Taşıma İşleri Organizatörü Tanımı ve Kapsamı
Taşıma İşleri Organizatörlüğü Yönetmeliği m. 4/i uyarınca, taşıma işleri organizatörü tanımına diğer taşıma modlarından yararlanılması bakımından 815 sayılı Kanun ile 4925 sayılı Kanuna uygunluk ölçütü dahil edilmiştir. Organizatör tanımı; eşya taşımacılığı ile bağlantılı depolama, paketleme, etiketleme, ambalajlama, sipariş yönetimi, sigorta, dağıtım ve lojistik faaliyetlerini yerine getiren kişileri kapsayacak biçimde genişletilmiştir.
Taşıma İşleri Organizatörlüğü Yönetmeliği kapsamında alıcı kavramı yeniden tanımlanmıştır.
Yetki Belgesi Alma Koşulları ve Sermaye Şartı
Taşıma İşleri Organizatörlüğü Yönetmeliği m. 7 uyarınca, yetki belgesi alabilmek için aranan sermaye şartı 150.000 Türk Lirası düzeyinden 1.000.000 Türk Lirası seviyesine yükseltilmiştir. Sermaye eşiğindeki artışın yanında odaya kayıt gibi yetki belgesi alma koşullarında da değişikliğe gidilmiştir. Yönetmeliğin Geçici Madde 6 hükmü doğrultusunda, düzenleme öncesinde halihazırda geçerli yetki belgesi bulunan kişiler için 1.000.000 Türk Lirası tutarındaki sermaye şartı belgenin yenileme tarihine kadar aranmamaktadır.
Yetki belgelerinin yenilenmesine dair süreler, izlenecek usul kuralları ve işlemler Yönetmelik kapsamında yeniden düzenlenmiştir.
Yönetmeliğin 10 uncu maddesine eklenen fıkra gereğince, bir yıl süreli yetki belgesi sahiplerinin Kombine Taşımacılık Yönetmeliği kapsamındaki Yeşil Lojistik Belgesi başvurusunda bulunamayacakları ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği m. 73 hükmünde düzenlenen indirim haklarından faydalanamayacakları hüküm altına alınmıştır.
Hizmet Sunma Zorunluluğu ve Taşıma Kısıtlamaları
Hizmetin kesintiye uğramadan yürütülmesi amacıyla, yetki belgesi alan kişilerin ifayı imkânsız kılan yasal mücbir sebepler haricinde taşıma hizmetini sunmaktan kaçınamayacakları esası getirilmiştir. Bununla birlikte yetki belgesi sahiplerinin gerçekleştirdikleri taşımalarda taşıma senedi düzenleme zorunluluğu, akdedilen sözleşmelere ilişkin yasal sınırlamalar ve ortaklık durumunda meydana gelen değişiklikleri bildirme yükümlülüğü düzenlenmiştir.
Yetki belgesi sahiplerinin eşya taşımacılığında kullandıkları yabancı plakalı taşıtların Türkiye sınırları içerisinde iki nokta arasında taşımacılık yapması yasaklanmıştır. Benzer şekilde yabancı bayraklı gemilerin de Türkiye sınırları içerisindeki iki liman arasında eşya taşıması men edilmiştir. Yönetmeliğin 21/1-j maddesi uyarınca bu kısıtlamalara aykırı hareket eden ilgililer hakkında idari para cezası tatbik edilmektedir.
Mesleki Yeterlilik Belgesi İstihdam Yükümlülüğü ve İstisnalar
Taşıma İşleri Organizatörlüğü Yönetmeliği m. 16/1 uyarınca faaliyet gösteren yetki belgesi sahiplerinin en az bir adet ÜDY3 türü mesleki yeterlilik belgesine sahip olmaları veya bu nitelikleri haiz kişileri istihdam etmeleri zorunludur. Yönetmeliğin 16 ncı maddesinin ikinci fıkrası gereğince, yetki belgesi sahibinin ticaret sicili ile yetki belgesine şube olarak eklenmiş her bir şubesi için en az bir adet ODY3 türü mesleki yeterlilik belgesine sahip olunması ya da bu niteliklere sahip kişilerin istihdamı şarttır. Aynı maddenin üçüncü fıkrası uyarınca, 10'un üzerindeki şubeler için mesleki yeterlilik belgesi şartı aranmamaktadır.
39686 sayılı TAŞIMA İŞLERİ ORGANİZATÖRLÜĞÜ YÖNETMELİĞİ m. 16Kaynağı aç
Yetki belgesi sahipleri tarafından istihdam edilmesi gereken ÜDY ve ODY personeli bakımından diplomaların kullanımı da düzenlenmiştir. Buna göre Türkiye’de lojistik, denizcilik işletmeleri yönetimi, deniz ulaştırma işletme mühendisliği, deniz işletmeciliği ve yönetimi bölümlerinin lisans veya ön lisans mezunları ile IRU ve FIATA eğitim programlarına katılıp başarılı olanların diplomalarının ÜDY veya ODY belgesi yerine kullanılabileceği kabul edilmiştir.
Taşıma Engelleri ve Uygulanacak Tedbirler
Taşıma sürecinde beklenmedik engellerin ortaya çıkması durumunda organizatörün yükü teslim alınan yere kayıtsız şartsız geri getirme zorunluluğu kaldırılarak 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 869 hükmüne atıf yapılmıştır. Teslim engelinin taşıyıcının riziko alanına giren bir sebepten kaynaklanmaması şartıyla organizatörün talimat bekleme, ücret ve avans talep etme, yükü üçüncü kişiye tevdi etme, satış veya imha yoluna başvurma imkânları bulunmaktadır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 869/1 gereğince, eşyanın teslim yerine varmasından önce taşımanın sözleşmeye uygun biçimde yapılamayacağı anlaşılırsa veya varış yerinde teslim engeli çıkarsa, taşıyıcı tasarruf hakkına sahip kişiden talimat almakla yükümlüdür. Tasarruf hakkı gönderilende olmasına rağmen gönderilen bulunamazsa ya da eşyayı teslim almaktan kaçınırsa, taşıma senedi ibrazı aranmaksızın tasarruf hakkı gönderen tarafından kullanılır.
6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU m. 869Kaynağı aç
Türk Ticaret Kanunu m. 869/3 uyarınca taşıyıcı, uyması gereken talimatları makul bir süre içinde alamazsa hak sahibinin menfaatine en uygun görünen tedbirleri almak zorundadır; bu doğrultuda eşyayı boşaltıp saklayabilir, tevdi edebilir veya geri taşıyabilir. Kanunun 869 uncu maddesinin dördüncü fıkrasına göre taşıyıcı, alınan bu önlemler sebebiyle ortaya çıkan zorunlu giderlerin tazminini ve uygun bir ücreti, engel kendi riziko alanından kaynaklanmadığı müddetçe talep etme yetkisine sahiptir.
İdari Para Cezaları ve Yaptırım Usulü
Yönetmeliğin 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, gerçekleştirilen denetimlerde tespit edilen aynı kabahatler için idari para cezaları 48 saat geçmeden ikinci kez uygulanamaz. Maddenin üçüncü fıkrası gereğince para cezaları, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak tatbik edilir ve ceza hesabında bir Türk Lirasının küsuratı dikkate alınmaz.
39686 sayılı TAŞIMA İŞLERİ ORGANİZATÖRLÜĞÜ YÖNETMELİĞİ m. 21Kaynağı aç
İdari yaptırımların tatbikinde ceza tutanaklarının tanzimi, tebligat işlemleri ve usule ilişkin diğer hususlarda Yönetmeliğin 21/4 maddesi uyarınca 5326 sayılı Kabahatler Kanunu ile 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümleri uygulanmaktadır.
Mevcut yetki belgesi sahipleri için 1.000.000 TL sermaye şartı ne zaman aranır?
Taşıma İşleri Organizatörlüğü Yönetmeliği Geçici Madde 6 gereğince, düzenleme yürürlüğe girdiğinde yetki belgesine sahip olanlardan 1.000.000 Türk Lirası sermaye şartı belge yenileme tarihine kadar istenmemektedir.
Lojistik veya denizcilik mezunlarının diplomaları ÜDY ve ODY yerine geçer mi?
Türkiye’de lojistik, denizcilik işletmeleri yönetimi, deniz ulaştırma işletme mühendisliği, deniz işletmeciliği ve yönetimi bölümlerinin lisans veya ön lisans mezunları ile IRU ve FIATA eğitim programına katılıp başarılı olanların diplomalarının ÜDY veya ODY belgesi yerine kullanılabileceği kabul edilmiştir.
Taşıma engeli doğduğunda yükün teslim alınan yere geri getirilmesi zorunlu mudur?
Hayır, yükün kayıtsız şartsız geri getirilmesi zorunlu değildir. Türk Ticaret Kanunu m. 869 uyarınca öncelikle tasarruf hakkı sahibinden talimat alınması gerekir; uygun sürede talimat alınamazsa eşya saklanabilir, tevdi edilebilir veya geri taşınabilir. Bozulabilecek mallarda veya aşırı gider doğacak hallerde Türk Borçlar Kanunu m. 108 uyarınca satış yapılabilir; değerlendirilmesi imkânı bulunmayan eşya ise imha edilebilir. Taşıyıcı, engel kendi riziko alanından doğmadığı müddetçe giderlerinin tazminini ve uygun bir ücreti talep edebilir.
Şube sayısı ondan fazla olan işletmelerde mesleki yeterlilik belgesi aranır mı?
Yönetmelik m. 16/2 uyarınca şube olarak eklenen her bir şube için ODY3 belgesi zorunlu olmakla birlikte, aynı maddenin üçüncü fıkrası uyarınca 10'un üzerindeki şubeler için mesleki yeterlilik belgesi şartı aranmamaktadır.
Denetimlerde belirlenen aynı kabahat nedeniyle peş peşe ceza verilebilir mi?
Hayır, Taşıma İşleri Organizatörlüğü Yönetmeliği m. 21/2 uyarınca yapılan denetimlerde tespit edilen aynı kabahatler için 48 saat geçmeden ikinci kez idari para cezası kesilemez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy