Türk Ceza Kanunu Madde 285 Gizliliğin İhlali Suçu

Gizliliğin İhlali Suçunun Koruduğu Hukuki Değer

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun İkinci Kitap Dördüncü Kısım İkinci Bölümünde "Adliyeye Karşı Suçlar" başlığı altında düzenlenen 285. madde, "Gizliliğin ihlali" kenar başlığıyla ceza adaleti sisteminin güvenliğini temin etmektedir. Düzenleme, adli süreçlerin sıhhatini ve adil yargılanma dengesini koruma amacına dayanır.

Soruşturma evresine ilişkin gizlilik yükümlülüğü; maddi gerçeğin ortaya çıkarılması, yargılamanın dürüstlük ve doğruluk ilkeleri zemininde yürütülmesi ile kişilerin masumiyet karinesinin eksiksiz biçimde muhafaza edilmesi amacına hizmet eder.

Soruşturma İşlemlerinin Alenen Açıklanması ve Yaptırımı

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 285. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, soruşturma evresindeki gizliliği aleni olarak çiğneyen kimselere bir yıldan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası uygulanır. Bu hükmün uygulanabilmesi için soruşturma işleminin içeriğinin açığa vurulmasıyla şüphelinin suçlu sayılmama karinesinin, özel hayatının veya haberleşme mahremiyetinin ihlal edilmiş olması ya da yapılan ifşanın maddi gerçeğin aydınlatılmasını zorlaştıracak nitelik taşıması şarttır.

5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 285Kaynağı aç

Madde 285- (1) (Değişik: 2/7/2012-6352/92 md.)
(1) Soruşturmanın gizliliğini alenen ihlal eden kişi, bir yıldan üç yıla
kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Bu suçun oluşabilmesi
için;
a) Soruşturma evresinde yapılan işlemin içeriğinin açıklanması suretiyle,
suçlu sayılmama karinesinden yararlanma hakkının veya haberleşmenin
gizliliğinin ya da özel hayatın gizliliğinin ihlal edilmesi,
b) Soruşturma evresinde yapılan işlemin içeriğine ilişkin olarak yapılan
açıklamanın maddi gerçeğin ortaya çıkmasını engellemeye elverişli olması,
gerekir.
(2) Soruşturma evresinde alınan ve soruşturmanın tarafı olan kişilere
karşı gizli tutulması gereken kararların ve bunların gereği olarak yapılan
işlemlerin gizliliğini ihlal eden kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis veya
adli para cezası ile cezalandırılır.
(3) Kanuna göre kapalı yapılması gereken veya kapalı yapılmasına karar
verilen duruşmadaki açıklama veya görüntülerin gizliliğini alenen ihlal eden kişi,
birinci fıkra hükmüne göre cezalandırılır. Ancak, bu suçun oluşması için,
tanığın korunmasına ilişkin olarak alınan gizlilik kararına aykırılık açısından
aleniyetin gerçekleşmesi aranmaz.
(4) Yukarıdaki fıkralarda tanımlanan suçların kamu görevlisi tarafından
görevinin sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi halinde, ceza yarısına
kadar artırılır.
(5) Soruşturma ve kovuşturma evresinde kişilerin suçlu olarak
algılanmalarına yol açacak şekilde görüntülerinin yayınlanması halinde, altı aydan
iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(6) Soruşturma ve kovuşturma işlemlerinin haber verme sınırları
aşılmaksızın haber konusu yapılması suç oluşturmaz.
Ses veya görüntülerin kayda alınması

Taraf Kişilere Gizli Kararlar ve Kapalı Duruşmalar

Soruşturma yürütülürken dosyanın taraflarına karşı gizli tutulması zorunlu olan yargısal kararların ve bu kararlar doğrultusunda icra edilen işlemlerin gizliliğini ihlal eden şahıslar, 5237 sayılı Kanun'un 285. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.

Mevzuat gereğince gizli icra edilmesi emredilen ya da mahkeme kararıyla kapalı yürütülmesine hükmedilen duruşmalardaki beyan veya kayıtların alenen ifşa edilmesi durumunda da ilk fıkradaki cezai yaptırım uygulanır. Buna karşın koruma altındaki tanıklara ilişkin verilmiş gizlilik tedbirlerine aykırı hareket edilmesi halinde, fiilin cezalandırılabilmesi için aleniyet koşulu aranmamaktadır.

Kamu Görevlileri Bakımından Ağırlaştırıcı Neden ve Görsel Yayın Yasağı

Türk Ceza Kanunu'nun 285. maddesinde tarif edilen fiillerin kamu görevlisi tarafından görevinin sağladığı imkân ve kolaylıklardan yararlanılarak işlenmesi durumunda, kanunun dördüncü fıkrası gereğince verilecek ceza yarısına kadar artırılır.

Ceza muhakemesinin soruşturma veya kovuşturma evrelerinde kişileri kamuoyu nezdinde peşinen suçlu gösterecek nitelikte görsel kayıtlarının yayımlanması durumunda, fail hakkında kanunun beşinci fıkrası uyarınca altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmedilir.

Basın Özgürlüğü ve Haber Verme Hakkının Sınırları

Soruşturma ve kovuşturma işlemlerinin haber verme sınırları taşırılmadan kamuoyuyla paylaşılması durumunda, Türk Ceza Kanunu'nun 285. maddesinin altıncı fıkrası mucibince suç oluşmaz. Bu yasal düzenleme, ifade ve basın hürriyetinin meşru bilgilendirme sınırlarında korunmasını güvence altına almaktadır.

Kapalı duruşmadaki beyanların açıklanmasında aleniyet aranır mı?

Kapalı duruşmadaki beyan ve görüntülerin ifşasında aleniyet aranmakta, fakat tanığın korunması tedbirine yönelik gizlilik kararlarının çiğnenmesinde aleniyet koşulu aranmamaktadır.

Şüpheli veya sanığı suçlu gösterecek görüntü yayınlamanın cezası nedir?

Soruşturma ve kovuşturma aşamalarında bireyleri suçlu olarak algılatacak tarzda görüntü yayımlayan kimseler altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Gizliliğin ihlali suçunun kamu görevlisince işlenmesi cezayı artırır mı?

Maddede belirtilen fiillerin kamu görevlisi tarafından görevin sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi durumunda verilecek ceza yarısına kadar artırılır.

Soruşturma işlemlerini haber yapmak cezai yaptırım doğurur mu?

Soruşturma ve kovuşturmaya konu işlemlerin haber verme sınırları aşılmadan kamuoyuna duyurulması kanunun açık hükmü uyarınca suç teşkil etmemektedir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoy İletişim ve randevu

Ceza hukuku