. (Ek: 2/12/2014-6572/42 md.) Anayasal Düzene ve Bu Düzenin
İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309, 311, 312, 313, 314, 315, 316),
17. Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk (madde 328, 329, 330, 331,
333, 334, 335, 336, 337) suçları.
b) Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunda
tanımlanan silah kaçakçılığı (madde 12) suçları.
c) (Ek: 25/5/2005 – 5353/17 md.) Bankalar Kanununun 22 nci
maddesinin (3) ve (4) numaralı fıkralarında tanımlanan zimmet suçu,[41]
d) Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda
tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar.
e) Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü
maddelerinde tanımlanan suçlar.
(9) Bu maddede belirlenen esas ve usuller dışında hiç kimse, bir
başkasının telekomünikasyon yoluyla iletişimini dinleyemez ve kayda alamaz.
Müdafiin bürosu ve yerleşim yeri
Cumhuriyet savcısı, 135. maddenin birinci fıkrası kapsamındaki kararını derhâl hâkimin onayına sunar. Hâkim kararını en geç yirmi dört saat içinde verir. Süre dolarsa veya hâkim aksine karar verirse tedbir Cumhuriyet savcısı tarafından derhâl kaldırılır. Bu sonuç, tedbirin kaldırılmasına ilişkindir.
Hangi suçlarda uygulanabileceği ve usul dışı dinleme yasağı
135. madde kapsamında dinleme, kayda alma ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesine ilişkin hükümler ancak maddede sayılan suçlarla ilgili olarak uygulanabilir. Sayılan suçlar dışında bu hükümler uygulanamaz.
135. maddede belirlenen esas ve usuller dışında hiç kimse, bir başkasının telekomünikasyon yoluyla iletişimini dinleyemez ve kayda alamaz.
Tanıklıktan çekinebilecek kişilerle iletişim
Şüpheli veya sanığın tanıklıktan çekinebilecek kişilerle arasındaki iletişimi kayda alınamaz. Kayıt alındıktan sonra bu durum anlaşılırsa alınan kayıtlar derhâl yok edilir. Yok etme, bu fıkrada belirtilen duruma bağlıdır.
Tedbir kararının süresi
135. maddenin birinci fıkrasına göre verilen tedbir kararı en çok iki ay için verilebilir; bu süre bir ay daha uzatılabilir. Örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili olarak gerekli görülürse hâkim, bu sürelere ek olarak her defasında bir aydan fazla olmamak ve toplam üç ayı geçmemek üzere uzatmaya karar verebilir. Bu süreler tedbir kararının süresine ilişkindir.
İletişimin tespitinde derhâl imha
135. maddenin altıncı fıkrasındaki iletişimin tespitinde Cumhuriyet savcısı kararını yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunar. Hâkim kararını en geç yirmi dört saat içinde verir. Sürenin dolması veya hâkimin aksine karar vermesi hâlinde kayıtlar derhâl imha edilir. Bu imha, fıkradaki onay süresinin dolmasına veya aksine karara bağlıdır.
Tedbir süresince gizlilik
135. madde hükümlerine göre alınan karar ve yapılan işlemler, tedbir süresince gizli tutulur. Gizlilik süresi metinde tedbir süresiyle sınırlıdır.
Soruşturma sonucuna veya onay alınamamasına bağlı yok etme
135. maddeye göre verilen kararın uygulanması sırasında iki hâl düzenlenmiştir: kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi ve aynı maddenin birinci fıkrasına göre hâkim onayının alınamaması. Bu hâllerden biri gerçekleşirse Cumhuriyet savcısı uygulamaya derhâl son verir. Yapılan tespit veya dinlemeye ilişkin kayıtlar savcının denetimi altında en geç on gün içinde yok edilir; durum bir tutanakla tespit edilir.
Beraat kararı verilmesi durumunda da tespit veya dinlemeye ilişkin kayıtlar, hâkim denetimi altında 137. maddenin üçüncü fıkrasındaki usulle yok edilir.
Yok etme sonrası yazılı bildirim
Tespit ve dinlemeye ilişkin kayıtların yok edilmesi hâlinde, soruşturma veya kovuşturma evresinin bitiminden itibaren en geç on beş gün içinde Cumhuriyet başsavcılığı veya mahkeme ilgilisine yazılı bilgi verir. Bildirim tedbirin nedenini, kapsamını, süresini ve sonucunu içerir. Bildirim, kayıtların yok edilmesi hâline ve ilgili evrenin bitimine bağlanmıştır.
Sık sorulan sorular
Kovuşturmaya yer olmadığı kararında dinleme kayıtları ne zaman yok edilir?
135. maddeye göre verilen karar uygulanırken kovuşturmaya yer olmadığına karar verilirse uygulama derhâl sona erdirilir. Tespit veya dinleme kayıtları, Cumhuriyet savcısının denetimi altında en geç on gün içinde yok edilir ve durum tutanağa bağlanır.
Hâkim onayı alınamazsa kayıtlar ne olur?
135. maddenin birinci fıkrasına göre hâkim onayı alınamazsa Cumhuriyet savcısı uygulamaya derhâl son verir. Tespit veya dinlemeye ilişkin kayıtlar, savcının denetimi altında en geç on gün içinde yok edilerek durum tutanakla tespit edilir.
Beraat kararında kayıtlar kimin denetiminde yok edilir?
Beraat kararı verilmesi durumunda tespit veya dinlemeye ilişkin kayıtlar, hâkim denetimi altında ve 137. maddenin üçüncü fıkrasındaki yok etme usulüyle yok edilir.
Kayıtlar yok edilince ilgiliye ne zaman bilgi verilir?
Kayıtların yok edilmesi hâlinde, soruşturma veya kovuşturma evresinin bitiminden itibaren en geç on beş gün içinde yazılı bildirim yapılır. Bildirimde tedbirin nedeni, kapsamı, süresi ve sonucu yer alır.
Tanıklıktan çekinilebilecek kişiyle yapılan kayıt ne zaman yok edilir?
Şüpheli veya sanığın tanıklıktan çekinebilecek kişilerle arasındaki iletişimi kayda alınamaz. Bu durum kayıt alındıktan sonra anlaşılırsa alınan kayıtlar derhâl yok edilir.
Savcının acele kararını hâkim ne kadar sürede inceler?
Gecikmesinde sakınca bulunan hâlde Cumhuriyet savcısı kararını derhâl hâkimin onayına sunar. Hâkim en geç yirmi dört saat içinde karar verir. Süre dolarsa veya hâkim aksine karar verirse tedbir derhâl kaldırılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

