Tahkimde Yargılama Giderleri ve Masrafların Paylaştırılması

Tahkim Yargılamasında Masraflar ve Genel Kapsamı

Tahkim yargılamasında masrafların paylaşımı, hakemlerin giderlere ilişkin kararları, harcamaların makul olması ve yargılama maliyetlerinin nasıl azaltılabileceği süreçte ele alınan başlıca konular arasında yer alır. Genel usul hukuku çerçevesinde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 323 uyarınca yargılama giderleri; harçlar, tebliğ ve posta giderleri, evrak masrafları, geçici hukuki koruma tedbirleri, keşif giderleri ile tanık ve bilirkişi ücretleri gibi kalemleri kapsamaktadır.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 323Kaynağı aç

MADDE 323- (1) Yargılama giderleri şunlardır:
a) Başvurma, karar ve ilam
harçları.[38]
b) Dava nedeniyle yapılan
tebliğ ve posta giderleri.
c) Dosya ve sair evrak giderleri.
ç) Geçici hukuki koruma tedbirleri
ve protesto, ihbar, ihtarname ve vekâletname düzenlenmesine ilişkin giderler.
d) Keşif giderleri.
e) Tanık ile bilirkişiye ödenen
ücret ve giderler.
f) Resmî dairelerden alınan
belgeler için ödenen harç, vergi, ücret ve sair giderler.
g) Vekil ile takip edilmeyen
davalarda tarafların hazır bulundukları günlere ait gündelik, seyahat ve konaklama
giderlerine karşılık hâkimin takdir edeceği miktar; vekili bulunduğu hâlde mahkemece
bizzat dinlenmek, isticvap olunmak veya yemin
etmek üzere çağrılan taraf için takdir edilecek gündelik, yol ve konaklama giderleri.
ğ) Vekille takip edilen davalarda
kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücreti.
h) Yargılama sırasında yapılan
diğer giderler.
Delil
ikamesi için avans

Hakem Ücretinin Belirlenmesi ve Ek Ücret Yasağı

4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu m. 16/A uyarınca, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça hakemlerin alacağı ücret; davanın konusu alacağın boyutu, uyuşmazlığın mahiyeti ve yargılama süresi gözetilerek hakem veya hakem heyeti ile taraflar arasında mutabakatla tespit edilir.

4686 sayılı MİLLETLERARASI TAHKİM KANUNU m. 16Kaynağı aç

Madde
16 – A) Taraflarca aksi kararlaştırılmamışsa, hakemlerin
ücreti, dava konusu alacağın miktarı, uyuşmazlığın niteliği ve tahkim
yargılamasının süresi dikkate alınarak, hakem veya hakem kurulu ile taraflar
arasında kararlaştırılır.
Taraflar,
hakem veya hakem kurulunun ücretini milletlerarası yerleşmiş kurallara veya
kurumsal tahkim kurallarına yollama yaparak da belirleyebilirler.
Taraflarla
hakem veya hakem kurulu arasında ücretin belirlenmesi konusunda anlaşmaya
varılamaz veya tahkim anlaşmasında ücretin belirlenmesine ilişkin herhangi bir
hüküm bulunmazsa ya da taraflarca bu konuda yerleşmiş milletlerarası kurallara
veya kurumsal tahkim kurallarına yollama yapılmamışsa, hakem veya hakem
kurulunun ücreti, her yıl Adalet Bakanlığınca ilgili kamu kurumu niteliğindeki
meslek kuruluşlarının görüşleri alınarak hazırlanan ücret tarifesine göre
belirlenir.
Taraflarca
aksi kararlaştırılmadıkça başkanın ücreti, hakemlerden her birine ödenecek hakem
ücretinin yüzde on fazlası olarak hesaplanır.
Hakem
kararının düzeltilmesi, yorumlanması veya tamamlanması hallerinde ek hakem ücreti
ödenmez.
B)
Hakem veya hakem kurulu kararında tahkim yargılamasının giderleri gösterilir.
Yargılama
giderleri;
1.
Hakemlerin ücretini,
2.
Hakemlerin seyahat giderlerini ve yaptıkları diğer masrafları,
3.
Hakem veya hakem kurulu tarafından atanan bilirkişilere ve yardımına başvurulan
diğer kişilere ödenen ücretleri ve keşif giderlerini,
4.
Hakem veya hakem kurulunun onayladığı ölçüde tanıkların seyahat giderlerini ve
yaptıkları diğer masrafları,
5.
Hakem veya hakem kurulunun, davayı kazanan tarafın varsa vekili için avukatlık
asgarî ücret tarifesine göre takdir ettiği vekâlet ücretini,
6.
Bu Kanuna göre mahkemelere yapılacak başvurularda alınan yargı harçlarını,
7.
Tahkim yargılamasına ilişkin bildirim giderlerini,
Kapsar.
C)
Hakem veya hakem kurulu, davacı taraftan yargılama giderleri için avans
yatırmasını isteyebilir.
Avans,
hakem veya hakem kurulu kararında öngörülen süre içinde ödenmemişse hakem veya
hakem kurulu yargılamayı durdurabilir. Yargılamanın durdurulduğunun taraflara
bildirilmesinden itibaren otuz gün içinde avans ödenirse yargılamaya devam
olunur, aksi halde tahkim yargılaması sona erer.
Hakem
veya hakem kurulu, kararını verdikten sonra taraflara, yatırılmış olan
avansların harcama yerlerini ve miktarlarını gösterir bir belge verir ve varsa
kalan avansı ödeyene iade eder.
D)
Taraflar aksini kararlaştırmadıkça yargılama giderleri haksız çıkan tarafa
yüklenir. Davada her iki taraf da kısmen haklı çıkarsa, yargılama giderleri
haklılık durumuna göre taraflar arasında paylaştırılır.
Hakem
veya hakem kurulunun yargılamayı sona erdiren veya taraflar arasındaki sulhü
tespit eden kararında da yargılama giderleri gösterilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Son Hükümler
Uygulanmayacak ve kaldırılan hükümler

Taraflar, hakem veya hakem kurulunun alacağı ücreti milletlerarası alanda yerleşmiş kurallara ya da kurumsal tahkim kurallarına yollama yaparak da belirleyebilirler.

Hakem kurulu ile taraflar arasında ücret konusunda uzlaşma sağlanamaması, tahkim anlaşmasında bu hususta hüküm bulunmaması veya yerleşmiş kurallara yollama yapılmamış olması hallerinde hakem ücreti, her sene Adalet Bakanlığınca meslek kuruluşlarının görüşleri alınarak düzenlenen tarifeye göre saptanır. Hakem kararının tavzihi, tashihi veya noksan hususların tamamlanması durumlarında ise hakemlere ek ücret ödenmesi söz konusu olmaz.

Gider Avansı ve Avansın Ödenmemesinin Sonuçları

4686 sayılı Kanun m. 16/C uyarınca hakem veya hakem kurulu, davacı taraftan yargılama giderleri için avans yatırmasını isteyebilir. Avansın hakem veya hakem kurulu kararında öngörülen süre içinde ödenmemesi halinde hakem veya hakem kurulu yargılamayı durdurabilir.

Yargılamanın durdurulduğunun ilgililere tebliğinden itibaren otuz günlük süre içinde gerekli avans ödenirse davaya devam olunur; aksi takdirde tahkim yargılaması sona erer. Hakem veya hakem kurulu uyuşmazlığı karara bağladıktan sonra, yatırılan gider avanslarının sarf yerleri ile tutarlarını gösterir bir hesap özeti sunar ve bakiye kalan miktarı ödeyen tarafa geri verir.

Yargılama Giderlerinin Hüküm Altına Alınması ve Paylaştırılması

4686 sayılı Kanun m. 16/B ve m. 16/D uyarınca, hakem veya hakem kurulu kararında tahkim yargılamasının giderleri açıkça gösterilir. Taraflar aksini kararlaştırmadıkça yargılama giderleri haksız çıkan tarafa yüklenir; davanın her iki taraf açısından kısmen kabul ve kısmen ret ile sonuçlanması halinde ise giderler haklılık durumuna göre taraflar arasında paylaştırılır.

Giderlerin hüküm altına alınması yalnızca nihai uyuşmazlık kararıyla sınırlı değildir. Hakem veya hakem kurulunun tahkim yargılamasını sona erdiren veya taraflar arasındaki sulhü tespit eden kararında da yargılama giderleri açık bir şekilde gösterilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Tahkimde hakem ücreti nasıl belirlenir?

Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça hakem ücreti alacağın miktarı, uyuşmazlığın niteliği ve tahkim süresi gözetilerek taraflarla hakem arasında belirlenir; kurumsal kurallara yollama yapılmamışsa ve anlaşma sağlanamazsa Adalet Bakanlığınca hazırlanan tarifeye göre tespit edilir.

Hakem kararının tavzih veya tashihinde ek ücret ödenir mi?

Hakem kararının düzeltilmesi, yorumlanması veya tamamlanması hallerinde 4686 sayılı Kanun m. 16/A gereğince ek hakem ücreti ödenmez.

Gider avansı süresinde ödenmezse tahkim süreci nasıl etkilenir?

Avans süresinde ödenmezse yargılama durdurulabilir; durdurma kararının bildirilmesinden itibaren otuz gün içinde avans yatırılmazsa tahkim yargılaması sona erer.

Tahkim masrafları kural olarak hangi tarafa aittir?

Taraflar aksini kararlaştırmadıkça yargılama giderleri haksız çıkan tarafa yüklenir; tarafların kısmen haklı çıkması halinde ise masraflar haklılık derecelerine göre paylaştırılır.

Tarafların sulh olması halinde masraflar karara bağlanır mı?

Hakem veya hakem kurulunun tahkim yargılamasını sona erdiren veya sulhü tespit eden kararında tahkim yargılama giderleri gösterilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoy İletişim ve randevu

Medeni usul hukuku