5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 133. maddesi, kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaların tarafların rızası dışında dinlenmesini, ses alma cihazıyla kaydedilmesini ve bu yolla elde edilen verilerin hukuka aykırı şekilde ifşa edilmesini suç sayarak yaptırıma bağlar.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 133Kaynağı aç
TCK 133 Suçunun Kanundaki Yeri ve Kapsamı
Türk Ceza Kanunu'nun İkinci Kitap Özel Hükümler kısmında, Kişilere Karşı Suçlar başlıklı İkinci Kısım ve Özel Hayata ve Hayatın Gizli Alanına Karşı Suçlar başlıklı Dokuzuncu Bölüm altında 'Kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması' başlığıyla 133. madde yer almaktadır.
Suçun oluşabilmesi bakımından temel koşul, konuşmanın aleni olmayıp özel nitelik taşımasıdır. Bir arada bulunan kişiler arasındaki konuşmanın aleni olmayan konuşma sayılması bakımından konuşmanın yapıldığı yerin önemi yoktur. Bu çerçevede bir parkta iki kişi arasında geçen konuşmanın başkaları tarafından ancak özel gayret sarf edilerek duyulabilecek olması halinde de aleni olmayan konuşma söz konusudur.
Konuşmanın aleni değil özel olması temel şart olduğundan, ağzına tutulmuş bir mikrofona aleni olarak yapılmış bir konuşmanın izlenmesi ve ses alma cihazıyla kayda alınması bu suçu oluşturmaz.
Konuşmaların Rızasız Dinlenmesi ve Kaydedilmesi
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 133. maddesinin birinci fıkrası, aleni nitelikte gerçekleşmeyen konuşmaların, konuşan taraflardan en az birinin rızası bulunmadan bir alet vasıtasıyla dinlenmesini veya ses alma cihazıyla tespit edilmesini yasaklamaktadır. Bu düzenleme gereğince söz konusu fiilleri işleyen kişilere iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.
Maddenin birinci fıkrasında düzenlenen suçu aleni olmayan konuşmanın tarafı olmayan üçüncü kişi işleyebilir. Suçun oluşması için konuşmanın taraflarından herhangi birinin rızasının bulunmaması yeterlidir; bu bakımdan konuşmanın taraflarından birinin rızasının olması fiili suç olmaktan çıkarmaz.
Kişinin Katıldığı Söyleşiyi Rızasız Kaydetmesi
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 133. maddesinin ikinci fıkrasına göre, kişinin bizzat katıldığı aleni olmayan bir söyleşiyi diğer konuşanların rızası olmadan ses alma cihazı ile kayda alması halinde, faile altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir.
Konuşma Verilerinin Hukuka Aykırı Şekilde İfşası
Türk Ceza Kanunu'nun 133. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, aleni nitelik taşımayan konuşmaların kaydıyla elde edilen bilgileri hukuka aykırı yollarla ifşa eden faillere iki yıldan beş yıla kadar hapis ve dört bin güne kadar adli para cezası yaptırımı öngörülmüştür. Bahse konu kayıt verilerinin basın ve yayın araçları vasıtasıyla yayımlanması durumunda da aynı ceza tatbik edilir.
Resmî Görevlilerin Yetkisi ve Soruşturma Usulü
Kanunların suçların araştırılması ve suçluların takibi bakımından resmî görevliler için tanımış bulunduğu yetkilerin kanuna uygun olarak kullanılması Türk Ceza Kanunu'nun 133. maddesini ihlal etmez.
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 139. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, kişisel verilerin kaydedilmesi, verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme ve verileri yok etmeme suçları hariç tutulmak üzere, Kanunun Özel Hayata ve Hayatın Gizli Alanına Karşı Suçlar bölümünde yer alan suçların soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlıdır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 139Kaynağı aç
Konuşmanın yapıldığı yerin aleni sayılmada bir önemi var mıdır?
Bir arada bulunan kişiler arasındaki konuşmanın aleni olmayan konuşma sayılması bakımından konuşmanın yapıldığı yerin önemi yoktur; örneğin parkta geçen bir konuşma başkaları tarafından ancak özel gayretle duyulabilecekse aleni olmayan konuşma kabul edilir.
Konuşanlardan birinin rızası dinlemeyi suç olmaktan çıkarır mı?
Konuşmanın taraflarından birinin rızasının bulunması fiili suç olmaktan çıkarmaz; TCK 133/1 uyarınca suçun oluşması için taraflardan herhangi birinin rızasının bulunmaması yeterlidir.
Katıldığı söyleşiyi izinsiz kaydeden kişiye hangi ceza uygulanır?
Katıldığı aleni olmayan bir söyleşiyi diğer konuşanların rızası olmadan ses alma cihazı ile kayda alan kişiye altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir.
Konuşma kayıtlarının hukuka aykırı ifşasının yaptırımı nedir?
Aleni olmayan konuşmaların kaydedilmesiyle elde edilen verileri hukuka aykırı ifşa eden veya basın ve yayın yoluyla yayımlayan kişiye iki yıldan beş yıla kadar hapis ve dört bin güne kadar adli para cezası uygulanır.
Resmî görevlilerin suç takibi amacıyla dinleme yapması suçu oluşturur mu?
Kanunların suçların araştırılması ve suçluların takibi bakımından resmî görevlilere tanıdığı yetkilerin kanuna uygun şekilde kullanılması TCK 133 maddesini ihlal etmez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy