KOSGEB Desteklerinde Sahte Belge Kullanımı ve Cezai Yaptırımlar

KOSGEB Başvurularında Dolandırıcılık Suçunun Oluşumu ve Cezası

KOSGEB destek süreçlerinde işletmelerin fiilen gerçekleştirmedikleri harcama veya alımları gerçeğe aykırı evrakla yapılmış gibi göstererek haksız kamu kaynağı tahsil etmeleri, Türk Ceza Kanunu kapsamında dolandırıcılık suçunu gündeme getirir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 157/1 uyarınca, hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına olarak kendisine ya da bir başkasına yarar sağlayan failler hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası öngörülmektedir. İlgili eylemin cezalandırılabilmesi için yalnızca mevzuat kurallarına aykırılık yeterli olmayıp, eylemin aldatmaya elverişli hileli davranışlar içermesi, kamu zararı doğurması ve kastın bulunması şarttır.

Destek programlarının kamu kurumu bünyesinde yürütülmesi nedeniyle haksız kaynak aktarımı, 5237 sayılı Kanun m. 158/1-e bendi uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarının zararına işlenen nitelikli dolandırıcılık kapsamında değerlendirilir. Bu nitelikli hâlin varlığında hükmedilecek hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezasının tutarı ise suç neticesinde sağlanan haksız menfaatin iki katından az olamaz. Ayrıca 5237 sayılı Kanun m. 158/3 uyarınca dolandırıcılık fiillerinin üç veya daha fazla kişi tarafından el birliğiyle işlenmesi durumunda ceza yarı oranında, suç işlemek amacıyla kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde ise bir kat artırılarak belirlenir.

Resmi ve Özel Belgede Sahtecilik Suçları Bakımından Sorumluluk

KOSGEB birimlerine sunulan sahte evrakın özel belge niteliğinde olması durumunda 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 207 tatbik edilir. Bir özel belgeyi sahte biçimde düzenleyen, var olan gerçek bir özel belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren ve kullanan veya düzenlenmiş sahte özel belgeyi bilerek kullanan kişilere bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası uygulanır.

İbraz edilen belgenin resmi belge mahiyetinde bulunması hâlinde ise 5237 sayılı Kanun m. 204/1 uyarınca sahte resmi belge düzenleyen, gerçek bir resmi belgeyi aldatıcı şekilde değiştiren ya da bu belgeyi kullanan kişiler iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasına çarptırılır. Düzenlemenin kamu görevlisi tarafından görevi kapsamındaki yetkiye dayanılarak yapılması, gerçeğe aykırı belge düzenlenmesi veya sahte belgenin kullanılması durumunda 5237 sayılı Kanun m. 204/2 gereğince üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası verilir. Belgenin sahteliği kanunen sabit oluncaya kadar geçerli sayılan belgelerden olması durumunda 5237 sayılı Kanun m. 204/3 uyarınca ceza yarı oranında artırılır. Ayrıca resmi belge düzenleme yetkisi taşıyan kamu görevlisine yalan beyanda bulunulması hâlinde 5237 sayılı Kanun m. 206/1 uyarınca üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası gündeme gelir.

Gerçek İçtima Kuralı ve Teşebbüs Hükümlerinin Uygulanması

Sahte evrak hazırlanarak KOSGEB nezdinde haksız menfaat sağlanması eyleminde, belgede sahtecilik ve dolandırıcılık suçları arasında fikri içtima uygulanmaz. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 212/1 hükmü gereğince, sahte resmi ya da özel belgenin bir diğer suçun icrası sırasında kullanılması durumunda fail hakkında hem belgede sahtecilikten hem de işlenen diğer suçtan dolayı ayrı ayrı cezaya karar verilir.

KOSGEB başvurusunda sahte belge ibraz edilmesine karşın kurum tarafından yapılan incelemeler neticesinde usulsüzlüğün destek ödemesi aktarılmadan önce anlaşılması durumunda, failler lehine fiili bir mali yarar gerçekleşmediğinden kamu kurumu zararına dolandırıcılık suçu teşebbüs aşamasında kalabilir. Buna karşın gerçeğe aykırı belgenin tanzim edilerek kuruma sunulması eylemi tamamlandığı için belgede sahtecilik suçu bağımsız varlığını korur ve cezai takibata konu edilir.

Danışmanlık Süreçleri ve Şirket Yöneticilerinin Cezai Durumu

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 21/1 uyarınca bir suçun teşekkülü kastın varlığına bağlıdır; kast ise suçun yasal tanımında yer alan unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir. KOSGEB başvuru dosyalarının danışman firmalar veya aracılar eliyle takip edildiği dosyalarda şirket yetkilileri salt unvanları nedeniyle cezalandırılamaz. Ceza sorumluluğunun şahsiliği kuralı doğrultusunda yöneticinin sahte belgenin hazırlanması sürecine iştirak edip etmediği, sahtelikten haberdar olup olmadığı, bu yönde talimat verip vermediği ve başvuru sonucundaki destek ödemesini bilerek onaylayıp onaylamadığı somut delillerle değerlendirilir.

Vergi Kaçakçılığı Boyutu ve Vergi Usul Kanunu m. 359 Yaptırımları

Gerçekte satın alınmamış makine, teçhizat veya hizmet alımları için temin edilen sahte faturaların KOSGEB dosyasına konulmasının yanında işletmenin kanuni defterlerine işlenmesi ve vergi beyannamelerinde indirim unsuru yapılması hâlinde Vergi Usul Kanunu kapsamındaki kaçakçılık suçları da oluşur. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m. 359/b uyarınca, vergi kanunlarına göre tutulan veya düzenlenen ve saklama ile ibraz zorunluluğu olan belgelerin asıl veya suretlerini tamamen ya da kısmen sahte düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar hakkında üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası uygulanır. İlgili maddede gerçek bir muamele veya durum olmadığı hâlde bunlar varmış gibi düzenlenen belgeler sahte belge olarak tanımlanmıştır.

213 sayılı Kanun m. 359 kapsamındaki kaçakçılık fiillerinin birden fazla takvim yılı ya da vergilendirme dönemi zarfında aynı suç işleme kararının icrası kapsamında gerçekleştirilmesi durumunda 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 43 uyarınca zincirleme suç kuralları işletilir; bir suç işleme kararının icrası kapsamında değişik zamanlarda suçun birden fazla işlenmesi hâlinde tek bir cezaya hükmedilerek bu ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır. Sahte belgeye dayalı fiillerle vergi ziyaına sebebiyet verilmişse, tarh edilen vergi, gecikme faizi ve gecikme zammının tamamı ile kesilen cezanın yarısının soruşturma evresinde ödenmesi durumunda ceza yarı oranında; kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödenmesi hâlinde ise üçte bir oranında indirilir. Tarh edilen bir vergi veya vergi aslına bağlı ceza bulunmayan hâllerde cezada yarı oranında indirim yapılır. 213 sayılı Kanun m. 371'deki pişmanlık şartlarına uyarak durumu yetkili makamlara bildirenler hakkında bu ceza hükümleri uygulanmaz; kaçakçılık suçundan hapis cezası verilmesi ise aynı Kanunun 344 üncü maddesinde yer alan idari vergi ziyaı cezasının kesilmesine engel teşkil etmez.

KOSGEB İdari İşlemleri ve Haksız Desteğin İadesi

Destek başvurusunda sahte belge veya uygunsuzluk saptandığında KOSGEB bünyesinde durum Uygunsuzluk Tespit Formuna kaydedilir. İlgili yararlanıcı ve hizmet sağlayıcı sistemde pasif konuma getirilebilir, bekleyen ödemeler durdurulur ve mevzuata aykırı olarak ödenen destek tutarları yasal faiziyle birlikte geri istenir. Usulsüzlükte suç şüphesi tespit edildiğinde dosya adli makamlara intikal ettirilir. Alınan kamu kaynağının bilahare kuruma faiziyle iade edilmiş olması işlenmiş bulunan belgede sahtecilik suçunu ortadan kaldırmayacağı gibi kamu kurumu aleyhine dolandırıcılık suçuna ilişkin yürütülen adli soruşturmayı da kendiliğinden sona erdirmez.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy