Tebliğname Nedir ve Hukuki Niteliği Nasıldır?
Tebliğname, temyiz incelemesi aşamasında dava dosyasının sevk edildiği Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, ilk derece mahkemesi ya da istinaf dairesi kararına ilişkin hukuki kanaatini incelemeyi yapacak olan Yargıtay ceza dairesine yazılı biçimde ilettiği belgedir. Tebliğnamede dosyanın esasına yönelik olarak temyiz isteminin esastan reddi yani kararın onanması, kararın düzeltilerek temyiz isteminin esastan reddedilmesi ya da hükmün bozulması yönünde talepte bulunulur. Başsavcılık tarafından tanzim edilen bu metin, ceza dairesi açısından bağlayıcı bir karar niteliği taşımayıp temyiz denetiminde yol gösterici mahiyette bir hukuki mütalaadır.
2797 sayılı Yargıtay Kanunu m. 28 uyarınca Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıyardımcıları, kendilerine verilen dosyaların tebliğnamelerini Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı adına düzenler ve onun yerine imza ederler. İlgili kanun maddesinde belirtilen dava zamanaşımı kapsamına giren suçlara ilişkin dosyalar ise tebliğname hazırlanmaksızın ilgili ceza dairesine gönderilir.
Tebliğnamenin Taraflara Tebliği ve Cevap Süreci
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 297 çerçevesinde, bölge adliye mahkemesince reddedilmeyen temyiz başvuru dilekçesi öncelikle karşı tarafa tebliğ edilir. Kendisine tebligat yapılan taraf, bu tarihten itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde yazılı cevabını sunabilir. Taraflarca cevap verilmesi ya da öngörülen cevap süresinin dolması neticesinde dava dosyası, bölge adliye mahkemesi tarafından Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı makamına gönderilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 297Kaynağı aç
mahkemesince reddedilmeyen temyiz istemine ilişkin dilekçesinin bir örneği
karşı tarafa tebliğ olunur. Karşı taraf, tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde
yazılı olarak cevabını verebilir. [136]
(2) Cevap verildikten veya bunun için belirli süre bittikten sonra dava
dosyası, bölge adliye mahkemesi tarafından Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına
gönderilir.[137]
(3) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen tebliğname, hükmü
temyiz etmeleri veya aleyhlerine sonuç doğurabilecek görüş içermesi hâlinde
sanık veya müdafii ile katılan veya vekillerine ilgili dairesince tebliğ
olunur. İlgili taraf tebliğden itibaren iki hafta içinde yazılı olarak cevap
verebilir.136
(4) Üçüncü fıkra uyarınca yapılacak tebligatlar, ilgililerin dava
dosyasından belirlenen son adreslerine yapılmasıyla geçerli olur.
(5) 262 ve 263 üncü madde hükümleri saklıdır.
Temyiz isteminin reddi
Ceza Muhakemesi Kanunu m. 297/3 uyarınca, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim edilen tebliğname, hükmü temyiz etmiş olmaları yahut aleyhlerine bir hukuki netice doğurabilecek değerlendirmeler içermesi halinde sanık, sanık müdafii, katılan veya katılan vekillerine ilgili Yargıtay dairesince tebliğ edilir. Tebligatı alan taraf, belgenin kendisine ulaşmasından itibaren iki hafta içerisinde tebliğnamedeki görüşlere karşı yazılı itiraz ve yanıtlarını sunma hakkına sahiptir.
Tebliğnamenin ilgililere tebliği, kural gereği tarafların dava dosyasında yer alan bilinen en son adreslerine yapılmasıyla geçerlilik kazanır. Bu tebligat süreçlerinde, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun yasal temsilcinin başvurusu ile tutuklu bulunan kişilerin kanun yoluna başvurma hakkını güvenceye alan 262 ve 263 üncü maddelerindeki özel hükümler saklı tutulmuştur.
Tebliğname Tebliğ Edilmemesinin Doğurduğu Hukuki Sonuçlar
Tebliğnamenin sanık müdafiine usulüne uygun şekilde tebliğ edilmeden temyiz incelemesinin yürütülüp hükme bağlanması, kanunun emredici kuralının çiğnenmesi anlamına gelir. Bu usuli eksiklik savunma hakkının ve adil yargılanma prensiplerinin ihlali sonucunu doğurur. Tebliğname tebliği yapılmadan veya taraflara tanınan iki haftalık cevap süresi beklenmeden karar tesis edilmesi, ilgililerin aleyhe sunulan görüşlerden haberdar olma ve karşı beyanda bulunma imkanını ortadan kaldırdığından çelişmeli yargılama ilkesine aykırılık oluşturur.
Tebligatın usulüne uygun sayılabilmesi için muhatabın fiilî hukuki durumunun dikkate alınması zorunludur. Tebliğname tarihinde bir başka suçtan dolayı ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunan sanığa, cezaevinde olduğu gözetilmeden MERNİS adresine yapılan tebligat geçersizdir. Benzer biçimde uyarlama yargılamalarında da tebliğnamenin tebliği mecburiyeti aynen geçerli olup, bu gereklilik yerine getirilmeden yapılan temyiz denetimi savunma hakkını kısıtlayan mutlak hukuka aykırılık teşkil eder.
Ek Tebliğname Düzenlenmesini Gerektiren Durumlar
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen tebliğnamede, kararı temyiz eden tarafların her birinin başvurusuna ilişkin hukuki mütalaanın bulunması yasal bir zorunluluktur. Temyiz isteminde bulunmuş taraflardan herhangi birinin başvurusunun tebliğnamede cevapsız bırakılması veya incelenmemesi bir noksanlık teşkil eder ve bu eksikliğin ek tebliğname tanzim edilerek giderilmesi gerekir.
Hükmün katılan vekili tarafından temyiz edilmesine karşın tebliğnamede beraat veya mahkûmiyet kararına dönük bu temyiz istemi hakkında görüş bildirilmemiş olması ya da o yer Cumhuriyet savcısının temyiz istemine tebliğnamede yer verilmemesi ek tebliğname tanzimini gerektirir. Temyiz incelemesini yürüten Yargıtay dairesi, anılan eksikliklerin tamamlanması için dava dosyasını ek tebliğname düzenlenmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderir.
Sıkça Sorulan Sorular
Tebliğnameye cevap süresi ne kadardır?
Tebliğnameye karşı yazılı cevap süresi iki haftadır. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 297/3 gereğince, tebliğnamenin tebliğinden itibaren iki hafta içinde ilgili tarafça itiraz veya cevap dilekçesi verilebilir.
Cezaevinde olan sanığın MERNİS adresine tebliğname tebliği geçerli midir?
Ceza infaz kurumunda bulunan sanığın MERNİS adresine yapılan tebliğname tebligatı geçersizdir. İlgilinin cezaevinde bulunduğu tarihte yapılan bu tür bildirimler usulsüz sayılır ve usulüne uygun yeni tebligat yapılmasını gerektirir.
Tebliğnamede bir temyiz talebi değerlendirilmemişse ne olur?
Tebliğnamede temyiz istemi değerlendirilmeyen bir taraf bulunduğunda ek tebliğname düzenlenmesi gerekir. Yargıtay ilgili dairesi eksikliği tespit ettiğinde dosyayı ek tebliğname hazırlanması amacıyla Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdi eder.
Uyarlama yargılamalarında tebliğname tebliği zorunlu mudur?
Uyarlama yargılamalarında da tebliğnamenin sanık veya müdafiine tebliği zorunludur. Tebligat yapılmaksızın temyiz incelemesi icra edilmesi savunma hakkını sınırlayan mutlak hukuka aykırılık oluşturur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy