Medeni Usul Hukuku

Vekâletnamesiz Dava Açılması ve Usul İşlemleri: HMK 77

by Avukat Erdal Ersoy
Vekâletnamesiz Dava Açılması ve Usul İşlemleri: HMK 77

Vekâletname Sunulması Zorunluluğu ve İstisnai İzin Hâli

Vekil vasıtasıyla yürütülen davalarda temsilcinin davaya vekâlet ehliyetine sahip olması ve usulüne uygun düzenlenmiş bir vekâletname sunması, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 114/1-f uyarınca dava şartıdır. Vekâletnamesinin aslını veya onaylı örneğini mahkemeye ibraz etmeyen avukat dava açamaz ve yargılamaya ilişkin hiçbir usul işlemi gerçekleştiremez.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 77Kaynağı aç
MADDE 77- (1) Vekâletnamesinin aslını veya onaylı örneğini vermeyen avukat, dava açamaz ve yargılamayla ilgili hiçbir işlem yapamaz. Şu kadar ki, gecikmesinde zarar doğabilecek hâllerde mahkeme, vereceği kesin süre içinde vekâletnamesini getirmek koşuluyla avukatın dava açmasına veya usul işlemlerini yapmasına izin verebilir. Bu süre içinde vekâletname verilmez veya asıl taraf yapılan işlemleri kabul ettiğini dilekçeyle mahkemeye bildirmez ise dava açılmamış veya gerçekleştirilen işlemler yapılmamış sayılır. (2) Vekâletnamesiz işlem yapmasına izin verilen ancak haklı bir sebep olmaksızın süresi içinde vekâletname ibraz etmeyen avukat, celse harcı ile diğer yargılama giderleri ve karşı tarafın uğradığı zararları ödemeye mahkûm edilir. Bunu kötüniyetle yapan avukat aleyhine, ceza ve disiplin soruşturması açılmasını sağlamak üzere, Cumhuriyet başsavcılığına ve vekilin bağlı olduğu baro başkanlığına durum yazıyla bildirilir. (3) Bir tarafın avukat tutmak istemesi sebebiyle, yargılama hiçbir şekilde başka bir güne bırakılamaz. (4) Avukatın istifa etmesi, azledilmesi veya dosyayı incelememiş olması sebebiyle yargılama başka bir güne bırakılamaz. Ancak, dosyanın incelenmemiş olması geçerli bir özre dayanıyorsa, hâkim bir defaya mahsus olmak üzere, kısa bir süre verebilir. Verilen süre sonunda, dosya incelenmemiş olsa bile davaya devam olunur. Vekilin vekâlet veren huzurundaki beyanı
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 114Kaynağı aç
MADDE 114- (1) Dava şartları şunlardır: a) Türk mahkemelerinin yargı hakkının bulunması. b) Yargı yolunun caiz olması. c) Mahkemenin görevli olması. ç) Yetkinin kesin olduğu hâllerde, mahkemenin yetkili bulunması. d) Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları; kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde, temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunması. e) Dava takip yetkisine sahip olunması. f) Vekil aracılığıyla takip edilen davalarda, vekilin davaya vekâlet ehliyetine sahip olması ve usulüne uygun düzenlenmiş bir vekâletnamesinin bulunması. g) Davacının yatırması gereken gider avansının yatırılmış olması. ğ) Teminat gösterilmesine ilişkin kararın gereğinin yerine getirilmesi. h) Davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması. ı) Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması. i) Aynı davanın, daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması. (2) Diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümler saklıdır. Dava şartlarının incelenmesi

Gecikmesinde zarar doğabilecek durumlarda mahkeme, belirleyeceği kesin süre içinde vekâletnamesini getirmek şartıyla avukatın dava açmasına yahut usul işlemlerini yapmasına izin verebilir. Bu olanak, 6100 sayılı Kanun m. 77/1 çerçevesinde istisnai nitelikte tanınmış bir usulî imkândır.

Kesin Sürenin Tüketilmesinin Hukuki Sonuçları ve Asıl Tarafın İcazeti

Mahkemenin tanıdığı kesin süre zarfında vekâletname sunulmaz veya asıl taraf gerçekleştirilen işlemleri benimsediğini dilekçeyle bildirmezse, dava açılmamış yahut yapılan usul işlemleri yapılmamış sayılır. Bu kapsamda davanın açılmamış sayılması yaptırımının uygulanabilmesi için vekâletname sunulmaması hâlinde asıl tarafa usulünce bildirim yapılarak işlemlere icazetinin bulunup bulunmadığının sorulması aranır.

Dava şartlarının varlığı mahkemece yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir ve taraflarca da ileri sürülebilir. Eksikliğin tamamlanması mümkün ise mahkeme kesin süre tanır; süreye uyulmaması hâlinde dava usulden reddedilir. Bununla birlikte eksiklik ilk aşamada tespit edilememiş veya ileri sürülmemiş olsa dahi hüküm anında giderilmiş bulunuyorsa dava başlangıçtaki noksanlık sebebiyle usulden reddedilemez.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 115Kaynağı aç
MADDE 115- (1) Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. (2) Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder. (3) Dava şartı noksanlığı, mahkemece, davanın esasına girilmesinden önce fark edilmemiş, taraflarca ileri sürülmemiş ve fakat hüküm anında bu noksanlık giderilmişse, başlangıçtaki dava şartı noksanlığından ötürü, dava usulden reddedilemez. İKİNCİ AYIRIM İlk İtirazlar Konusu

Vekâletname Sunmayan Avukatın Yargılama Gideri ve Disiplin Sorumluluğu

Vekâletnamesiz işlem yapmasına izin verildiği hâlde haklı bir gerekçe bulunmaksızın tanınan sürede vekâletname getirmeyen avukat, celse harcı ile diğer yargılama giderlerini ve karşı tarafın bu sebeple uğradığı zararları tazmin etmeye mahkûm edilir.

Vekâletname sunmaksızın usul işlemlerini kötüniyetle gerçekleştiren avukat aleyhine ise ayrıca ceza ve disiplin soruşturması açılması gerekmektedir. Mahkeme bu durumu Cumhuriyet başsavcılığına ve vekilin kayıtlı olduğu baro başkanlığına yazılı bildirimle iletir.

Yargılamanın Başka Güne Bırakılması Yasağı ve İstisnası

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 77/3 uyarınca taraflardan birinin avukat tutmak istemesi gerekçesiyle yargılama hiçbir şekilde başka bir güne bırakılamaz.

Avukatın vekillikten istifa etmesi, azledilmesi yahut dava dosyasını incelememiş bulunması gerekçesiyle de kural olarak yargılama ertelenemez. Ancak dosyanın incelenmemiş olması geçerli bir mazerete dayanıyorsa hâkim bir defaya özgü olmak üzere kısa bir süre verebilir; bu sürenin hitamında dosya incelenmemiş olsa dahi yargılamaya devam olunur.

Kanun Yolu ve Temsil Eksikliğine İlişkin Usul Kuralları

Duruşmanın talikine sebebiyet verilmeksizin yetkili avukat tarafından yetki belgesi ibraz edilip yapılan usul işlemlerine muvafakat bildirilmesi durumunda, kesin süre geçirilmiş olsa dahi davanın açılmamış sayılmasına ve vekil aleyhine celse harcı takdirine hükmedilemez (Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2020/3442, K. 2021/2936).

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2020/3442, K. 2021/2936Kaynağı aç
1. Hukuk Dairesi         2020/3442 E.  ,  2021/2936 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ AVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL-MAHFUZ HİSSELERİN YASAL TAHSİLİ Taraflar arasında görülen dava sonunda, yerel Mahkemece davanın açılmamış sayılmasına ilişkin olarak verilen karar davacılar tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi …’ın raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü; -KARAR- Dava, muris muvazaası hukuki nedenine dayalı tapu iptali ve tescil, olmazsa, tenkis isteğine ilişkindir. Davacılar, mirasbırakan babaları … …'ın sağlığında 06.07.2005 tarihinde … Noterliği'nden yaptığı vasiyetnameye göre, eşine bıraktığını bildirdiği 825 parsel de kayıtlı 2 katlı kagir ev, ahır ve bahçe vasıflı taşınmazı 18.04.2003 de oğlu …'a vasiyetnameye göre …, … ve …'a bıraktığını bildirdiği 21 parsel sayılı taşınmazı 12.01.2007 tarihinde yine …'a, vasiyetname dışında tuttuğu 12 parsel sayılı taşınmazı da ölünceye kadar bakma akdi ile …'a temlik ettiği, temliklerin mirasçılardan mal kaçırma amacıyla ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek tapu kayıtlarının iptali ile miras payları oranında adlarına tescilini, olmazsa tenkisini istemişlerdir. Davalı, Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsiz olduğunu, 12 parsel sayılı taşınmazın bakım karşılığı diğer taşınmazların ise davacıların bilgisi dahilinde gerçek satışla devredildiğini, mirasbırakanın mallarını çocuklarına paylaştırdığını belirterek davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, 03/10/2013 tarihli celseda davacı vekili tarafından yetkilendirildiğini beyan eden Av. …'a yetki belgesini sunması için bir sonraki celseye kadar süre verildiği, 12/12/2013 tarihli celsede davacı vekiline 6100 sayılı …nun 77/1. Maddesi uyarınca yetki belgesini sunması için bu kez iki haftalık kesin süre verilerek kesin sürenin sonuçlarının ihtar edildiği, ancak bu süreden sonra 06/03/2014 tarihli celsede yetki belgesinin sunulduğu, ayrıca davanın iki kez müracaata bırakıldığı gerekçesi ile 6100 sayılı …nun 77/1. maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılmasına, kesin süreye rağmen yetki belgesini ibraz etmeyen davacı vekilinden HMK 77/2. md. uyarınca 1.336,37 TL celse harcı alınmasına karar verilmiştir. HMK’nun 77/1 maddesi açıkça “…asıl taraf yapılan işlemleri kabul ettiğini dilekçeyle Mahkemeye bildirmez ise dava açılmamış veya gerçekleştirilen işlemler yapılmamış sayılır” hükmünü içermektedir. Somut olayda, HMK'nın 77/1 maddesi hükmüne uygun olarak celse talikine de sebebiyet verilmeksizin yetkili Avukat tarafından yetki belgesi ibraz edilip yapılan işlemlere de muvafakat edilmekle davanın açılmamış sayılmasına ve celse harcı alınmasına karar verilmesi doğru olmamıştır. Diğer yandan, murisin veraset ilamı temin edilerek sonuca gidilmesi gerektiği de gözetilmelidir. Davacıların belirtilen nedenlerle yerinde bulunan temyiz itirazlarının kabulü ile, hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK'un 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 31/05/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Temyiz aşamasında vekile ait vekâletnamenin veya yetki belgesinin dosyada yer almadığı tespit edildiğinde noksanlığın ikmali için dosya geri çevrilir. Temsil yetkisini gösteren belgenin ibraz edilmemesi ve asıl tarafça da işlemlerin kabul edildiğinin dilekçeyle bildirilmemesi hâlinde vekilce gerçekleştirilen temyiz işlemi yapılmamış sayılır. Kurul veya denetçi sıfatıyla açılan davalarda temsilcilerin tamamına ait vekâletname sunulmaması ve ilgililerin dilekçeyi benimsediklerini bildirmemeleri durumunda da temyiz istemi geçerlilik kazanmaz.

Temsil yetkisi ve dava takip salahiyetinin denetimi kapsamında genel kurul kararının ibrazı veya ilgililerin davayı takip etmelerine yahut vekâletname sunmalarına imkân tanınması amacıyla 6100 sayılı Kanun m. 52, 54 ve m. 77/1 hükümleri çerçevesinde uygun bir kesin süre verilmesi; eksikliğin süresinde giderilmemesi durumunda davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerekir.

Avukat vekâletname olmaksızın dava açabilir mi?

Kural olarak vekâletname vermeyen avukat dava açamaz; ancak gecikmesinde zarar doğabilecek hâllerde mahkemece verilecek kesin süre içinde vekâletname getirilmesi şartıyla dava açılmasına izin verilebilir.

Vekâletname süresinde verilmezse dava hemen açılmamış sayılır mı?

Süresi içinde vekâletname sunulmasa dahi asıl tarafa usulünce tebligat çıkarılarak işlemleri kabul edip etmediği sorulmalı, asıl taraf dilekçeyle işlemleri kabul etmezse dava açılmamış sayılmalıdır.

Vekâletname getirmeyen avukat hangi harç ve giderlerden sorumludur?

Haklı bir sebep olmaksızın süresi içinde vekâletname sunmayan avukat, celse harcını, diğer yargılama giderlerini ve karşı tarafın uğradığı zararları ödemekle yükümlü tutulur.

Tarafın avukat tutmak istemesi duruşmanın ertelenmesini sağlar mı?

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 77/3 uyarınca bir tarafın avukat tutmak istemesi gerekçesiyle yargılama hiçbir şekilde başka bir güne bırakılamaz.

Yetki belgesi sonradan sunulduğunda dava açılmamış sayılır mı?

Duruşmanın ertelenmesine yol açmaksızın yetkili avukat tarafından yetki belgesi ibraz edilip işlemlere muvafakat edilmesi durumunda davanın açılmamış sayılmasına karar verilemez.

İlgili makaleler

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Bu hukuk dalının sayfasına gidin
Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu