Yapay Zekâ ile Üretilen Sahte Cinsel İçeriklerin Ceza Sorumluluğu
Deepfake teknolojisi vasıtasıyla bireylerin yüz veya beden hatları kopyalanarak gerçeğe aykırı cinsel görüntüler oluşturulması, ceza mevzuatında düzenlenen farklı suç tiplerini harekete geçirmektedir. Türk Ceza Kanunu'nun 134. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bireylerin özel yaşam gizliliğini ihlal edenler hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilmekte, bu ihlalin ses veya görüntü kaydı alınarak gerçekleştirilmesi yaptırımı bir kat artırmaktadır. İkinci fıkra doğrultusunda ise kişilerin gizli alanına ilişkin görüntü veya ses kayıtlarını hukuka aykırı şekilde yayan ya da ifşa eden kimseler iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile karşılaşmakta, ifşanın basın ve yayın araçlarıyla icrası da aynı cezai yaptırımı gerektirmektedir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 134Kaynağı aç
Bununla birlikte fail tarafından mağdura ait gerçek bir cinsel mahremiyet kaydı kullanılmaksızın, yalnızca kamuya açık olağan fotoğraflar birleştirilerek tamamen kurgusal biçimde üretilen yetişkin deepfake içeriklerin her durumda otomatik biçimde Türk Ceza Kanunu'nun 134. maddesinin ikinci fıkrasındaki ifşa suçunu oluşturduğu söylenemez. Ceza hukukundaki kanunilik ilkesi, eylemin niteliğinin ve somut malzemenin hukuki sınırlarının titizlikle tahlil edilmesini gerektirir.
Kişisel Verilerin Kaydedilmesi ve Yayılması Suçları
Deepfake materyallerin üretiminde kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesi cezai sorumluluk doğurur. Türk Ceza Kanunu'nun 135. maddesinin ilk fıkrası gereğince kişisel verileri hukuka aykırı olarak kaydeden şahsa bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir. İlgili maddenin ikinci fıkrasına göre kaydedilen kişisel verinin ahlaki eğilimlere veya cinsel yaşama ilişkin olması durumunda verilecek ceza yarı oranında artırılır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 135Kaynağı aç
Üretilen sahte görsel veya işitsel verilerin üçüncü şahıslarla paylaşılması ve dijital ağlarda dolaşıma sokulması da bağımsız bir yaptırıma bağlanmıştır. Türk Ceza Kanunu'nun 136. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kişisel verileri hukuka aykırı yollarla başkasına ileten, yayan veya ele geçiren fail hakkında iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasına hükmedilir. Bu suçun konusunu Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 236. maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları doğrultusunda adli süreçte kayda bağlanan ifade ve görüntülerin oluşturması hâlinde ceza miktarı bir kat artırılır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 136Kaynağı aç
Çocukları Konu Alan Deepfake Ürünler ve Müstehcenlik Yaptırımları
Yapay zekâ araçları kullanılarak çocukların ya da çocuk görünümündeki figürlerin cinsel içerikli sahte görüntülerinin oluşturulması kanun koyucu tarafından en ağır yaptırımlara tabi kılınmıştır. Türk Ceza Kanunu'nun 226. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca müstehcen nitelikteki görsel, işitsel veya yazılı materyallerin üretim sürecinde çocukları, temsili çocuk tasvirlerini yahut çocuk izlenimi veren kimseleri kullanan fail beş yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Aynı fıkra hükmü uyarınca bu ürünleri ülkeye sokan, çoğaltan, satışa sunan, devreden, taşıyan, depolayan, ihraç eden, nezdinde bulunduran veya başkalarının kullanımına arz eden şahıslar iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası yaptırımıyla karşılaşır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 226Kaynağı aç
Temsili çocuk tasvirlerini içeren yapay zekâ ürünlerinin kitlelere ulaştırılması bakımından daha caydırıcı bir düzenleme getirilmiştir. Türk Ceza Kanunu'nun 226. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, bu tür temsili çocuk görüntülerini barındıran ürünlerin basın ve yayın kanallarıyla yayımlanması veya yayımına aracılık edilmesi ya da çocukların erişimine sunulması hâlinde faile altı yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası verilir. Kanun, görüntünün biyolojik bir kayda dayanmayıp sentetik ve kurgusal yöntemlerle üretilmiş olmasını sorumluluktan kurtaran bir etken olarak görmemektedir.
Sahte İçerikler Aracılığıyla Şantaj Suçu
Kurgusal cinsel materyallerin mağduru zor durumda bırakmak veya belirli bir menfaat elde etmek maksadıyla baskı unsuru yapılması şantaj suçunu oluşturur. Türk Ceza Kanunu'nun 107. maddesinin ikinci fıkrasına göre failin kendisine veya bir başkasına yarar sağlamak kastıyla, muhatabın onur, şeref veya saygınlığını lekeleyecek hususları ifşa edeceği yahut isnat edeceği tehdidinde bulunması durumunda bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası tatbik edilir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 107Kaynağı aç
Deepfake görüntünün gerçekte yaşanmamış ve tamamen yapay zekâ kurgusu bir senaryodan ibaret olması şantaj suçunun unsurlarını ortadan kaldırmaz. Failin gerçeğe aykırı bu materyali mağdurun sosyal itibarına ve saygınlığına zarar vereceğinden bahisle bir baskı ve menfaat vasıtası kılması, isnadın tehdit boyutuna ulaşması için yeterlidir.
Kişilik Haklarının Zedelenmesi ve Hukuki Koruma Yolları
Türk Medeni Kanunu'nun 24. maddesi uyarınca hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse hâkimden korunmasını isteyebilir; rıza, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır. Bir kişinin daha önce belirli bir fotoğrafını rızasıyla paylaşmış veya iletmiş olması, o fotoğraf kullanılarak pornografik deepfake içeriği üretilmesine verilmiş genel ve sınırsız bir rıza olarak kabul edilemez.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 24Kaynağı aç
Saldırıya uğrayan birey Türk Medeni Kanunu'nun 25. maddesinin birinci fıkrası uyarınca hâkimden henüz gerçekleşmemiş saldırı tehlikesinin önlenmesini, devam eden saldırıya son verilmesini yahut neticeleri süren ihlalin hukuka aykırılığının tespitini isteyebilir. Bununla birlikte aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca davacı, düzeltme metninin yayımlanmasını, kesinleşen kararın üçüncü kişilere bildirilmesini veya kamuoyuna ilan edilmesini talep etme hakkına da sahiptir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 25Kaynağı aç
Kişilik hakları ihlal edilen kişi, Türk Borçlar Kanunu'nun 58. maddesi uyarınca hissettiği manevi acı ve yıpranmanın giderilmesi amacıyla manevi tazminat davası açabilir. Yargılamayı yürüten hâkim, para tazminatının yanı sıra veya bunun yerine saldırıyı kınayan bir karar verebilir ve bu kınama kararının yayımlanmasına hükmedebilir. Türk Medeni Kanunu'nun 25. maddesinin dördötüncü fıkrasına göre manevi tazminat talebi borçlu tarafından açıkça kabul edilmedikçe başkasına devredilemez ve mirasbırakan tarafından sağlığında dava yoluyla ileri sürülmedikçe mirasçılara intikal etmez.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 58Kaynağı aç
Özel Hayatın Gizliliğine Dayalı İçeriğin Kaldırılması ve Erişim Engelleme Usulü
İnternet ağlarında paylaşılan sahte cinsel görsellerin yayılımının süratle durdurulması amacıyla 5651 sayılı Kanun'un 9/A maddesindeki idari ve yargısal usul uygulanır. İnternet yayınları sebebiyle özel hayatının gizliliği ihlal edilen bireyler doğrudan Kuruma müracaat ederek erişimin engellenmesini talep edebilir. Başvuru dilekçesinde ihlale sebep olan tam internet adresinin (URL), ihlalin gerekçelerinin ve kimlik ispat verilerinin eksiksiz yer alması şarttır; bu unsurlardaki eksiklik talebin işleme alınmasını engeller.
5651 sayılı İNTERNET ORTAMINDA YAPILAN YAYINLARIN DÜZENLENMESİ VE BU YAYINLAR YOLUYLA İŞLENEN SUÇLARLA MÜCADELE EDİLMESİ HAKKINDA KANUN m. 9/AKaynağı aç
Başkan kendisine iletilen talebi derhâl Erişim Sağlayıcıları Birliğine bildirir ve erişim sağlayıcılar engelleme tedbirini en geç dört saat içerisinde tatbik eder. Söz konusu engelleme kural olarak tüm siteyi değil, yalnızca hakkın ihlaline yol açan resim, video, kısım veya bölümü kapsayacak şekilde URL temelinde uygulanır.
Kuruma müracaat eden birey, tedbir başvurusunda bulunduğu andan itibaren yirmi dört saat içinde talebini sulh ceza hâkiminin onayına sunmakla yükümlüdür. Sulh ceza hâkimi özel hayatın gizliliğinin zedelenip zedelenmediğini inceleyerek kararını en geç kırk sekiz saat içinde verir ve doğrudan Kuruma ulaştırır; aksi takdirde erişim engelleme tedbiri kanunen kendiliğinden ortadan kalkar. Sulh ceza hâkimi kararına karşı Başkan tarafından Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uyarınca itiraz edilebilirken içeriğin yayından çıkarılması durumunda hâkim kararı hükümsüz kalır. Gecikmesinde sakınca bulunan acil durumlarda ise erişimin engellenmesi doğrudan Başkanın talimatı üzerine tatbik olunur.
İnternet ortamındaki içeriklerin engellenmesi sürecinde, 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesinde düzenlenen genel kişilik hakları ihlaline dayalı içerik çıkarma ve erişim engelleme usulü Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir. Bu sebeple güncel başvurularda özel hayatın gizliliğine ilişkin özel mekanizma önem kazanmaktadır.
5651 sayılı İNTERNET ORTAMINDA YAPILAN YAYINLARIN DÜZENLENMESİ VE BU YAYINLAR YOLUYLA İŞLENEN SUÇLARLA MÜCADELE EDİLMESİ HAKKINDA KANUN m. 9Kaynağı aç
Failin Kimliğinin Belirlenmesi ve Soruşturma İşlemleri
Pornografik deepfake içeriklerin soruşturulmasında failin gerçek isminin bilinmemesi suç duyurusunda bulunulmasına engel teşkil etmez. Soruşturma kapsamında olayın özelliklerine göre hesap bilgileri, iletişim verileri, para hareketleri ve dijital materyaller üzerinden failin tespit edilmesine yönelik işlemler yapılabilir.
Deepfake cinsel içeriklerde temsili çocuk görüntüsü kullanılması suç mudur?
Evet, Türk Ceza Kanunu m. 226/3 uyarınca temsili çocuk görüntülerini müstehcen ürün üretiminde kullananlara beş yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası verilir; bu ürünlerin basın ve yayın kanallarıyla yayımlanması hâlinde m. 226/5 uyarınca altı yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası tatbik edilir.
Görüntünün sahte veya kurgusal olması şantaj suçunu engeller mi?
Hayır, deepfake görüntünün yapay zekâ ürünü ve gerçeğe aykırı olması, failin bu materyali mağdur üzerinde baskı kurup yarar sağlama amacıyla kullanması durumunda Türk Ceza Kanunu m. 107 kapsamındaki şantaj suçunun teşekkül etmesini engellemez.
Kişinin önceden paylaştığı fotoğrafların montajlanması rıza kapsamında sayılır mı?
Hayır, bir fotoğrafın geçmişte rızayla paylaşılmış olması o fotoğrafın cinsel içerikli deepfake materyalinde kullanılmasına izin verildiği anlamına gelmez ve Türk Medeni Kanunu m. 24 gereğince hukuka aykırı kişilik hakkı saldırısı oluşturur.
Deepfake mağdurları manevi tazminat ve kınama talep edebilir mi?
Evet, Türk Borçlar Kanunu m. 58 gereğince manevi tazminat talep edilebilir ve hâkim saldırıyı kınayan bir kararın yayımlanmasına karar verebilir; Türk Medeni Kanunu m. 25/2 uyarınca kararın üçüncü kişilere duyurulması veya ilanı da istenebilir.
Özel hayatın gizliliğini ihlal eden deepfake görüntüler için hangi hızlı tedbir uygulanır?
5651 sayılı Kanun m. 9/A uyarınca doğrudan Kuruma başvurularak URL bazlı erişim engelleme talep edilebilir; sağlayıcılar tedbiri en geç dört saatte uygular ve başvuran kişi yirmi dört saat içinde talebi sulh ceza hâkiminin onayına sunar.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy