Kişisel Verileri Yayma ve Ele Geçirme Suçu TCK 136

Kişisel Verileri Yayma ve Ele Geçirme Suçunun Tanımı ve Cezası

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 136. maddesinin birinci fıkrasına göre kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına aktaran, yayan veya ele geçiren faile iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası verilir. Verilerin başlangıçta failin eline hukuka uygun yollarla geçmesi veya hukuka aykırı şekilde temin edilmiş bulunması ceza sorumluluğu bakımından fark yaratmaz. Bilgilerin elde ediliş biçiminden bağımsız olarak, bunların hukuka aykırı surette başkalarına aktarılması veya yayılması müstakil bir suç oluşturur.

Kanunilik İlkesi ve Kişisel Veri Kavramının Belirliliği

Kişisel verilerin ceza hukuku yaptırımlarıyla korunmasına ilişkin kurallar Anayasa'nın 20. maddesinde güvenceye bağlanan özel hayatın gizliliği ile kişisel verilerin korunması hakkı ve 38. maddesinde düzenlenen suçta ve cezada kanunilik ilkesi çerçevesinde değerlendirilmektedir. Kişisel veri kavramının yargısal içtihatlar ve yürürlükteki mevzuat hükümleri doğrultusunda belirlenebilir nitelikte bulunması sebebiyle, Türk Ceza Kanunu'nun 136. maddesindeki ceza normu kanunilik ilkesine aykırılık teşkil etmez.

Suçun Mağduru ve Tüzel Kişiler Hakkında Güvenlik Tedbirleri

Kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme, yayma veya ele geçirme fiillerinin mağduru yalnızca gerçek kişiler olabilir. Tüzel kişiler ceza hukukunda bu suçun mağduru sayılamaz; kovuşturma ve yargılama süreçlerine yalnızca suçtan zarar gören sıfatıyla dâhil olabilirler.

Kişisel verileri hukuka aykırı verme, yayma veya ele geçirme fiillerinin işlenmesi halinde tüzel kişiler hakkında Türk Ceza Kanunu'nun 140. maddesi uyarınca bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur. Bu kapsamda tüzel kişiler yönünden Türk Ceza Kanunu'nun 60. maddesinde yer alan güvenlik tedbiri yaptırımları tatbik edilir.

Cezayı Artıran Nitelikli Haller

Kişisel verileri yayma suçunun konusunun Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 236. maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca kayda alınan beyan ve görüntüler olması halinde, Türk Ceza Kanunu'nun 136. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca faile hükmolunan ceza bir kat artırılır.

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun tanıkların dinlenmesine ilişkin 52. maddesinin üçüncü fıkrası (cinsel istismar mağduru çocukların dinlenmesi durumu hariç tutulmak üzere), fizik kimliğin tespitine ilişkin 81. maddesinin birinci fıkrası ve otopsi işlemlerine ilişkin 87. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca sürecin kayda alınması öngörülen işlemler kişisel veri niteliği taşır. Buna karşın bu kayıtların hukuka aykırı şekilde yayılması fiili TCK m. 136/2'deki nitelikli artırım halini değil, TCK m. 136/1'de düzenlenen temel suç tipini oluşturur.

Suçun kamu görevlisi tarafından görevinin verdiği yetki kötüye kullanılmak suretiyle veya belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle gerçekleştirilmesi halinde, Türk Ceza Kanunu'nun 137. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ceza yarı oranında artırılır. Kamu görevlileri açısından artırım uygulanabilmesi için yalnızca kamu görevlisi sıfatına sahip olunması yeterli görülmez; kamu görevinin sağladığı yetkinin kötüye kullanılmış olması zorunludur.

Soruşturma Usulü, Şikayet ve Uzlaşma

Kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçunun soruşturulması ve kovuşturulması, Türk Ceza Kanunu'nun 139. maddesinin birinci fıkrası uyarınca şikayete bağlı suçlar kategorisinden ayrık tutulmuştur. Cumhuriyet savcısı suçu haber aldığı andan itibaren re'sen soruşturma işlemlerini yürütür. Suç şikayete bağlı olmadığından mağdurun şikayetinden vazgeçmesi kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesine veya kamu davasının düşmesine yol açmaz.

Kişisel verileri yayma suçu uzlaşma kurumu kapsamında yer alan fiiller arasında bulunmaz. Bu sebeple tarafların aralarında uzlaşmaya varmış olmaları davanın düşmesi sonucunu doğurmaz ve soruşturma merciince uzlaştırmacı görevlendirilemez.

Dava Zamanaşımı ve Etkin Pişmanlık Hükümleri

Kişisel verileri hukuka aykırı verme, yayma veya ele geçirme suçu bakımından Türk Ceza Kanunu'nda etkin pişmanlık düzenlemesi getirilmemiştir. Suçun tamamlanmasının ardından failin pişmanlık sergilemesi ya da mağdurun uğradığı maddi veya manevi zararları gidermesi cezayı ortadan kaldırmaz ve cezada kanuni indirim sağlamaz.

Bu suç tipinde dava zamanaşımı süresi Türk Ceza Kanunu'nun 66. maddesi uyarınca sekiz yıldır. Suç tarihinden itibaren sekiz yıllık yasal sürenin tamamlanması durumunda fiile ilişkin kamu davası zamanaşımına uğrar ve kovuşturma yapılamaz.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy