Türk Ceza Kanunu Sistematiğinde Haberleşmenin Engellenmesi
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 124. maddesi, Kanun'un İkinci Kitap 'Özel Hükümler', İkinci Kısım 'Kişilere Karşı Suçlar' ve Yedinci Bölüm 'Hürriyete Karşı Suçlar' başlığı altında 'Haberleşmenin engellenmesi' kenar başlığıyla düzenlenmiştir. Madde ile anayasal bir hak olan haberleşme hürriyeti teminat altına alınmaktadır. Düzenlemenin birinci fıkrasında yaptırıma bağlanan suçun konusunu belirli kişiler arasındaki haberleşme oluşturur. İletişimin mektup veya telefon gibi hangi vasıta aracılığıyla sağlandığı suçun oluşumu yönünden bir ayrım yaratmaz.
Kişiler Arasındaki Haberleşmenin Engellenmesi ve Fiil Şekilleri
TCK m. 124/1 uyarınca, kişiler arasındaki haberleşmenin hukuka aykırı olarak engellenmesi halinde fail hakkında altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasına hükmolunur.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 124Kaynağı aç
olarak engellenmesi halinde, altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para
cezasına hükmolunur.
(2) Kamu kurumları arasındaki haberleşmeyi hukuka aykırı olarak
engelleyen kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Her türlü basın ve yayın organının
yayınının hukuka aykırı bir şekilde engellenmesi halinde, ikinci fıkra hükmüne
göre cezaya hükmolunur.
SEKİZİNCİ
BÖLÜM
Şerefe
Karşı Suçlar
Hakaret
Haberleşmenin engellenmesi suçu, haberleşme araç ve tesislerine zarar verilmesi suretiyle oluşabileceği gibi, bu varlıklara herhangi bir fiziki zarar verilmeksizin haberleşmenin kesintiye veya karışıklığa uğratılmasıyla da gerçekleşebilir. Posta kutusundaki mektupların yırtılması, muhatabına teslim edilmesi gereken mektupların çöpe atılması, telefon hatlarının fiziken kesilmesi ya da manyetik alan meydana getirilerek telefon görüşmelerinin yapılamaz hale getirilmesi bu suçu oluşturan tipik hareketlerdendir.
Kamu Kurumları ile Basın ve Yayın Organlarına Yönelik Engellemeler
Kamu kurumları arasındaki iletişimin korunması TCK m. 124/2 hükmünde bağımsız bir yaptırıma bağlanmıştır. Düzenlemeye göre, kamu kurumları arasındaki haberleşmeyi hukuka aykırı olarak engelleyen kişi hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası uygulanır.
Maddenin üçüncü fıkrasında basın ve yayın faaliyetleri koruma kapsamına alınmıştır. Her türlü basın ve yayın organının yayınının hukuka aykırı bir şekilde engellenmesi durumunda, ikinci fıkra hükmüne yollama yapılarak fail hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür. Bir gazete veya derginin dağıtımının durdurulması ya da belirli bir radyo veya televizyon yayınının hukuka aykırı şekilde engellenmesi üçüncü fıkra çerçevesinde değerlendirilir.
Suçun Manevi Unsuru
Haberleşmenin engellenmesi suçunda failin kastının bulunması zorunludur. Hükümet tasarısı gerekçesinde, suçun vücut bulabilmesi için failde neticeye yönelik kastın varlığının aranması gerektiği ifade edilmiştir.
Hukuka Uygunluk Halleri ve Güvenlik Tedbirleri
Fiilin cezalandırılabilmesi için müdahalenin hukuka aykırı olması şarttır. Bir kamu görevinin gereği olarak kanuni çerçevede haberleşme hürriyetine sınırlama getirildiği durumlarda fiil hukuka uygun kabul edilir ve suç oluşmaz. Ceza infaz kurumunda cezası infaz edilen bir hükümlünün haberleşmesine yetkili makamlarca sınırlama getirilmesi bu duruma örnektir.
Basın ve yayın organları aracılığıyla suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla ya da işlenmiş bir suç nedeniyle kanunda belirlenen şartlara uygun olarak koruma veya güvenlik tedbiri uygulanması neticesinde yayının engellenmesi halinde de hukuka aykırılık bulunmadığından suç meydana gelmez.
Kişiler arasındaki haberleşmeyi hukuka aykırı engelleyen kişiye hangi ceza verilir?
TCK m. 124/1 uyarınca kişiler arasındaki haberleşmeyi hukuka aykırı olarak engelleyen kişi hakkında altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasına hükmolunur.
Kamu kurumları arasındaki haberleşmenin engellenmesinin yaptırımı nedir?
Kamu kurumları arasındaki haberleşmeyi hukuka aykırı olarak engelleyen fail hakkında TCK m. 124/2 uyarınca bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası uygulanır.
Gazete veya dergi dağıtımının engellenmesi TCK m. 124 kapsamına girer mi?
Evet, gazete veya derginin dağıtımının ya da radyo ve televizyon yayınının hukuka aykırı engellenmesi TCK m. 124/3 yollamasıyla bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Cezaevindeki hükümlünün haberleşmesinin kısıtlanması bu suçu oluşturur mu?
Hayır, kamu görevinin gereği olarak hukuka uygun şekilde cezaevindeki hükümlünün haberleşmesine sınırlama getirilmesi hukuka uygun kabul edildiğinden TCK m. 124 suçu teşekkül etmez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy