TCK 220 Suç İşlemek Amacıyla Örgüt Kurma Suçu ve Cezası

Suç İşlemek Amacıyla Örgüt Kurma Suçunun Unsurları ve Şartları

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 220. maddesinin birinci fıkrası kapsamında, ceza kanunlarında suç sayılan eylemleri icra etmek gayesiyle teşekkül oluşturan veya idare edenler hakkında, yapının ve eldeki mensup ile vasıtaların amaç fiilleri işlemeye uygun bulunması kaydıyla beş yıldan on yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir. Bir yapılanmanın bu suç bakımından hukuken teşekkül ettiğinin kabulü için bünyesindeki kişi sayısının asgari üç kişiye ulaşması yasal bir zorunluluktur.

Örgüt Yapılanması ile İştirak İlişkisi Arasındaki Ayrım

Türk Ceza Kanunu'nun 220. maddesinin gerekçesinde açıklandığı üzere, suç örgütü niteliği itibarıyla devamlılık gösterir. Kişilerin yalnızca belirli bir suçu işlemek üzere bir araya gelmesi durumunda örgüt değil, iştirak ilişkisi meydana gelir. İştirak ilişkisinden söz edilebilmesi için suç ortakları nezdinde suçun konu veya mağdur bakımından somutlaşması aranırken, örgüt yapılanmasında işlenmesi amaçlanan suçların konu veya mağdur itibarıyla somutlaştırılması zorunlu değildir.

Örgüt Yöneticiliği, Üyeliği ve Cezai Yaptırımlar

5237 sayılı Kanun'un 220. maddesinin ikinci fıkrası doğrultusunda, suç işlemek amacıyla kurulmuş olan örgüte üye olanlar iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Madde gerekçesi uyarınca örgüte üye olmak fiilî bir katılma niteliğinde olup üye olmak için örgüt yöneticilerinin rızasının varlığı gerekmez; tek taraflı iradeyle de örgüte katılım sağlanabilir.

Suç işlemek amacıyla kurulan örgütün silahlı olması halinde, Türk Ceza Kanunu'nun 220. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca kuruculara, yöneticilere ve üyelere verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Örgüt Faaliyeti Kapsamında İşlenen Suçlar ve Yöneticilerin Sorumluluğu

Örgütün faaliyeti çerçevesinde ayrıca suç işlenmesi halinde, Türk Ceza Kanunu'nun 220. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca bu bağımsız fiillerden dolayı da gerçek içtima hükümleri kapsamında ayrıca cezaya hükmolunur.

Türk Ceza Kanunu'nun 220. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca örgüt yöneticileri, örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen bütün suçlardan dolayı ayrıca fail olarak cezalandırılır. Yine aynı fıkra hükmüne göre, örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda çocukların araç olarak kullanılması durumunda, örgüt yöneticilerine verilecek ceza yarısından bir katına kadar artırılır.

Örgüte Yardım Etme Fiili ve Uygulanacak İndirim

Türk Ceza Kanunu'nun 220. maddesinin yedinci fıkrasına göre, örgütün idari ve hiyerarşik bağı içinde yer almasa dahi bu yapılanmaya kasten yardım sağlayan şahıslar örgüt üyesi sıfatıyla cezalandırılır. Ancak bu kapsamda faile tayin edilecek yaptırım, sunulan desteğin niteliği gözetilerek üçte bir oranına kadar indirilebilir.

Örgüt Propagandası Suçu ve Nitelikli Hali

Türk Ceza Kanunu'nun 220. maddesinin sekizinci fıkrası gereğince, örgütün baskı, şiddet veya tehdit ihtiva eden yöntemlerini haklı gösterecek, övecek yahut bu yöntemlere başvurmayı özendirecek surette propagandasını yapan şahıs bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Fiilin basın ve yayın vasıtaları kullanılmak suretiyle icrası halinde ise verilecek yaptırım yarı oranında artırılır.

Silahlı Örgüt Hükümleri ve İptal Edilen Düzenleme

Türk Ceza Kanunu'nun 314. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçuna ilişkin 220. maddedeki diğer hükümler, devletin güvenliğine veya anayasal düzene karşı suç işlemek amacıyla kurulan silahlı örgütler bakımından da aynen uygulanır.

Bununla birlikte, örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme fiilini düzenleyen Türk Ceza Kanunu'nun 220. maddesinin altıncı fıkrası Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir.

Suç Örgütlerinde Etkin Pişmanlık ve Cezasızlık Halleri

Türk Ceza Kanunu'nun 221. maddesinin birinci fıkrası gereğince, bu suça ilişkin soruşturma evresi başlamadan ve örgütün amaçları doğrultusunda herhangi bir suç icra edilmeden evvel yapılanmayı dağıtan veya ilettiği bilgilerle feshini sağlayan kurucu ya da yöneticilere ceza verilmez. Maddenin ikinci fıkrası kapsamında ise örgüt faaliyeti çerçevesinde hiçbir suça iştirak etmemiş bulunan üyenin, kendi iradesiyle örgütten ayrıldığını ilgili mercilere iletmesi durumunda hakkında cezaya hükmolunmamaktadır.

Örgütün faaliyeti kapsamında herhangi bir suça katılmadan yakalanan üyenin, pişmanlık gösterip örgütün dağılmasını veya mensuplarının yakalanmasını sağlamaya elverişli bilgi vermesi halinde hakkında cezaya yer olmadığına hükmedilir. Örgüt kuran, yöneten, örgüte üye olan ya da bilerek ve isteyerek yardım eden kimselerin gönüllü olarak teslim olup örgütün yapısı ve faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili bilgi vermesi halinde örgüt kurmak, yönetmek veya üye olmak suçlarından dolayı ceza verilmez; bu bilgilerin yakalandıktan sonra verilmesi durumunda ise verilecek cezada üçte birden dörtte üçe kadar indirim yapılır.

Türk Ceza Kanunu'nun 221. maddesi kapsamındaki etkin pişmanlık düzenlemelerinden yararlananlar hakkında bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbirine karar verilir ve bu süre üç yıla kadar uzatılabilir. Söz konusu etkin pişmanlık hükümleri aynı kişi hakkında birden fazla uygulanamaz.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy