Türk Ceza Kanunu Madde 80 Düzenlemesi ve Suçun Tanımı
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 80. maddesi insan ticareti suçunu ve bu fiile bağlanan cezai yaptırımları düzenler. Kişilerin iş gücünden zorla faydalanma, hizmet ettirme, fuhşa yönlendirme, esarete tabi kılma veya vücut organlarını temin etme gayesiyle hareket edilmesi bu suçun temelini oluşturur. Failin sayılan amaçlara ulaşmak üzere tehdit, baskı, cebir, şiddet, nüfuzu kötüye kullanma, kandırma yahut bireyin çaresizliğinden ve denetim olanaklarından yararlanarak görünüşte rızasını elde etmesi; ardından mağduru ülkeye sokması, ülke dışına çıkarması, tedarik etmesi, kaçırması, bir yerden başka bir yere nakletmesi, sevk etmesi veya barındırması suçun maddi unsurlarını oluşturur. Kanun koyucu bu fiilleri gerçekleştiren kimse hakkında sekiz yıldan oniki yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adli para cezası öngörmüştür.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 80Kaynağı aç
Söz konusu suç tipi, Türk Ceza Kanunu'nun Özel Hükümler Kitabı altında Uluslararası Suçlar kısmının Göçmen Kaçakçılığı ve İnsan Ticareti başlıklı ikinci bölümünde düzenlenmiştir.
İnsan ticareti suçu, Türkiye'nin taraf olduğu Sınıraşan Örgütlü Suçlara Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesi'ne ek İnsan Ticaretinin, Özellikle Kadın ve Çocuk Ticaretinin Önlenmesine, Durdurulmasına ve Cezalandırılmasına İlişkin Protokol yükümlülüklerini karşılamak üzere kanunlaştırılmış olup, mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'na 4771 sayılı Kanun ile eklenen 201/b maddesindeki esaslardan aktarılmıştır.
5237 sayılı Kanun'un TBMM Genel Kurulu tarafından kabul edilen ilk metninde fuhuş yaptırma maksadı ile kişileri ülkeye sokma veya ülke dışına çıkarma seçimlik hareketleri yer almamaktaydı. Bu fiiller 5560 sayılı Kanun değişikliğiyle madde metnine dahil edilmiştir. Ayrıca kanun tasarısı gerekçesinde suçun örgüt marifetiyle işlenmesi hali bir kat artırım sebebi olarak öngörülmüşken, yasalaşan metinde maddenin dördüncü fıkrası tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri uygulanması esasına tahsis edilmiştir.
Suçun Oluşumu ve Araç Hareketlerin Zamanı
İnsan ticareti suçunun vücut bulabilmesi için kanunda sayılan araç hareketlerden en az biri ile amaç hareketlerden en az birinin bir arada gerçekleşmesi zorunludur. Yargıtay 4. Ceza Dairesi'nin 2021/41598 Esas ve 2022/13312 Karar sayılı ilamında açıklandığı üzere, araç hareketlerin asıl veya amaç hareketlerden önce ya da en geç bu hareketlerle eş zamanlı olarak icra edilmesi gerekir. Fail öncelikle tehdit, cebir veya çaresizlikten yararlanma gibi araç fiillerle mağdurun iradesini kırarak görünüşte rızasını temin etmekte, sonrasında bu durumdan faydalanarak suçu oluşturan asıl icra hareketlerini gerçekleştirmektedir.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/41598, K. 2022/13312Kaynağı aç
İnsan ticareti suçu amaç fiillerin tamamlanmasıyla oluşur. Yargıtay 18. Ceza Dairesi'nin 2015/35622 Esas ve 2016/6429 Karar sayılı ilamı doğrultusunda, failin gerçekleştirmeyi hedeflediği fuhuş suçunun fiilen işlenmesi insan ticareti suçunun tamamlanması bakımından zorunlu bir unsur değildir. Buna karşılık hedeflenen bağımsız suçun fiilen işlenmesi halinde fail bu eylemlerinden ötürü de ayrıca cezalandırılır.
Yargıtay 18. Ceza Dairesi, E. 2015/35622, K. 2016/6429Kaynağı aç
Mağdurun Rızasının Hukuki Durumu
Türk Ceza Kanunu'nun 80. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, maddede sayılan amaçlarla girişilen ve insan ticareti suçunu oluşturan fiillerin varlığı halinde mağdurun gösterdiği rıza hukuken geçersizdir. Mağdurun bu süreçteki irade beyanı veya rızası failin ceza sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Çocuk Mağdurlar Bakımından Özel Düzenleme
Kanun koyucu çocukların korunması amacıyla 80. maddenin üçüncü fıkrasında özel bir düzenleme getirmiştir. Onsekiz yaşını doldurmamış kişilerin kanunda belirtilen maksatlarla tedarik edilmesi, kaçırılması, bir yerden diğer bir yere götürülmesi, sevk edilmesi veya barındırılması durumunda, tehdit, baskı, cebir ya da kandırma gibi araç fiillerden hiçbirine başvurulmamış olsa dahi faile birinci fıkrada öngörülen sekiz yıldan oniki yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adli para cezası uygulanır.
Yargıtay 18. Ceza Dairesi'nin 2017/7373 Esas ve 2018/5000 Karar sayılı ilamına göre, suç tarihi itibarıyla henüz onsekiz yaşını doldurmamış bir çocuğu fuhuş yaptırmak gayesiyle tedarik ederek bir yerden diğer bir yere nakleden fail, araç fiillere başvurmamış olsa bile insan ticareti suçunu işlemiş kabul edilir. Bu durumda Türk Ceza Kanunu'nun 44. maddesinde düzenlenen fikri içtima kuralı uygulanamaz.
Yargıtay 18. Ceza Dairesi, E. 2017/7373, K. 2018/5000Kaynağı aç
Tüzel Kişiler Hakkında Güvenlik Tedbiri
Türk Ceza Kanunu'nun 80. maddesinin dördüncü fıkrası hükmü uyarınca, insan ticareti suçlarının işlenmesi dolayısıyla tüzel kişiler hakkında da bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.
Suçların İçtimaı ve Yargılama Usulü
Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu insan ticareti suçunun bünyesinde bir unsur teşkil eder. Bu sebeple Yargıtay 4. Ceza Dairesi'nin 2021/41598 Esas ve 2022/13312 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere, insan ticareti suçunun tamamlanması durumunda sanık hakkında ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan ceza verilemez.
İnsan ticareti ile fuhuşa aracılık etme suçları birbirinden bağımsız niteliktedir. Yargıtay 4. Ceza Dairesi'nin 2021/41598 Esas, 2022/13312 Karar sayılı ilamı ve Yargıtay 18. Ceza Dairesi'nin 2015/35622 Esas, 2016/6429 Karar sayılı ilamı uyarınca; fuhuş yaptırmak maksatlı insan ticareti suçunda, insan ticaretinin unsurunu oluşturan araç fiiller ile fuhuş suçunu veya fuhşun nitelikli halini oluşturan eylemler her iki suç yönünden ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Ceza yargılamasında davanın sınırları iddianameye bağlıdır. Yargıtay 4. Ceza Dairesi'nin 2021/41598 Esas ve 2022/13312 Karar sayılı kararına göre, iddianamede insan ticareti ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından kamu davası açıldığı hallerde anlatım kısmında fuhuş fiilinden bahsedilmesi bu suçtan kamu davası açıldığı anlamına gelmez. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 170. maddesine uygun biçimde açılmış bir dava olmadan aynı Kanun'un 225. maddesine aykırı olarak fuhuş suçundan hüküm kurulamaz.
İnsan ticareti suçunda mağdurun rızası cezayı ortadan kaldırır mı?
Hayır, TCK m. 80/2 gereğince kanunda tanımlanan amaçlarla girişilen ve suçu oluşturan hareketlerin mevcudiyeti durumunda mağdurun rızası hukuken geçersiz sayılır.
Çocuk mağdurlar bakımından araç fiillerin bulunması zorunlu mudur?
Hayır, TCK m. 80/3 uyarınca onsekiz yaşını ikmal etmemiş bireylerin kanundaki amaçlarla sevk edilmesi veya barındırılması hallerinde tehdit veya kandırma gibi araç hareketlere başvurulmamış olsa dahi fail aynı ceza yaptırımına tabi tutulur.
İnsan ticareti ile kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan aynı anda ceza verilir mi?
Hayır, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu insan ticareti suçunun bir unsuru niteliğinde kaldığından Yargıtay 4. Ceza Dairesi'nin 2021/41598 Esas ve 2022/13312 Karar sayılı ilamı gereğince fail hakkında ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan ceza tayin edilemez.
Fuhuş fiili gerçekleşmeden de insan ticareti suçu tamamlanır mı?
Evet, suç amaç hareketlerin icrasıyla vücut bulur; Yargıtay 18. Ceza Dairesi'nin 2015/35622 Esas ve 2016/6429 Karar sayılı ilamına göre hedeflenen fuhuş suçunun fiilen işlenmesi insan ticareti suçunun tamamlanması için zorunlu olmayıp, işlenmesi halinde fail bu suçtan da ayrıca cezalandırılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

