Türk vatandaşının yabancı ülkede işlediği bir fiilden dolayı Türkiye'de Türk kanunlarına göre cezalandırılabilmesi, Türk Ceza Kanunu'nun 13. maddesinde belirtilen suçlar dışında kalan fiiller bakımından belirli yasal koşulların birlikte bulunmasına bağlıdır. Yargılama yapılabilmesi için suçun Türk kanunlarına göre alt sınırının bir yıldan az olmayan hapis cezasını gerektirmesi, failin Türkiye'de bulunması, yabancı ülkede aynı fiilden dolayı verilmiş bir hüküm bulunmaması ve Türkiye'de kovuşturulabilirliğin varlığı şarttır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 11Kaynağı aç
dışında, Türk kanunlarına göre aşağı sınırı bir yıldan az olmayan hapis
cezasını gerektiren bir suçu yabancı ülkede işlediği ve kendisi Türkiye'de
bulunduğu takdirde, bu suçtan dolayı yabancı ülkede hüküm verilmemiş olması ve
Türkiye'de kovuşturulabilirliğin bulunması koşulu ile Türk kanunlarına göre
cezalandırılır.
(2) Suç, aşağı sınırı bir yıldan az hapis cezasını gerektirdiğinde
yargılama yapılması zarar görenin veya yabancı hükûmetin şikayetine bağlıdır.
Bu durumda şikayet, vatandaşın Türkiye'ye girdiği tarihten itibaren altı ay
içinde yapılmalıdır.
Yabancı tarafından işlenen suç
Hapis Cezası Alt Sınırı Bir Yıldan Az Olmayan Suçlar
Türk Ceza Kanunu'nun 11. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, yabancı ülkede işlenen fiilin Türk kanunlarına göre aşağı sınırının en az bir yıl hapis cezasını gerektirmesi aranır. Bu düzenleme, Kanun'un 13. maddesinde yazılı suçların haricindeki fiilleri kapsar.
Failin Türk vatandaşı olması ve Türkiye'de bulunması halinde, fiil sebebiyle yabancı bir ülkede hüküm kurulmamış olması ile Türkiye'de kovuşturulabilirliğin bulunması koşullarının birlikte gerçekleşmesi zorunludur.
Alt Sınırı Bir Yıldan Az Olan Suçlarda Şikayet ve Süre
İşlenen fiilin Türk kanunlarına göre aşağı sınırı bir yıldan az hapis cezasını gerektirmesi halinde yargılama yapılması, zarar gören şahsın ya da yabancı hükümetin şikayetine bağlanmıştır.
Kanun'un 11. maddesinin ikinci fıkrası gereğince bu kapsamdaki şikayetin, fail olan Türk vatandaşının Türkiye'ye girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yapılması gerekir.
Evrensellik Kapsamındaki Suçlar ve İstisnalar
Türk Ceza Kanunu'nun 11. maddesi, 13. maddede düzenlenen suçları kuralın dışında tutmuştur. Kanun'un 13. maddesinin birinci fıkrasındaki suç kataloğunda yer alan (h) bendi ise yürürlükten kaldırılmıştır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 13Kaynağı aç
yabancı tarafından, yabancı ülkede işlenmesi halinde, Türk kanunları uygulanır:
a) İkinci Kitap, Birinci Kısım
altında yer alan suçlar.
b) İkinci Kitap, Dördüncü Kısım
altındaki Üçüncü, Dördüncü, Beşinci, Altıncı, Yedinci ve Sekizinci Bölümlerde
yer alan suçlar.
c) İşkence (madde 94, 95).
d) Çevrenin kasten kirletilmesi
(madde 181).
e) Uyuşturucu veya uyarıcı madde
imal ve ticareti (madde 188), uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını
kolaylaştırma (madde 190).
f) Parada sahtecilik (madde 197),
para ve kıymetli damgaları imale yarayan araçların üretimi ve ticareti (madde
200), mühürde sahtecilik (madde 202).
g) Fuhuş (madde 227).
h) (Mülga : 26/6/2009 – 5918/1
md.)
i) Deniz, demiryolu veya havayolu
ulaşım araçlarının kaçırılması veya alıkonulması (madde 223, fıkra 2, 3) ya da
bu araçlara karşı işlenen zarar verme (madde 152) suçları.
(2) (Ek ikinci fıkra: 29/6/2005
– 5377/3 md.) İkinci Kitap, Dördüncü Kısım altındaki Üçüncü, Dördüncü,
Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümlerde yer alanlar hariç; birinci fıkra
kapsamına giren suçlardan dolayı Türkiye'de yargılama yapılması, Adalet
Bakanının talebine bağlıdır
(3) Birinci fıkranın (a) ve (b)
bentlerinde yazılı suçlar dolayısıyla yabancı bir ülkede mahkûmiyet veya beraat
kararı verilmiş olsa bile, Adalet Bakanının talebi üzerine Türkiye'de yargılama
yapılır.[3]
Seçimlik cezalarda soruşturma
Kanun'un 13. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, İkinci Kitap Dördüncü Kısım altındaki Üçüncü, Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümlerde yer alan fiiller hariç olmak üzere, birinci fıkra kapsamına giren suçlardan dolayı Türkiye'de yargılama yapılması Adalet Bakanının talebine bağlıdır. Aynı maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde Dördüncü Kısım altındaki Sekizinci Bölüm yer alırken, ikinci fıkradaki Bakan talebi istisnası listesinde Sekizinci Bölüm sayılmamıştır.
Türk Ceza Kanunu'nun 13. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde yazılı fiiller dolayısıyla yabancı bir ülkede mahkûmiyet veya beraat kararı verilmiş olsa dahi, Adalet Bakanının talebi üzerine Türkiye'de yargılama yapılır.
Sık Sorulan Sorular
Yabancı ülkede suç işleyen Türk vatandaşı hangi şartlarda yargılanır?
Türk Ceza Kanunu'nun 13. maddesi dışındaki suçlarda yargılama yapılabilmesi için alt sınırın bir yıldan az olmayan hapis cezası olması, failin Türkiye'de bulunması, yabancı ülkede hüküm verilmemiş olması ve Türkiye'de kovuşturulabilirliğin bulunması gerekir.
Cezası bir yıldan az hapis olan suçlarda şikayet süresi ne kadardır?
Suçun alt sınırı bir yıldan az hapis cezasını gerektirdiğinde şikayet, fail olan vatandaşın Türkiye'ye girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yapılmalıdır.
Yabancı ülkede hüküm verilmesi yargılamayı nasıl etkiler?
Türk Ceza Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca yabancı ülkede hüküm verilmemiş olması kuraldır; ancak 13. maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerindeki fiillerde yabancı ülkede mahkûmiyet veya beraat kararı verilmiş olsa dahi Adalet Bakanının talebiyle Türkiye'de yargılama yapılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy