5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 307. maddesinde düzenlenen askeri tesisleri tahrip ve kullanılmaz hale getirme suçu, devletin askeri savunma kapasitesini ve güvenliğini koruma amacı taşır. Kanunun 307. maddesinin birinci fıkrasına göre, devletin silahlı kuvvetlerine ait olan veya hizmetine verilen kara, deniz ve hava ulaşım araçlarını, yolları, müesseseleri, depoları ve diğer askeri tesisleri kısmen veya tamamen tahrip eden ya da geçici bir süre için de olsa kullanılmayacak hale getiren kişiye altı yıldan on iki yıla kadar hapis cezası verilir. Kanun koyucu, söz konusu tesislerin henüz tamamlanmamış olması halini de suçun kapsamı içinde saymış ve tesislerin tamamlanmamış bulunmasının suçun oluşumunu engellemeyeceğini açıkça hükme bağlamıştır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 307Kaynağı aç
Suçun Kanuni Niteliği ve Korunan Hukuki Değer
Türk Ceza Kanunu sistematiğinde bu düzenleme, Özel Hükümler Kitabı altında yer alan Millete ve Devlete Karşı Suçlar ve Son Hükümler başlıklı dördüncü kısmın Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar adlı dördüncü bölümünde düzenlenmiştir.
TCK'nın 307. maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan fiil, korunan hukuki değer ve nesne bakımından mala zarar verme suçunun özel bir şeklini oluşturur. Bu düzenlemeyle askeri savunma amaçlarına tahsis edilmiş bulunan taşınır ve taşınmaz değerlerin fiziki varlığı ve işlevselliği özel koruma altına alınmıştır.
Suçun faili Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olabileceği gibi yabancı bir kişi de olabilir. Fiilin yabancıyla anlaşma unsuru çerçevesinde işlenmesi halinde ise suç çok failli bir nitelik kazanır.
Temel Cezanın Alt Sınırı ve Nitelikli Haller
TCK'nın 307. maddesinin birinci fıkrasındaki eylem bakımından kanuni cezanın alt sınırı altı yıl hapis cezası olarak belirlenmiştir. Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 2014/3631 Esas ve 2014/6255 Karar sayılı ilamında, TCK'nın 307/1. maddesindeki askeri tesisleri tahrip etme suçunda kanuni alt sınırın altı yıl hapis olduğu gözetilmeden eksik ceza tayin edilmesi bozma nedeni sayılmıştır.
Yargıtay 9. Ceza Dairesi, E. 2014/3631, K. 2014/6255Kaynağı aç
Maddenin ikinci fıkrasında suçun ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren nitelikli halleri gösterilmiştir. Eylemin Türkiye ile savaş halinde bulunan bir devletin çıkarı için işlenmesi veya devletin savaş hazırlıklarını, savaş kudret ve yeteneğini ya da askeri hareketlerini tehlikeye koyması hallerinde fail hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükmolunur.
Muhafaza Görevlilerinin Taksirli Sorumluluğu
Kanun koyucu, askeri bina, tesis veya eşyayı elinde bulunduran yahut korumak ve gözetmekle yükümlü olan kişilerin özen eksikliğini de müstakil olarak yaptırıma bağlamıştır. TCK'nın 307. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; tahrip veya kullanılamaz hale gelme eylemi, bu yükümlülüğü taşıyan kimsenin taksiri sonucunda meydana gelmişse veya failin taksirli davranışı suçun işlenmesini kolaylaştırmışsa, bu kişi hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası uygulanır.
Savaş Zamanında Düşman Askeri Hareketlerini Kolaylaştırma
TCK'nın 307. maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında; savaş esnasında Türkiye Devleti aleyhine, hasım tarafın askeri hareketlerini kolaylaştırma veya Türkiye'nin askeri hareketlerine zarar verme amacıyla bir yabancıyla uzlaşan ya da herhangi bir mutabakat olmasa bile bu gayeye matuf eylemleri gerçekleştiren fail hakkında on yıldan on beş yıla kadar hapis cezasına hükmedilir.
Dördüncü fıkrada belirtilen eylemler neticesinde fiilen düşman askeri hareketleri kolaylaşmış veya Türk Devletinin askeri hareketleri zarar görmüş ise netice sebebiyle ağırlaşan sorumluluk gereğince faile ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilir.
TCK m. 307/6 hükmü uyarınca, dördüncü ve beşinci fıkralarda tanımlanan eylemleri işleyen kişilerle anlaşmaya varan yabancı faillere de asıl faillere uygulanan cezalar verilir.
Müttefik Devletler Zararına Eylemler ve Yargı Uygulamaları
TCK'nın 307. maddesinin yedinci fıkrası gereğince, maddede sayılan tüm eylemlerin Türkiye Devleti ile aralarında savaş için ittifak veya iştirak bulunan bir devlet zararına olarak Türkiye sınırları dahilinde işlenmesi halinde de bu madde hükümleri uygulanır.
Suçun vasfının belirlenmesinde eylemin yöneldiği hedefin askeri tesis niteliği taşıması önem taşır. Nitekim Yargıtay 16. Ceza Dairesinin 2017/3556 Esas ve 2018/806 Karar sayılı ilamında, askeri komutanlığa ait boş durumdaki nöbet kulübesine el yapımı patlayıcı atılması eyleminin kamu malına zarar verme suçu kapsamında değil, TCK'nın 307. maddesinde tanımlanan askeri tesisleri tahrip etmeye teşebbüs suçu kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Yargıtay 16. Ceza Dairesi, E. 2017/3556, K. 2018/806Kaynağı aç
Askeri tesislere veya araçlara yönelik saldırıların aynı zamanda cana kast içermesi durumunda ise TCK'nın 44. maddesindeki farklı neviden fikri içtima kuralı devreye girer. Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 2014/3631 Esas ve 2014/6255 Karar sayılı kararında, tek bir fiil ile hem kasten adam öldürme hem de askeri tesisleri tahrip etme suçlarının işlenmesi halinde sanığın yalnızca daha ağır cezayı gerektiren kasten adam öldürme suçundan cezalandırılması gerektiği kabul edilmiştir.
Benzer şekilde Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 2013/3827 Esas ve 2013/12743 Karar sayılı ilamında; yola yerleştirilen uzaktan kumandalı bombanın patlatılması suretiyle askeri araçta zarar meydana gelmesi ve askerlerin öldürülmesine teşebbüs edilmesi olayında, hukuki anlamda tek fiille birden fazla farklı suçun oluşması nedeniyle failin TCK'nın 44. maddesi gereğince yalnızca kasten insan öldürmeye teşebbüs suçundan sorumlu tutulması gerektiği, ayrıca TCK'nın 307/1. maddesinden ceza verilemeyeceği hükme bağlanmıştır.
Yargıtay 9. Ceza Dairesi, E. 2013/3827, K. 2013/12743Kaynağı aç
Tamamlanmamış askeri tesise zarar verilmesi halinde TCK m. 307 uygulanır mı?
Evet, tesislerin henüz yapım aşamasında olması veya tamamlanmamış bulunması suçun oluşumunu engellemez; bu tesisleri kısmen veya tamamen tahrip eden ya da geçici süreyle de olsa kullanılmayacak hale getiren kişiye altı yıldan on iki yıla kadar hapis cezası verilir.
Askeri tesisin taksirle tahrip olmasına yol açan görevlinin cezası nedir?
Askeri bina, tesis veya eşyayı elinde bulunduran ya da korumak ve gözetmekle yükümlü olan kimsenin taksiri sonucunda tahrip veya kullanılamaz hale gelme gerçekleşir veya bu nedenle suçun işlenmesi kolaylaşırsa, faile bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.
Askeri araca bombalı saldırıda hem araç zarar görür hem cana kastedilirse hangi suçtan ceza verilir?
Tek bir fiil ile hem askeri araca zarar verilmesi hem de askerlerin öldürülmesine teşebbüs edilmesi halinde, TCK'nın 44. maddesindeki fikri içtima kuralı uyarınca faile yalnızca daha ağır cezayı gerektiren kasten öldürmeye teşebbüs suçundan ceza verilir; ayrıca TCK m. 307'den mahkumiyet kurulmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

