Ruhsatsız veya Ruhsata Aykırı Bina Yapılması ve Sorumluluk
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 184 üncü maddesinin ilk fıkrasına göre, gerekli ruhsat temin edilmeksizin yahut mevcut ruhsat şartlarına aykırı biçimde bina inşa eden veya inşa ettiren failler hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir. Kanunlaşma sürecindeki komisyon gerekçesine göre bu suç kapsamında cezai mesuliyet sırf yapımı fiilen yürüten yüklenici, taşeron, usta veya kalfa ile sınırlı olmayıp inşaat sahibi ile projede kontrol ve denetim hizmeti sunan teknik elemanlar da fail sıfatıyla sorumlu tutulmaktadır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 184Kaynağı aç
olarak bina yapan veya yaptıran kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası
ile cezalandırılır.
(2) Yapı ruhsatiyesi olmadan başlatılan inşaatlar dolayısıyla kurulan
şantiyelere elektrik, su veya telefon bağlantısı yapılmasına müsaade eden kişi,
yukarıdaki fıkra hükmüne göre cezalandırılır.
(3) Yapı kullanma izni alınmamış binalarda herhangi bir sınai faaliyetin
icrasına müsaade eden kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile
cezalandırılır.
(4) Üçüncü fıkra hariç, bu madde hükümleri ancak belediye sınırları
içinde veya özel imar rejimine tabi yerlerde uygulanır.
(5) Kişinin, ruhsatsız ya da ruhsata
aykırı olarak yaptığı veya yaptırdığı binayı imar planına ve ruhsatına uygun
hale getirmesi halinde, bir ve ikinci fıkra hükümleri gereğince kamu davası
açılmaz, açılmış olan kamu davası düşer, mahkum olunan ceza bütün sonuçlarıyla
ortadan kalkar.
(6) (Ek: 29/6/2005 – 5377/21 md.) İkinci ve üçüncü fıkra
hükümleri, 12 Ekim 2004 tarihinden önce yapılmış yapılarla ilgili olarak
uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Kamunun
Sağlığına Karşı Suçlar
Zehirli madde katma
Şantiye Tesisat Bağlantıları ve İskânsız Yapılarda Sınai Faaliyet
İnşaat ruhsatı bulunmaksızın başlanan yapılar için oluşturulan şantiye alanlarına elektrik, su veya telefon hattı bağlanmasına izin veren kimseler, TCK m. 184/2 gereğince bir yıldan beş yıla kadar hapis yaptırımıyla karşılaşır. Bununla birlikte, yapı kullanma izni bulunmayan binalarda herhangi bir sınai faaliyetin icrasına müsaade eden kişiler bakımından TCK m. 184/3 uyarınca iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası uygulanır.
Suçun Yer Bakımından Uygulanması ve Bölge Sınırları
TCK m. 184/4 düzenlemesine göre, iskânsız yapılardaki sınai faaliyet yasağını düzenleyen üçüncü fıkra hariç olmak üzere, maddenin getirdiği diğer ceza hükümleri yalnızca belediye sınırları dahilinde veya özel imar rejiminin geçerli olduğu yerlerde tatbik edilir. Organize sanayi bölgeleri özel imar rejimine tabi sahalar niteliğindedir. Yapı kullanma izni bulunmayan binalarda sınai üretime müsaade edilmesi fiilinde ise coğrafi sınırlama aranmadığından, köy sınırları içerisinde yer alan sanayi tesisleri de ceza yaptırımına tabidir.
Yapının Ruhsata Uygun Hale Getirilmesi ve Hukuki Sonuçları
Ruhsatsız ya da ruhsatına aykırı şekilde bina inşa eden yahut ettiren kişinin, yapıyı imar planına ve ruhsat şartlarına uygun duruma getirmesi halinde TCK m. 184/5 devreye girer. Bu yasal düzenleme doğrultusunda, birinci ve ikinci fıkralar kapsamındaki fiiller bakımından kamu davası açılamaz; şayet yargılama başlamışsa açılan kamu davasının düşürülmesine karar verilir, kesinleşmiş bir mahkûmiyet bulunması halinde ise hükmolunan ceza bütün sonuçlarıyla ortadan kalkar.
Zaman Bakımından Uygulama ve Yürürlük Esasları
TCK m. 184/6 uyarınca, şantiyelere altyapı bağlanması ile yapı kullanma izni bulunmayan binalarda sınai faaliyete izin verilmesine ilişkin ikinci ve üçüncü fıkralar, 12 Ekim 2004 tarihinden önce yapılmış yapılar yönünden uygulanmaz. Diğer taraftan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 344 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca imar kirliliğine neden olma suçunu düzenleyen 184 üncü madde, Kanunun yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 344Kaynağı aç
a) “İmar kirliliğine neden olma” başlıklı 184 üncü maddesi yayımı tarihinde,
b) “Çevrenin kasten kirletilmesi” başlıklı 181 inci maddesinin birinci
fıkrası ile “Çevrenin taksirle kirletilmesi” başlıklı 182 nci maddesinin
birinci fıkrası yayımı tarihinden itibaren iki yıl sonra,
c) Diğer hükümleri 1 Haziran 2005 tarihinde,[116]
yürürlüğe girer.
Yürütme
Ruhsatsız bina yapmanın hapis cezası ne kadardır?
Yapı ruhsatiyesi alınmadan veya ruhsata aykırı biçimde bina yapan ya da yaptıran kişilere bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.
Kaçak inşaat şantiyesine elektrik veya su bağlamak suç mudur?
Yapı ruhsatı olmaksızın başlatılan inşaat şantiyelerine elektrik, su veya telefon bağlantısı yapılmasına müsaade eden failler bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Ruhsatsız binanın imara uygun hale getirilmesi cezayı kaldırır mı?
Binanın imar planına ve ruhsatına uygun hale getirilmesi durumunda kamu davası açılmaz, açılmış kamu davası düşer ve mahkûmiyet kararı verilmişse ceza tüm hukuki sonuçlarıyla ortadan kalkar.
Köylerde imar kirliliği suçu hükümleri uygulanır mı?
Belediye sınırları dışında veya özel imar rejimine tabi olmayan köy alanlarında ruhsatsız bina ve şantiye bağlantısı hükümleri uygulanamaz; ancak yapı kullanma izni bulunmayan binalarda sınai faaliyete müsaade edilmesi suçu köylerde de geçerlidir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy