Telefon Dinleme Kararı Hangi Durumlarda Verilir

by Avukat Erdal Ersoy
Telefon Dinleme Kararı Hangi Durumlarda Verilir

Telekomünikasyon yoluyla iletişimin dinlenmesi, kayda alınması ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi; bir suç dolayısıyla yürütülen soruşturma veya kovuşturmada, suçun işlendiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması ve başka yoldan delil elde edilme imkânının kalmaması hâlinde uygulanabilen bir ceza muhakemesi tedbiridir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 135/9 uyarınca kanunda gösterilen usul ve esaslar haricinde hiç kimse bir başkasının telekomünikasyon yoluyla iletişimini dinleyemez ve kayıt altına alamaz.

5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 135Kaynağı aç
Madde 135 – (1) (Değişik: 21/2/2014–6526/12 md.) Bir suç
dolayısıyla yapılan soruşturma ve kovuşturmada, suç işlendiğine ilişkin somut
delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka suretle delil
elde edilmesi imkânının bulunmaması durumunda, hâkim
veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının kararıyla
şüpheli veya sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişimi dinlenebilir, kayda
alınabilir ve sinyal bilgileri değerlendirilebilir. Cumhuriyet savcısı kararını
derhâl hâkimin onayına sunar ve hâkim, kararını en geç yirmi dört saat içinde verir.
Sürenin dolması veya hâkim tarafından aksine
karar verilmesi hâlinde tedbir Cumhuriyet savcısı tarafından derhâl kaldırılır.[38]
(Mülga son iki cümle: 24/11/2016-6763/26 md.)
(2) (Ek: 21/2/2014–6526/12 md.) Talepte bulunulurken hakkında bu
madde uyarınca tedbir kararı verilecek hattın veya iletişim aracının sahibini
ve biliniyorsa kullanıcısını gösterir belge veya rapor eklenir.
(3) Şüpheli veya sanığın tanıklıktan çekinebilecek kişilerle arasındaki
iletişimi kayda alınamaz. Kayda alma gerçekleştikten sonra bu durumun
anlaşılması hâlinde, alınan kayıtlar derhâl yok edilir.[39]
(4) Birinci fıkra hükmüne göre verilen kararda, yüklenen suçun türü,
hakkında tedbir uygulanacak kişinin kimliği, iletişim aracının türü, telefon
numarası veya iletişim bağlantısını tespite imkân veren kodu, tedbirin türü,
kapsamı ve süresi belirtilir. Tedbir kararı en çok iki ay için verilebilir; bu
süre, bir ay daha uzatılabilir. (Ek cümle: 25/5/2005 – 5353/17 md.) Ancak,
örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili olarak gerekli görülmesi
halinde, hâkim yukarıdaki sürelere ek olarak
her defasında bir aydan fazla olmamak ve toplam üç ayı geçmemek üzere
uzatılmasına karar verebilir.
(5) Şüpheli veya sanığın
yakalanabilmesi için, mobil telefonun yeri, hâkim veya gecikmesinde sakınca
bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının kararına istinaden tespit edilebilir. Bu
hususa ilişkin olarak verilen kararda, mobil telefon numarası ve tespit
işleminin süresi belirtilir. Tespit işlemi en çok iki ay için yapılabilir; bu
süre, bir ay daha uzatılabilir.[40]
(6) (Ek: 2/12/2014-6572/42 md.) Şüpheli ve sanığın
telekomünikasyon yoluyla iletişiminin tespiti, soruşturma aşamasında hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet
savcısı, kovuşturma aşamasında mahkeme kararına istinaden yapılır.
Kararda, yüklenen suçun türü, hakkında tedbir uygulanacak kişinin kimliği,
iletişim aracının türü, telefon numarası veya iletişim bağlantısını tespite
imkân veren kodu ve tedbirin süresi belirtilir. (Ek cümleler:
24/11/2016-6763/26 md.) Cumhuriyet savcısı
kararını yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunar ve hâkim, kararını en geç
yirmi dört saat içinde verir. Sürenin dolması veya hâkim tarafından aksine
karar verilmesi hâlinde kayıtlar derhâl imha edilir.
(7) Bu madde hükümlerine göre alınan karar ve yapılan işlemler, tedbir
süresince gizli tutulur.
(8) Bu madde kapsamında dinleme, kayda
alma ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesine ilişkin hükümler ancak aşağıda
sayılan suçlarla ilgili olarak uygulanabilir:
a) Türk Ceza Kanununda yer alan;
1. Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti (madde 79, 80) ile organ veya doku ticareti (madde 91),
2. Kasten öldürme (madde 81, 82, 83),
3. İşkence (madde 94, 95),
4. Cinsel saldırı (birinci fıkra hariç, madde 102),
5. Çocukların cinsel istismarı (madde 103),
6. (Ek: 21/2/2014 – 6526/12 md.) Nitelikli hırsızlık (madde 142)
ve yağma (madde 148, 149) ile nitelikli
dolandırıcılık (madde 158),
7. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188),
8. Parada sahtecilik (madde 197),
9. (Mülga: 21/2/2014 – 6526/12 md.; Yeniden düzenleme:
24/11/2016-6763/26 md.) Suç işlemek amacıyla
örgüt kurma (madde 220, fıkra üç),
10. (Ek: 25/5/2005 – 5353/17 md.) Fuhuş (madde 227),
11. İhaleye fesat karıştırma (madde 235),
12. (Ek: 24/11/2016-6763/26 md.) Tefecilik
(madde 241),
13. Rüşvet (madde 252),
14. Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama (madde 282),
15. (Değişik: 2/12/2014-6572/42 md.) Devletin
birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak (madde 302) ,
16. (Ek: 2/12/2014-6572/42 md.) Anayasal Düzene ve Bu Düzenin
İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309, 311, 312, 313, 314, 315, 316),
17. Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk (madde 328, 329, 330, 331,
333, 334, 335, 336, 337) suçları.
b) Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunda
tanımlanan silah kaçakçılığı (madde 12) suçları.
c) (Ek: 25/5/2005 – 5353/17 md.) Bankalar Kanununun 22 nci
maddesinin (3) ve (4) numaralı fıkralarında tanımlanan zimmet suçu,[41]
d) Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda
tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar.
e) Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü
maddelerinde tanımlanan suçlar.
(9) Bu maddede belirlenen esas ve usuller dışında hiç kimse, bir
başkasının telekomünikasyon yoluyla iletişimini dinleyemez ve kayda alamaz.
Müdafiin bürosu ve yerleşim yeri

Telefon Dinleme Talebi ve Karar Alma Prosedürü

Ceza Muhakemesi Kanunu m. 135/1 uyarınca iletişimin dinlenmesi ve kayda alınması kararı kural olarak hâkim tarafından verilir. Ancak gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı da bu yönde karar verebilmektedir. Cumhuriyet savcısının verdiği dinleme kararı derhâl hâkim onayına sunulur. Hâkim, kararını en geç yirmi dört saat içinde vermek zorundadır. Belirtilen sürenin dolması veya hâkimin aksine karar vermesi hâlinde uygulanan tedbir Cumhuriyet savcısı tarafından derhâl kaldırılır.

Ceza Muhakemesi Kanunu m. 135/2 kapsamında dinleme tedbirine ilişkin talepte bulunulurken, hakkında tedbir kararı verilecek telefon hattının veya iletişim aracının sahibini ve biliniyorsa kullanıcısını gösteren resmî belge veya raporun talebe eklenmesi zorunludur. Ayrıca Ceza Muhakemesi Kanunu m. 135/7 gereğince iletişimin denetlenmesine yönelik alınan kararlar ve icra edilen tüm işlemler tedbir süresi boyunca tamamen gizli tutulur.

Telefon Dinleme Yasağı Olan Kişiler ve İstisnalar

Ceza Muhakemesi Kanunu m. 135/3 hükmüne göre şüpheli veya sanığın tanıklıktan çekinebilecek kişilerle arasındaki iletişimi kayda alınamaz. Şayet bu kişilerle yapılan iletişimin kayda alınması gerçekleşmiş ve bu durum sonradan anlaşılmışsa, elde edilen kayıtlar derhâl yok edilir.

Şüpheli veya sanığın müdafii ile olan iletişimi de özel bir koruma altındadır. Ceza Muhakemesi Kanunu m. 136/1 uyarınca şüpheli veya sanığa yüklenen suç dolayısıyla müdafiin bürosu, konutu ve yerleşim yerindeki telekomünikasyon araçları hakkında iletişim denetlemesi tedbirleri uygulanamaz.

5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 136Kaynağı aç
Madde 136 – (1) Şüpheli veya sanığa yüklenen suç dolayısıyla
müdafiin bürosu, konutu ve yerleşim yerindeki telekomünikasyon araçları
hakkında, 135 inci madde hükmü uygulanamaz.
Kararların yerine getirilmesi, iletişim içeriklerinin yok edilmesi

Mobil Telefonun Yerinin Tespiti

Şüpheli veya sanığın yakalanabilmesi amacıyla mobil telefonunun yeri Ceza Muhakemesi Kanunu m. 135/5 uyarınca hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının kararına istinaden tespit edilebilir. İlgili kararda mobil telefon numarası ile tespit işleminin süresinin açıkça yer alması gerekir. Mobil telefonun yerinin tespiti işlemi en çok iki ay için yapılabilir ve bu süre zorunlu hâllerde en fazla bir ay daha uzatılabilir.

Dinleme Kararlarının İcrası ve Ses Kayıtlarının Çözümü

Ceza Muhakemesi Kanunu m. 137/1 hükmü uyarınca telekomünikasyon hizmeti veren kurum ve kuruluşların yetkilileri; iletişimin tespiti, dinlenmesi veya kayda alınması işlemlerinin yapılması ve bu amaçla teknik cihazların yerleştirilmesi yönündeki yazılı istemi derhâl yerine getirmekle yükümlüdür. İstem gereğinin yerine getirilmemesi durumunda yetkililerce zor kullanılabilir.

5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 137Kaynağı aç
Madde 137 – (1) 135 inci maddeye göre verilecek karar gereğince
Cumhuriyet savcısı veya görevlendireceği adlî kolluk görevlisi,
telekomünikasyon hizmeti veren kurum ve kuruluşların yetkililerinden iletişimin
tespiti, dinlenmesi veya kayda alınması işlemlerinin yapılmasını ve bu amaçla
cihazların yerleştirilmesini yazılı olarak istediğinde, bu istem derhâl yerine
getirilir; yerine getirilmemesi hâlinde zor kullanılabilir. İşlemin başladığı
ve bitirildiği tarih ve saat ile işlemi yapanın kimliği bir tutanakla saptanır.
(2) 135 inci maddeye göre verilen karar gereğince tutulan kayıtlar,
Cumhuriyet Savcılığınca görevlendirilen kişiler tarafından çözülerek metin
hâline getirilir. Yabancı dildeki kayıtlar, tercüman aracılığı ile Türkçe'ye
çevrilir.
(3) 135 inci maddeye göre verilen kararın uygulanması sırasında şüpheli
hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi ya da aynı maddenin
birinci fıkrasına göre hâkim onayının alınamaması halinde, bunun uygulanmasına
Cumhuriyet savcısı tarafından derhâl son verilir. Bu durumda, yapılan tespit
veya dinlemeye ilişkin kayıtlar Cumhuriyet savcısının denetimi altında en geç
on gün içinde yok edilerek, durum bir tutanakla tespit edilir. (Ek
cümle:8/7/2021-7331/18 md.) Beraat kararı verilmesi durumunda da tespit
veya dinlemeye ilişkin kayıtlar, hâkim denetimi altında aynı usulle yok edilir.
(4) Tespit ve dinlemeye ilişkin kayıtların yok edilmesi halinde
soruşturma veya kovuşturma evresinin bitiminden itibaren, en geç onbeş gün
içinde, Cumhuriyet başsavcılığı veya mahkeme,
tedbirin nedeni, kapsamı, süresi ve sonucu hakkında ilgilisine yazılı olarak
bilgi verir.[42][43]
Tesadüfen elde edilen deliller

Tedbir doğrultusunda elde edilen ses kayıtları Ceza Muhakemesi Kanunu m. 137/2 uyarınca Cumhuriyet savcılığınca görevlendirilen kişiler tarafından çözülerek yazılı metin hâline getirilir. Kayıtların yabancı dilde olması durumunda çözüm ve aktarım işlemleri tercüman aracılığıyla Türkçeye çevrilerek yürütülür.

Kayıtların Yok Edilmesi ve İlgiliye Bildirim

Dinleme ve tespit tedbirine ilişkin kayıtların yok edilmesi durumunda ilgilinin durumdan haberdar edilmesi kanuni bir zorunluluktur. Ceza Muhakemesi Kanunu m. 137/4 uyarınca kayıtların imha edilmesi hâlinde soruşturma veya kovuşturma evresinin tamamlanmasından itibaren en geç on beş gün içinde Cumhuriyet başsavcılığı veya mahkeme; tedbirin nedeni, kapsamı, süresi ve sonucu hakkında ilgili kişiye yazılı olarak bildirimde bulunur.

Tesadüfen Elde Edilen Delillerin Hukuki Niteliği

İletişimin denetlenmesi sırasında yapılmakta olan soruşturma veya kovuşturmayla ilgisi bulunmayan ancak Ceza Muhakemesi Kanunu m. 135 kapsamında sayılan katalog suçlardan birinin işlendiği şüphesini uyandırabilecek bir tesadüfi delil elde edilirse, bu delil derhâl muhafaza altına alınır ve durum vakit kaybetmeksizin Cumhuriyet savcılığına bildirilir. Kanunda sayılan katalog suçlar dışındaki fiillere ilişkin tesadüfen elde edilen dinleme bulguları ceza yargılamasında delil olarak kullanılamaz.

5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 138Kaynağı aç
Madde 138 – (1) Arama veya elkoyma koruma tedbirlerinin
uygulanması sırasında, yapılmakta olan soruşturma veya kovuşturmayla ilgisi
olmayan ancak, diğer bir suçun işlendiği şüphesini uyandırabilecek bir delil
elde edilirse; bu delil muhafaza altına alınır ve durum Cumhuriyet Savcılığına
derhâl bildirilir.
(2) Telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi sırasında,
yapılmakta olan soruşturma veya kovuşturmayla ilgisi olmayan ve ancak, 135 inci
maddenin altıncı fıkrasında sayılan suçlardan birinin işlendiği şüphesini
uyandırabilecek bir delil elde edilirse; bu delil muhafaza altına alınır ve
durum Cumhuriyet Savcılığına derhâl bildirilir.
ALTINCI BÖLÜM
Gizli Soruşturmacı ve Teknik Araçlarla İzleme
Gizli soruşturmacı görevlendirilmesi[44]
Cumhuriyet savcısının verdiği dinleme kararı ne kadar sürede onaylanmalıdır?

Cumhuriyet savcısının gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde verdiği dinleme veya kayda alma kararı derhâl hâkim onayına sunulur ve hâkim en geç yirmi dört saat içinde kararını verir; aksi karar verilmesi veya sürenin dolması hâlinde tedbir savcılıkça derhâl kaldırılır.

Tanıklıktan çekinme hakkı olan kişilerin görüşmeleri kaydedilebilir mi?

Şüpheli veya sanığın tanıklıktan çekinebilecek kişilerle yaptığı görüşmeler kayda alınamaz; kayda alma işlemi gerçekleştikten sonra durumun anlaşılması hâlinde ise alınan kayıtların derhâl yok edilmesi gerekir.

Dinleme kayıtları yok edildiğinde şüpheliye bildirim yapılır mı?

Dinleme ve tespite dair kayıtların yok edilmesi durumunda soruşturma veya kovuşturma evresinin bitiminden itibaren en geç on beş gün içinde Cumhuriyet başsavcılığı veya mahkeme tedbirin gerekçesi, süresi, kapsamı ve neticesi hakkında ilgiliye yazılı bildirim yapar.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu