Takograf cihazı bulundurulması ve kullanılması zorunlu olan taşıt, taşıt kullanma sürelerine aykırı biçimde kullanılamaz ve kullandırılamaz. Bu yasağa bağlanan idari para cezası, ihlalin günlük sürekli süreye, günlük toplam süreye, haftalık ya da birleşik iki haftalık süreye veya dinlenme süresine göre değişir. İşleten de sürücünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 49. maddesinde ve yönetmelikte belirtilen hükümlere aykırı kullanımı önlemek üzere gerekli tedbirleri almak ve denetimi yapmakla yükümlüdür.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 49Kaynağı aç
49 – (Değişik:12/2/2026-7574/13 md.)
Takograf cihazı bulundurulması ve kullanılması zorunlu olan taşıtların,
taşıt kullanma sürelerine aykırı olarak kullanılması ve kullandırılması
yasaktır. İşleten, sürücünün kendisi olup olmadığına bakmaksızın aracın bu maddede
ve yönetmelikte belirtilen hükümlere aykırı olarak kullanılmaması hususunda
gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür.
Bu taşıtları kullanacakların taşıt kullanma, mola ve dinlenme süreleri
ile taşıtta birden fazla sürücü görevlendirilmesi gereken haller, sürücülerin
taşıtta bulunmaları gereken zaman aralığı, işletenlerin sorumlulukları ile
denetimlerde uygulanacak usul ve esaslar yönetmelikte belirtilir.
Yönetmelikte belirtilen;
a) Günlük sürekli taşıt kullanma süresinin;
1) Bir saate kadar aşılması halinde sürücüye 1.000 Türk lirası,
2) Bir saatten fazla aşılması halinde sürücüye 3.000 Türk lirası,
b) Günlük toplam taşıt kullanma süresinin;
1) Bir saate kadar aşılması halinde sürücüye 3.000 Türk lirası,
2) Bir saatten üç saate kadar aşılması halinde sürücüye 5.000 Türk
lirası,
3) Üç saat ve daha fazla süre ile aşılması halinde ise sürücüye 10.000
Türk lirası,
c) Haftalık veya birleşik iki haftalık taşıt kullanma süresinin;
1) Dört saate kadar aşılması halinde sürücüye 10.000 Türk lirası,
2) Dört saatten on beş saate kadar aşılması halinde sürücüye 15.000
Türk lirası,
3) On beş saat ve daha fazla aşılması halinde sürücüye 20.000 Türk
lirası,
d) Günlük dinlenme sürelerinin ihlal edilmesi halinde sürücüye 3.000
Türk lirası,
e) Haftalık dinlenme sürelerinin ihlal edilmesi halinde sürücüye 5.000
Türk lirası,
idari para cezası uygulanır. Sürücünün aynı zamanda işleten olması durumunda
idari para cezaları iki kat olarak uygulanır. Sürücünün aynı zamanda işleten
olmaması halinde, birinci fıkradaki sorumluluklarını yerine getirmeyen işletene
de bu fıkrada yer alan idari para cezaları tescil plakası üzerinden iki kat
olarak uygulanır.
Sürücülerin çalışma veya dinlenme sürelerine uymamaları nedeniyle
dinlenme süresini aşmamak üzere ne kadar süreyle araçları kullanmaktan
menedileceği ile izin işlemlerine ilişkin hususlar yönetmelikte belirlenir.
Araç
kullanmak üzere birden fazla sürücünün görevlendirilmesinin zorunlu olduğu
hallerde araçta bulunması gereken sürücülere ilişkin yönetmelikte belirtilen
hususlara uymayan işletene 10.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır.
İKİNCİ BÖLÜM
Hız Kuralları
Hız sınırları:
Sürelerin ve denetimin belirlendiği çerçeve
Bu taşıtları kullanacak kişilerin taşıt kullanma, mola ve dinlenme süreleri yönetmelikte gösterilir. Taşıtta birden fazla sürücü görevlendirilmesini gerektiren haller, sürücülerin taşıtta bulunacağı zaman aralığı, işletenlerin sorumlulukları ve denetimde uygulanacak usul ile esaslar da aynı yönetmelikte belirtilir. Kanun, bu sürelerin saat olarak hesabını ayrıca yapmaz.
Sürücüye uygulanan idari para cezaları
Yönetmelikte belirtilen günlük sürekli taşıt kullanma süresinin bir saate kadar aşılması halinde sürücüye 1.000 Türk lirası, bir saatten fazla aşılması halinde ise 3.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır.
Günlük toplam taşıt kullanma süresinde bir saate kadar aşım için sürücüye 3.000 Türk lirası, bir saatten üç saate kadar aşım için 5.000 Türk lirası, üç saat ve daha fazla aşım için 10.000 Türk lirası idari para cezası öngörülmüştür.
Haftalık veya birleşik iki haftalık taşıt kullanma süresinin dört saate kadar aşılmasında sürücüye 10.000 Türk lirası, dört saatten on beş saate kadar aşılmasında 15.000 Türk lirası, on beş saat ve daha fazla aşılmasında 20.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Bu sürelerin somut hesabı yönetmeliğe bırakılmıştır.
Günlük dinlenme sürelerinin ihlal edilmesi halinde sürücüye 3.000 Türk lirası, haftalık dinlenme sürelerinin ihlal edilmesi halinde sürücüye 5.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır. İhlalin hangi süreye göre saptanacağı, yönetmelikte belirtilen süreye bağlıdır.
İşleten bakımından iki kat ve ek ceza
Sürücü aynı zamanda işleten ise bu fıkradaki idari para cezaları iki kat uygulanır. Sürücü işleten değilse, birinci fıkradaki sorumluluklarını yerine getirmeyen işletene de aynı idari para cezaları tescil plakası üzerinden iki kat uygulanır. İki kat uygulama, fıkrada sayılan idari para cezalarına bağlıdır ve sorumluluğun yerine getirilmediğinin ayrıca tespitini gerektirir.
Araç kullanmak üzere birden fazla sürücü görevlendirilmesinin zorunlu olduğu hallerde, araçta bulunması gereken sürücülere ilişkin yönetmelik hükümlerine uymayan işletene 10.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Birden fazla sürücünün hangi hallerde zorunlu olduğu yönetmelikte belirlenir.
Aracın kullanılamayacağı süre
Sürücülerin çalışma veya dinlenme sürelerine uymaması nedeniyle, dinlenme süresini aşmamak üzere aracın ne kadar süre kullanılamayacağı ve izin işlemleri yönetmelikte belirlenir. Kanun metni bu men süresi için ayrıca bir gün sayısı göstermez.
İdari yaptırım kararına başvuru
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesine göre idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvuru yapılmazsa idari yaptırım kararı kesinleşir.
5326 sayılı KABAHATLER KANUNU m. 27Kaynağı aç
geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi
tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir.
Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.
(2)
Mücbir sebebin varlığı dolayısıyla bu sürenin geçirilmiş olması halinde bu
sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde karara karşı
başvuruda bulunulabilir. Bu başvuru, kararın kesinleşmesini engellemez; ancak,
mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir.
(3) Başvuru, bizzat kanunî
temsilci veya avukat tarafından sulh ceza mahkemesine verilecek bir dilekçe ile
yapılır. Başvuru dilekçesi, iki nüsha olarak verilir.
(4) Başvuru dilekçesinde,
idarî yaptırım kararına ilişkin bilgiler, bu karara karşı ileri sürülen deliller
açık bir şekilde gösterilir. Dilekçede ayrıca, başvurunun süresinde yapılmasını
engelleyen mücbir sebep dayanaklarıyla gösterilir.
(5) (Değişik: 6/12/2006-5560/34
md.) İdarî yaptırım kararının mahkeme tarafından verilmesi halinde, bu karara
karşı ancak itiraz yoluna gidilebilir.
(6) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) Soruşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle
idarî yaptırım kararı verilmesi halinde; kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz
edildiği takdirde, idarî yaptırım kararına karşı başvuru da bu itiraz merciinde
incelenir.
(7) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) Kovuşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle
idarî yaptırım kararı verilmesi halinde; fiilin suç oluşturmaması nedeniyle verilen
beraat kararına karşı kanun yoluna gidildiği takdirde, idarî yaptırım kararına karşı
itiraz da bu kanun yolu merciinde incelenir.
(8) (Ek: 6/12/2006-5560/34
md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili
olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde;
idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle
birlikte idarî yargı merciinde görülür.
Başvurunun incelenmesi
Mücbir sebep nedeniyle on beş günlük süre geçirilirse, bu sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde karara karşı başvuruda bulunulabilir. Başvuru kararın kesinleşmesini engellemez; ancak mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir. Mücbir sebebin dilekçede dayanaklarıyla gösterilmesi ayrıca gerekir.
Başvuru, bizzat kanuni temsilci veya avukat tarafından sulh ceza mahkemesine verilecek dilekçeyle yapılır. Dilekçe iki nüsha olarak verilir; karar bilgileri ve ileri sürülen deliller açıkça gösterilir.
İdari yaptırım kararını mahkeme vermişse bu karara karşı ancak itiraz yoluna gidilebilir. Hüküm, itirazın hangi mercie yapılacağını bu cümlede ayrıca belirtmez.
Soruşturma konusu fiilin suç değil kabahat oluşturduğu gerekçesiyle idari yaptırım kararı verilmiş ve kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz edilmişse, idari yaptırım kararına karşı başvuru da bu itiraz merciinde incelenir.
Kovuşturma konusu fiilin suç değil kabahat oluşturduğu gerekçesiyle idari yaptırım kararı verilmiş ve fiilin suç oluşturmaması nedeniyle verilen beraat kararına karşı kanun yoluna gidilmişse, idari yaptırım kararına karşı itiraz da bu kanun yolu merciinde incelenir.
Sık sorulan sorular
Süreye aykırı kullanım yalnız sürücüyü mü ilgilendirir?
Hayır. Takograf bulundurulması ve kullanılması zorunlu taşıtta süreye aykırı kullanım ve kullandırma yasaktır. İşleten, sürücü kendisi olmasa da aykırılığı önlemek için gerekli tedbirleri almak ve denetimi yapmakla yükümlüdür.
Sürücü aynı zamanda işletense ceza artar mı?
Evet. Sürücünün aynı zamanda işleten olması halinde, ilgili fıkradaki idari para cezaları iki kat uygulanır.
İdari para cezasına kaç gün içinde başvurulabilir?
Kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Süresinde başvurulmazsa idari yaptırım kararı kesinleşir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy